İptal kararı nedir?

8 maddede geçiyor · 6 kanun

Kısaca

İptal kararı, 6 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • Anayasa m.153 · anayasa Mahkemesinin kararları: Bir kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, TBMM İçtüzüğü veya bunların hükmünü Anayasaya aykırı bularak ortadan kaldıran karardır.
  • TTK m.652 · hükümleri: Kıymetli evrakın zayi olması, çalınması veya yok olması hâlinde mahkemenin iptal usulü sonunda verdiği ve senedin ortadan kaldırıldığını hükme bağlayan karar.
  • AYMKYUHK m.66 · mahkeme kararları: Mahkemenin kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, TBMM İçtüzüğü ya da bunların belirli madde veya hükümlerini Anayasaya aykırı bularak ortadan kaldırdığı karardır.

Kanunda nerede geçiyor

8 madde

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.651 · I - Şartları

    Mahkemenin zayi olan senedin geçersiz kılınmasına ilişkin verdiği karardır. İptal kararı senedin şekli etkisini doğurur, maddi hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

  • TTK m.652 · II - Hükümleri

    Kıymetli evrakın zayi olması, çalınması veya yok olması hâlinde mahkemenin iptal usulü sonunda verdiği ve senedin ortadan kaldırıldığını hükme bağlayan karar. Madde, bu kararın varlığını ön koşul olarak alır.

  • TTK m.764 · V - İptal kararı

    Mahkemenin, verilen süre içinde poliçe sunulmadığında verdiği ve poliçeyi geçersiz kılan karardır. Bu karar, poliçe üzerindeki hakkın dayanağını ortadan kaldırır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

  • Anayasa m.153 · 8. Anayasa Mahkemesinin kararları

    Bir kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, TBMM İçtüzüğü veya bunların hükmünü Anayasaya aykırı bularak ortadan kaldıran karardır. Kararın iptal sonucunun doğması için Resmî Gazetede yayımlanması gerekir.

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun

  • AYMKYUHK m.66 · Mahkeme kararları

    Mahkemenin kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, TBMM İçtüzüğü ya da bunların belirli madde veya hükümlerini Anayasaya aykırı bularak ortadan kaldırdığı karardır. Ret kararı bu kapsamda değildir; ret kararında kural yürürlükte kalır.

Kamulaştırma Kanunu

  • Kamulaştırma Kanunu geç. m.8

    Maddede anılan ve 22. maddenin birinci fıkrasının son cümlesinin uygulanmasını durduran Anayasa Mahkemesi kararıdır. Kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 13/3/2015 tarihinden başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girdiği metinde belirtilmiştir.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun

Karıştırılan kavramlar

İptal kararı ile red kararı arasındaki fark nedir?

İptal kararı, kanun hükmünü ortadan kaldırır ve Resmî Gazetede yayımı ile yürürlükten kalkma sonucu doğar.

Red kararında kanun iptal edilmez; kural yürürlükte kalmaya devam eder.

Red kararı verilmiş bir kanun hakkında sonradan başka yoldan (örneğin itiraz yoluyla) yeniden başvurulabilir; bağlayıcılık bu kararlarda pratikte önemini iptal kararlarında bulur.

Anayasa m.153

Mahkeme iptal kararı ile ibraz üzerine verilen karar arasındaki fark nedir?

Süresi içinde ibraz yoksa senedin iptaline karar verilir.

Süre içinde ibraz yapılırsa mahkeme, ibraz edeni dava açmak üzere süre vererek iptal talebini reddeder.

Senedi elinde bulunduran için ibraz yapılması iptali engeller; iptal ancak ibraz olmadığında gerçekleşir.

TTK m.651

İptal kararı ile istem hakkı arasındaki fark nedir?

Poliçenin iptali, poliçenin dayanağı olan kağıt belgenin geçersiz sayılmasıdır.

İstem hakkı, poliçeden doğan talebin hukuki ilişkide kabul eden kişiye karşı ileri sürülmesidir.

İptal kararı verilse de, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir. İptal kararı ile istem hakkı birbirini ortadan kaldırmaz.

TTK m.764

İptal kararı ile ret kararı arasındaki fark nedir?

İptal kararında kanun, kararname veya içtüzük ya da bunların hükümleri Anayasaya aykırı bulunarak ortadan kaldırılır.

Ret kararında Mahkeme kuralın Anayasaya aykırı olmadığına ya da iptal şartlarının bulunmadığına karar verir ve kural yürürlükte kalır.

Yalnızca iptal kararları m.66 uyarınca geriye yürümezlik, yürürlükten kalkma ve Resmî Gazetede yayım kurallarına tabidir. Ret kararı hukuki geçerliliği etkilemez.

AYMKYUHK m.66

İdari işlem iptali öncesi ile iptal kararı sonrası arasındaki fark nedir?

Disiplin işlemine karşı dava açılması, zamanaşımını kesen bir etki doğurur.

Mahkemenin iptal kararı baroya veya Türkiye Barolar Birliğine ulaştığında, yeniden soruşturma veya kovuşturma için süre başlar.

İptal kararı üzerine mahkeme kararı uyarınca en geç iki yıl içinde yeniden işlem yapılmalıdır; bu iki yıl geçtikten sonra disiplin cezası verilemez.

Av. K. m.159

Madde metni ile iptal kararı arasındaki fark nedir?

Madde metni, Anayasa Mahkemesinin 26/3/2026 tarihli ve E.:2025/18; K.:2026/66 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.

İptal kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra dokuz ay geçince yürürlüğe girecek hüküm, geçiş döneminde madde metnini hâlâ geçerli kılar.

Geçiş döneminde madde metnine dayalı işlemler ve yönetmelik hükümleri uygulanmaya devam eder; iptal yürürlüğe girdiğinde yönetmelik dayanağını yitirir.

1512 s. K. m.52

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2017/2738 E., 2021/1513 K., 30.11.2021
    İlgili madde: TTK m.652, TTK m.764
  2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2025/1613 E., 2025/1570 K., 02.10.2025
    İlgili madde: TTK m.651, TTK m.652
  3. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 2025/1203 E., 2025/1375 K., 25.08.2025
    İlgili madde: TTK m.651, TTK m.764

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.