Kanuni istisna nedir?

6 maddede geçiyor · 4 kanun

Diğer yazımlar: Kanuni istisnalar

Kısaca

Kanuni istisna, 4 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.856 · tescil: Taşınmaz rehninin tescil dışında, doğrudan kanun hükmüyle doğduğu hallerdir.
  • HMK m.198 · delillerin değerlendirilmesi: Serbest değerlendirme ilkesinin uygulanmasını sınırlayan kanun hükümleridir.
  • TTK m.413 · gündem: Gündeme bağlılık ilkesinin uygulanmadığı, kanunda açıkça gösterilen hallerdir.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.125 · B) Tüzel kişilik ve ehliyet

    Kanunun belirli bir hak edinme ya da borç üstlenme yasağını açıkça koyduğu hal. Bu istisnalar, ikinci fıkranın saklı tuttuğu sınırlardır ve genel kuralı daraltır.

  • TTK m.413 · II - Gündem

    Gündeme bağlılık ilkesinin uygulanmadığı, kanunda açıkça gösterilen hallerdir. Bu istisnalar m.413 metninde sayılmaz, başka hükümlerde yer alır.

  • TTK m.506 · C) Sınır

    Kanunların, toplam tutar sınırının dışında borçlanma senedi ihracına izin verdiği hallerdir. Bu istisnalar, 506. maddenin birinci fıkrasının sonunda saklı tutulmuştur.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.856 · B. Rehnin kurulması ve sona ermesi — I. Rehnin kurulması — 1. Tescil

    Taşınmaz rehninin tescil dışında, doğrudan kanun hükmüyle doğduğu hallerdir. Madde bu hallere atıf yapar ancak bunları tek tek saymaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.198 · Delillerin değerlendirilmesi

    Serbest değerlendirme ilkesinin uygulanmasını sınırlayan kanun hükümleridir. Bu sınırlamaların başında kesin delille ispat zorunluluğu gelir.

Hayvanları Koruma Kanunu

  • Hayvanları Koruma Kanunu m.6 · Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması

    Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların öldürülmesinin yasaklığının dışında kalan, başka kanunda açıkça düzenlenmiş hallerdir. Madde bu halleri kendisi saymaz; ilgili mevzuata bakılır.

Karıştırılan kavramlar

Genel kural ile kanuni istisna arasındaki fark nedir?

Genel kural, TMK m.48 ölçüsünde geniş bir hak ve borç ehliyetidir.

Kanuni istisnalar, belirli bir hak edinme veya borç üstlenmenin kanunla açıkça yasaklandığı hallerdir.

İstisna kapsamındaki bir hak veya borç, şirket adına geçerli olarak doğamaz. Bu tür bir istisna varsa genel kural o alanda uygulanmaz.

TTK m.125

Genel sınır ile kanuni istisna arasındaki fark nedir?

Genel kural olarak, borçlanma senetlerinin toplamı öz kaynak niteliğindeki sermaye, yedek akçe ve yeniden değerleme fonu toplamını geçemez.

Kanunların açıkça tanıdığı hallerde bu sınır uygulanmaz.

İstisna kapsamındaki ihraçlar sınırın hesabına katılmaz; istisnanın kapsamı ilgili kanun hükmüne göre belirlenir.

TTK m.506

Kanunî istisna ve tıbbî/bilimsel gerekçe ile gıda amaçlı acil durum arasındaki fark nedir?

Kanunî istisnalar ile tıbbî ve bilimsel gerekçeler öldürme yasağına istisna oluşturur.

Gıda amaçlı olmayan, insan ve çevre sağlığına yönelen önlenemez tehditli acil durum da istisna oluşturur; gıda amaçlı durum bu kapsamda değildir.

Her iki istisna da yasağı kaldırır, ancak acil durum yalnızca önlenemez tehdit ve gıda dışı amaç bulunduğunda kabul edilir.

5199 s. K. m.13

İlgili konular

Örnek kararlar

2 karar
  1. 2024/151 E., 2025/107 K., 07.05.2025
    İlgili madde: 5199 s. K. m.6
  2. Genel Kurul, 2015/956 E., 25.10.2018
    İlgili madde: TTK m.125

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.