Ön sorun nedir?
Kısaca
Asıl davada karar verilebilmesi için önce çözülmesi gereken, ayrı bir dava konusu yapılmadan aynı mahkemede incelenen uyuşmazlık. Sahtelik iddiası bu yolla da ileri sürülebilir.
Bağlam: HMK m.208
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.117 · İleri sürülmesi ve incelenmesi
Esasa ilişkin hükmü etkileyen, ancak asıl uyuşmazlıktan önce ayrıca karara bağlanması gereken sorunlardır. İlk itirazlar, m.117/3 uyarınca ön sorun gibi incelenir ve bu nitelikle karara bağlanır.
- HMK m.163 · Ön sorunun ileri sürülmesi
Davada, davaya devam edilmesi ve hüküm kurulması için mahkemenin kendisinin çözmesi gereken ara sorundur. Asıl uyuşmazlıktan önce veya onunla birlikte ele alınır ve sonucu asıl davayı sonlandırabilir ya da devamını sağlar.
- HMK m.164 · Ön sorunun incelenmesi
Görülmekte olan bir davanın esastan karara bağlanmasından önce incelenip karara bağlanması gereken, asıl davaya bağlı ara sorundur. Ayrı bir dava niteliği taşımaz, asıl davanın içinde çözülür.
- HMK m.165 · Bekletici sorun
Asıl talep hakkında karar verilebilmesi için önce çözülmesi gereken sorunların genel adıdır. Bekletici sorun, ön sorunun görevli başka bir merci tarafından çözülmesi gereken türüdür.
- HMK m.208 · Yazı veya imza inkârı
Asıl davada karar verilebilmesi için önce çözülmesi gereken, ayrı bir dava konusu yapılmadan aynı mahkemede incelenen uyuşmazlık. Sahtelik iddiası bu yolla da ileri sürülebilir.
Karıştırılan kavramlar
İlk itiraz ile esasa ilişkin ön sorun arasındaki fark nedir?
İlk itiraz, usule ilişkin olup dava şartlarından sonra ve ön sorun gibi incelenir.
Esasa ilişkin ön sorun, tahkikat aşamasında değerlendirilir ve esasla birlikte karara bağlanır.
İlk itiraz, esas incelemesinden önce ayrıca karara bağlanır; esasa ilişkin ön sorun ise tahkikatta incelenir.
Ön sorun ile bekletici sorun arasındaki fark nedir?
Ön sorunun hakkında karar yetkisi yargılamayı yürüten mahkemededir.
Bekletici sorunda çözüm, başka bir mahkeme veya idari merciin kararına bağlıdır.
Bekletici sorun hâlinde yargılama m.165 uyarınca bekletilebilir; ön sorunda ise mahkeme sorunu kendisi çözer.
Ön sorun ile yargılamanın ertelenmesi arasındaki fark nedir?
Ön sorunda aynı mahkeme veya başka bir merci sorunu çözmek için faaliyet sürdürür.
Yargılamanın ertelenmesinde yargılama durur veya donar; belirsiz bir hukuki durumun belirginleşmesi beklenir.
Ertelemede süreler dikkate alınmaz ya da durur; ön sorun ve bekletici sorunda süreler bakımından doğrudan bir etki doğmaz.
Ara karar ile nihai karar (ön sorun kararının niteliği) arasındaki fark nedir?
Ön sorun hakkındaki karar hâkimin davadan el çekmesini gerektiriyorsa nihai karardır.
Ön sorun hakkındaki karar davadan el çekmeyi gerektirmiyorsa davaya devam edilir ve ara karar niteliğindedir.
Nihai nitelikteki karar istinaf yoluna tabidir; ara karar ise ayrıca bu maddeye göre bildirilir ve asıl davayla birlikte incelenebilir.
Bekletici sorun ile ön sorun (m.164) arasındaki fark nedir?
Bekletici sorun, çözümü başka bir yargı merciine ait olan meseledir.
Ön sorun, mahkemenin kendi görevi içinde incelediği ve karara bağlayabildiği meseledir.
Ön sorunu mahkeme kendisi çözer; bekletici sorunda ise yargılama, çözümü başka merciden beklenerek ertelenir.
Ön sorun ile ayrı dava (adi senet) arasındaki fark nedir?
Ön sorun yolunda sahtelik iddiası asıl davanın bakıldığı mahkemede incelenir.
Ayrı dava yolunda sahtelik iddiası bağımsız bir davada görülür.
Taraf iki yoldan birini seçebilir; madde metni bu seçimi bırakmıştır.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi, 2024/589 E., 2025/850 K., 19.06.2025İlgili madde: HMK m.163, HMK m.164
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/402 E., 2025/742 K., 26.11.2025İlgili madde: HMK m.165
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/554 E., 2023/1397 K., 21.12.2023İlgili madde: HMK m.208
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Bekletici sorun
- Ön sorunun ileri sürülmesi
- Uyuşmazlık
- Yazı veya imza inkârı
- Adi senet
- Sahtelik iddiası
- Cevap dilekçesi
- Resmi Senet
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.