Öncelik hakkı nedir?

5 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Öncelik hakkı, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.869 · rehinden sonra kurulan aynî haklar: Önceki rehinli alacaklının istemiyle terkin edilen irtifak veya taşınmaz yükü sahiplerinin, satış bedelinden hakkın değerini karşılayan miktarı sonradan tescil edilenlere karşı alabilmesidir.
  • TBK m.189 · öncelik hakları ve bağlı hakların geçişi: Alacaklıya, diğer alacaklılar karşısında öncelik sağlayan, alacağa bağlı ayrıcalıktır.
  • İİK m.338 · hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası: Birden fazla aciz vesikası hamili alacaklının talepte bulunması hâlinde, talep tarihi sırasına göre belirlenen önceliktir.

Kanunda nerede geçiyor

5 madde

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.189 · II. Öncelik hakları ve bağlı hakların geçişi

    Alacaklıya, diğer alacaklılar karşısında öncelik sağlayan, alacağa bağlı ayrıcalıktır. Örneğin İcra ve İflas Kanunu'nun iflasta tanıdığı imtiyazlar bu kapsamdadır. Alacaklının kişisine tanınmış olmayan, alacakla birlikte geçen haklardır.

  • TBK m.355 · 5. Yeniden kiralama yasağı

    Yeniden inşa ve imar sonrası eski kiracıya, yeni durumdaki taşınmazı yeni kira bedeliyle kiralama imkânı tanıyan haktır. Kiraya veren yazılı bildirimde bulunur ve kiracı bir ay içinde kullanmalıdır.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.869 · V. Rehinden sonra kurulan aynî haklar

    Önceki rehinli alacaklının istemiyle terkin edilen irtifak veya taşınmaz yükü sahiplerinin, satış bedelinden hakkın değerini karşılayan miktarı sonradan tescil edilenlere karşı alabilmesidir.

İcra ve İflas Kanunu

  • İİK m.338 · Hakikata muhalif beyanda bulunanların cezası

    Birden fazla aciz vesikası hamili alacaklının talepte bulunması hâlinde, talep tarihi sırasına göre belirlenen önceliktir.

Sınai Mülkiyet Kanunu

  • SMK m.119 · Serbest buluş, bildirim yükümlülüğü ve teklifte bulunma yükümlülüğü

    İşverenin, çalışanın serbest buluşundan uygun şartlar altında yararlanma imkânına sahip olması ve bu imkânı teklif süresi içinde kullanmadığında kaybettiği haktır. Tam hak tanınmaksızın yapılan teklif bu hakkın konusunu oluşturur.

Karıştırılan kavramlar

Öncelik hakkı ile devredenin kişiliğine özgü öncelik hakkı arasındaki fark nedir?

Alacaklının iflas, icra gibi alanlarda alacağa tanınmış ve alacakla birlikte devredilebilen öncelik hakları.

Devredenin şahsına sıkı sıkıya bağlı, alacağın kendisinden ayrılamayan öncelik hakları.

Birinci grup devralana geçer; ikinci grup geçmez ve devralan bu haktan yararlanamaz.

TBK m.189

Tahsis ya da izin ile köy tüzel kişiliğinin öncelik hakkı: fark nedir?

Köy tüzel kişilikleri (r bendi) köy mülki hudutları içinde ağaçlandırma yapar ve Köy Ormanı kurar.

Diğer tüzel kişiler için bu maddede öncelik hakkı yazılı değildir.

2 ve 3. maddelere göre yapılacak tahsis, irtifak ve izinlerde köylere öncelik tanınır; diğer kuruluşlar için bu öncelik tanınmamıştır.

4122 s. K. m.4

Öncelik hakkı ile aynı yer için eşzamanlı talepler arasındaki fark nedir?

Müracaatta öncelik hakkı esastır; ilk müracaat önce değerlendirilir.

Aynı yer için aynı anda birden fazla talep varsa projeler incelenir ve en hızlı ve en fazla yatırımı teklif eden proje sahibinin talebi tercih edilir.

Eşzamanlı taleplerde zaman üstünlüğü değil, proje hızı ve yatırım teklifi belirleyici olur.

5686 s. K. m.5

Öncelik hakkı sahipleri ile genel hasta arasındaki fark nedir?

Şehit yakınları ve gaziler ile askeri personel ve bakmakla yükümlü olunan kişiler öncelikli hizmet alır.

Diğer hastalar için öncelik tanınmaz.

Öncelik, usul ve esasları Sağlık Bakanlığınca belirlenen bir hizmet üstünlüğüdür; bu sınıf dışındaki kişilere öncelik sağlanmaz.

6756 s. K. m.106

İlgili konular

Örnek kararlar

1 karar
  1. 3. Hukuk Dairesi, 2023/3548 E., 2024/3863 K., 26.11.2024
    İlgili madde: TBK m.355

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.