Serbest zaman nedir?
Kısaca
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine kullanılabilen, çalışma süresinden sayılan izin niteliğindeki haktır. Kullanım oranı, fazla çalışmada bir saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada bir saat için bir saat on beş dakikadır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
3 maddeİş Kanunu
- İş K. m.41 · Fazla çalışma ücreti
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine kullanılabilen, çalışma süresinden sayılan izin niteliğindeki haktır. Kullanım oranı, fazla çalışmada bir saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada bir saat için bir saat on beş dakikadır.
- İş K. m.102 · Ücret ile ilgili hükümlere aykırılık
41. maddedeki fazla çalışma karşılığında işçiye kullandırılması gereken, ücret yerine geçebilecek izin süresidir. Altı ay içinde kullandırılmaması (c) bendi kapsamında yaptırıma bağlıdır.
İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun
- İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun m.41
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret yerine işçiye tanınan, çalışma süresi ve ücret kesintisi olmadan kullanılan dinlenme süresidir. İşçinin tercihine bağlıdır.
Karıştırılan kavramlar
Ücretli fazla çalışma ile serbest zaman tercihi arasındaki fark nedir?
Ücretli ödemede işçiye saat başına zamlı ücret ödenir.
Serbest zaman tercihinde zamlı ücret yerine dinlenme süresi kullanılır.
Serbest zaman yalnız işçinin isteği üzerine verilir ve altı ay içinde kullanılmazsa maddenin koruması bu biçimde sürmez; bu durumda ücret ödemesi esas alınır.
Ücret ile serbest zaman arasındaki fark nedir?
Fazla çalışma ücreti, işverenin ödediği parasal karşılıktır ve yasal asgari oran olan yüzde elli fazlayla hesaplanır.
Serbest zaman, işçinin rızasıyla seçebileceği, fazla çalışmayla orantılı izin karşılığıdır.
Serbest zaman yalnızca işçinin rızası varsa uygulanır; rıza yoksa yüzde elli zamlı ücret ödenmesi gerekir. Serbest zamanın oranı ücret oranından bağımsız olarak fazla çalışmayla orantılı belirlenir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3399 E., 2017/772 K., 19.04.2017İlgili madde: İş K. m.41
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3398 E., 2017/771 K., 19.04.2017İlgili madde: İş K. m.41
- Hukuk Genel Kurulu, 2015/3397 E., 2017/770 K., 19.04.2017İlgili madde: İş K. m.41
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.