TBK Madde 402
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 402. maddesi, işçinin fazla çalışmasının karşılığını düzenler. Düzenlediği konular; işverenin fazla çalışma için ödemekle yükümlü olduğu ücretin asgari oranı ile işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine serbest zaman (izin) kullanabilmesidir. Madde, iş ilişkisi kapsamında çalışan işçi ile işveren arasındaki ilişkiye uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İşveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlüdür.
İşveren, işçinin rızasıyla fazla çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir.
c. İşin sonucundan pay alma
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 329 uncu maddesini karşılamaktadır. Tasarının iki fıkradan oluşan 401 inci maddesinde, fazla çalışma ücreti düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 329 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan "g. Fazla iş için ücret" ibaresi, Tasarıda "b. Fazla çalışma ücreti" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, işverenin, fazla çalışması sebebiyle işçiye, normal çalışma ücretinin en az yüzde elli fazlasını ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Nitekim, 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında da "Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalış ma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir." denilmiştir. - 1 7 3 - Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin fazla çalışma borcunun bulunduğu hâllerde, fazla çalışma ücreti yerine izin verilmesi olanağı tanınmıştır. Bu iznin "uygun bir zamanda" kullandırılması koşu luna yer verilerek, işin aksamasının önlenmesi amaçlanmıştır. İşçiye verilecek olan izin, fazla çalış masıyla orantılı olacaktır. Nitekim, 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasın da da "Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir." denilmiştir. Maddenin düzenlenmesinde, Kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 321c maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları göz önünde tutulmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Fazla çalışma
- Normal çalışma ücreti
- Rızaya dayalı serbest zaman
- Uygun zaman
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
79 karar arasından seçildi- 9. Hukuk Dairesi · E. 2022/5266 · K. 2022/6059 · T. 16.05.2022Daire kararıOnama
çalıştığı süre zarfında fazla çalışmalarının 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun (854 sayılı Kanun) 28 inci maddesinin ilgili bölümüne göre %25 zamlı olarak hesaplanmak suretiyle ödendiğini, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 402 nci maddesi gereği fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretinin en az %50 fazlasıyla ödeme yapılması gerektiğini, Dairemizin 20.11.2018 tarihli ve 2018/5567 Esas,
- 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/14088 · K. 2025/1006 · T. 03.02.2025Daire kararıBozma
bu sebeple 6098 sayılı Kanun'un 402. maddesi uyarınca fazla çalışma ücreti alacağının %50 zamlı hesaplanması gerektiği ifade edilmiş ise de, davacının 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçilerden olduğu,
- 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/340 · K. 2024/4514 · T. 19.12.2024Daire kararıOnama
dinlenen tanık beyanlarına göre ortalama günlük gemide geçen mesai saatinin 12 saat olduğu, davacının bu şekilde vardiyasının bulunduğu, fazla mesai hususu hizmet akitlerini düzenleyen 6098 sayılı Kanunun 402/1 maddesinde, normal çalışma ücretinin en az %50 fazlasıyla ödenmesi gerektiği şeklinde hüküm altına alındığı,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.