TBK Madde 414III. Giderler — 1. Genel olarak
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, işverenin işçiye karşı harcama yükümlülüğünü düzenler. Birinci fıkra, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcamayı ve işçinin işyeri dışında çalıştırılması hâlinde geçimi için zorunlu harcamaları işverene yükletir. İkinci fıkra, yazılı hizmet veya toplu iş sözleşmesinde götürü ödeme usulünü, üçüncü fıkra ise zorunlu harcamaların işçiye yüklenmesine ilişkin anlaşmaların geçersizliğini düzenler. Hükmün kapsamı hizmet ilişkisindeki işçi ve işverendir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcama ile işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu olan harcamaları da ödemekle yükümlüdür.
Yazılı olarak yapılmış bir hizmet veya toplu iş sözleşmesinde, bizzat işçi tarafından karşılanması kararlaştırılan harcamaların, işçiye götürü biçimde günlük, haftalık veya aylık olarak ödenmesi öngörülebilir. Ancak bu ödeme, zorunlu harcamaları karşılayacak miktardan az olamaz.
Zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "III. Giderler / 1. Genel olarak" ke nar başlıklı yeni bir maddedir. Tasannın üç fıkradan oluşan 413 üncü maddesinde, işin gerektirdiği giderlerden genel olarak so rumluluk düzenlenmektedir. Maddenin birinci fıkrasında, işverenin, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü gideri ve işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu harcamaları ödemekle yükümlü olduğu be lirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, yazılı olarak yapılmış bir hizmet sözleşmesinde veya toplu iş söz leşmesinde, bizzat işçi tarafından karşılanması kararlaştırılan harcamaların, kendisine götürü biçimde, günlük, haftalık veya aylık olarak ödenmesinin öngörülebileceği ifade edilmiştir. Söz konusu yazılı an laşmada, böyle bir ödeme kararlaştırılmışsa, işçi tarafından meselâ, işyerine gidiş-dönüş, yemek, konaklama ve buna benzer amaçlarla yapılmış olan harcamaların, işverence, duruma göre her gün, her hafta veya her ay itibarıyla hesaplanacak tutarının da ödenmesi gerekecektir. Ancak, fıkra uyann- ca işve-ren, "götürü biçimde" ödemeyi üstlendiği bu tür harcamaların, işçi tarafından fiilen yapıl madığını ileri sürerek bunları ödemekten kaçınamayacaktır. Fıkranın son cümlesine göre, işveren tarafından yapılacak ödeme, işçinin bu tür harcamalannın zorunlu kıldığı miktardan az olamayacaktır. Maddenin son fıkrasında, işçiyi kommaya yönelik emredici bir kural getirilmiştir. Buna göre, zorunlu harcamaların tamamen veya kısmen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmaların yapılamayacağı, aksi hâlde bunların geçersiz olduğu kabul edilmiştir. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 327a maddesi göz önünde tu tulmuştur. - 1 7 9 -
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Geçim için zorunlu harcamalar
- Götürü ödeme
- İşin görülmesinin gerektirdiği harcamalar
- Zorunlu harcamaları karşılayacak miktar
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.