TBK Madde 425
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, işverenin yıllık ücretli izin süresine ait ücreti ne zaman ödemesi gerektiğini, izin hakkından feragatin neden yasak olduğunu ve hizmet sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izinlere ait ücretin kime ve hangi tarihteki ücret üzerinden ödeneceğini düzenler. Ayrıca bu ücret alacağının zamanaşımının başlangıç anını belirler. Maddenin kapsamı, iş ilişkisinde yıllık izin ücretiyle sınırlıdır ve tüm işçilere, hizmet sözleşmesinin ait olduğu iş ilişkisine uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür.
İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, işverenden alacağı para ve başka menfaatler karşılığında yıllık ücretli izin hakkından feragat edemez.
Hizmet sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihte işlemeye başlar.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, "d. Ücreti" kenar başlıklı yeni bir maddedir. Tasannın dört fıkradan oluşan 424 üncü maddesinde, işçinin izin süresine ait ücreti düzenlenmektedir. - 1 8 3 - Maddenin birinci fıkrasına göre, "işveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık ücretli izin süresine ilişkin ücretini, ilgili işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür." Benzer bir düzenleme, 4857 sayılı İş Kanununun 57 nci maddesinin birinci fıkrasında "İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücre tini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorun dadır." şeklinde yer almaktadır. Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, işverenden alacağı para ve başka menfaatler karşılığında, yıllık ücretli izin hakkından feragat edemeyeceği belirtilmiştir. Yine, 4857 sayılı İş Kanununun 53 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği ifade edilmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre, hizmet sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, işçinin hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenecektir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımının başlangıcı, hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihtir. Bu fıkra, 4857 sayılı İş Kanununun 59 uncu maddesinin birinci fıkrasından aynen alınmıştır. Maddenin son fıkrasında ise, yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin bu süre içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığının anlaşılması durumunda, işverenin izin süresi için ödediği ücreti geri ala bileceği belirtilmiştir. Bu fıkra da, 4857 sayılı İş Kanununun 58 inci maddesinden aynen alınmıştır. Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 329d maddesi de göz önünde tutulmuştur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Feragat yasağı
- Hak sahipleri
- Hizmet sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret
- Peşin ödeme ve avans
- Yıllık ücretli izin ücreti
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeye özel soru
4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca, bu izin ücretinin ödenmesi ve zamanaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İş sözleşmesi işçi tarafından feshedildiği için işveren bu izinlerin ücretini ödemek zorunda değildir.
- B) İzin ücreti, işçinin işe başladığı tarihteki çıplak ücreti üzerinden hesaplanarak ödenir.
- C) Kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.
- D) İş sözleşmesinden kaynaklanan bu alacağın zamanaşımı süresi, iznin hak edildiği tarihten itibaren başlar.
- E) Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı süresi, Borçlar Kanunu’ndaki genel hükümlere göre 10 yıldır.