Vekâletsiz iş görme nedir?
Diğer yazımlar: Vekâletsiz işgörme
Kısaca
Vekâletsiz iş görme, 3 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.801: Tazminat, başkasının işini onun rızası olmadan yürütmeye ilişkin hükümler uyarınca istenir.
- TBK m.526 · işin görülmesi: Bir kimsenin, başkasının vekâleti olmaksızın onun hesabına bir işi görmesidir.
- TTK m.1108 · kaptanın vekâletsiz iş görmesi: Bir kişinin başkasının işini, o kişinin vekâleti olmadan ve onun hesabına görmesidir.
Kanunda nerede geçiyor
6 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.518 · II. Teslim borcu
Bir kişinin başkasının işini, ona vekil olmadan ve borç altına girmeden görmesidir. Burada bu kurallar, tasarrufu yerine getiren kişinin harcamaları ve zararları bakımından kıyasen uygulanır (TBK m.527 vd.).
- TMK m.801
Maddede tazminatın hesaplanma ve isteme esasına yapılan atıftır. Tazminat, başkasının işini onun rızası olmadan yürütmeye ilişkin hükümler uyarınca istenir.
- TMK m.876 · 4. Zorunlu masrafların güvencesi
Alacaklının malikin işini onun adına ve rızası olmadan yapmasıdır. Masrafın geri istenmesinin dayanağı olarak sözleşme dışı borç ilişkisini kurar; maddenin tanımladığı teminat bu ilişkiden doğan alacağa bağlanmıştır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.526 · I. İşin görülmesi
Bir kimsenin, başkasının vekâleti olmaksızın onun hesabına bir işi görmesidir. Yapılan iş bir hukuki işlem de olabilir, maddi bir fiil de olabilir. İşgörende işsahibinin menfaatine iş görme iradesi bulunmalıdır.
- TBK m.630 · VII. Yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişki — 1. Genel olarak
Yönetim yetkisi bulunmayan bir ortağın ortaklık işlerini görmesi veya yönetici ortağın yetkisini aşması halinde uygulanan hukuki rejimdir. Bu hallerde iş görenin ortaklık adına bir yetkisi yoktur.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.1108 · 4. Kaptanın vekâletsiz iş görmesi
Bir kişinin başkasının işini, o kişinin vekâleti olmadan ve onun hesabına görmesidir. Kaptanın avans verme veya borçlanma işlemi bu çerçevede değerlendirilir.
Karıştırılan kavramlar
Manevi tazminat ile vekâletsiz iş görme yoluyla kazanç arasındaki fark nedir?
Manevi tazminat, kişilik hakkı ihlalinden doğan zararın karşılığıdır.
Vekâletsiz iş görme yoluyla kazanç istemi, saldırganın elde ettiği kazancın geri verilmesini hedefler.
İki istem birbirinden bağımsız olarak ileri sürülebilir ve birlikte talep edilebilir; biri diğerinin yerine geçmez.
Gerçek vekaletsiz işgörme ile vekalet arasındaki fark nedir?
Gerçek vekaletsiz işgörmede iş, işsahibinin istek ve talimatına dayanmaz; işgören kendi girişimiyle hareket eder.
Vekalette iş, işsahibinin istek ve iradesine, verdiği talimata dayanır.
Vekalet hükümleri uygulanmaz; işgörenin talepleri m.530 çerçevesinde zenginleşme ölçüsüyle sınırlıdır.
Gerçek vekaletsiz işgörme ile sebepsiz zenginleşme arasındaki fark nedir?
Vekaletsiz işgörmede işsahibinin sorumluluğu, işgörenin masraf ve borçlarını kapsar ve işin yapılma biçimine bağlanır.
Sebepsiz zenginleşmede zenginleşen kişinin sorumluluğu, zenginleşmenin haklı bir sebebe dayanmaması üzerine kurulur.
Ölçü ve talep kalemleri birbirinden farklıdır; benzerlik bulunan hallerde hangi hükmün uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Gerçek vekaletsiz işgörme ile gerçek olmayan vekaletsiz işgörme arasındaki fark nedir?
Gerçek vekaletsiz işgörmede işgören başkasının işini başkasının iradesiyle görür.
Gerçek olmayan vekaletsiz işgörmede işgören kendi işini görür gibi davranır ve başkasının hakkına müdahale eder.
Yalnız birincisinde icazet verilebilir ve m.531 uygulanır; ikincisinde icazet söz konusu olmaz, işsahibi yalnızca feragat edebilir.
Sözleşmeli sigorta ile vekâletsiz iş görme arasındaki fark nedir?
Vekâlet verenin talimatı ile komisyoncu sigorta ettirir ve bu borç sözleşmesel niteliktedir.
Talimat olmadan komisyoncunun kendiliğinden sigorta ettirmesi sözleşmesel bir borç değil, gerçek vekâletsiz iş görme niteliğindedir.
Talimatsız sigorta yaptırılırsa vekâlet verenin menfaatine yapılmış vekâletsiz iş görme hükümleri (BK 529) uygulanır.
İlgili konular
- Ortaklar arasındaki sorumluluk, yönetici ortaklar ile diğer ortaklar arasındaki ilişkiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Vekâletsiz işgörmeBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Ölüme bağlı tasarrufların çeşitleri ve belirli mal bırakmaMedeni Hukuk
- Rehin derecesi ve rehnin paraya çevrilmesiMedeni Hukuk
- Sona ermesiMedeni Hukuk
Örnek kararlar
3 karar- Vergi Dava Daireleri Kurulu, 2024/50 E., 2025/7 K., 05.02.2025İlgili madde: TBK m.630
- 3. Hukuk Dairesi, 2023/2149 E., 2024/223 K., 17.01.2024İlgili madde: TBK m.526
- 3. Hukuk Dairesi, 2022/7475 E., 2023/2161 K., 13.07.2023İlgili madde: TBK m.630
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Yarar ve hasar
- Yönetici ortak
- Belirli mal bırakma
- İcazet
- Sigorta primi
- İş sahibi
- İntifa hakkı sahibi
- Hesap dönemi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.