HMK Madde 192Kanunda düzenlenmemiş deliller
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6100 sayılı Kanun'un 192. maddesi, kanunda belirli bir delille ispat zorunluluğu öngörülmediği hallerde, kanunda sayılmayan diğer delillerin de ispatta kullanılabileceğini düzenler. Hükmün kapsamı, delil türlerinin sınırlı sayılmadığı serbest delil ilkesinin uygulandığı davalardır. Madde, kanunda öngörülen belirli delillerle ispat zorunluluğunu, bu zorunluluğun kaynağı olan senetle ispat kuralını düzenlemez (m.200).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Kanunun belirli bir delille ispat zorunluluğunu öngörmediği hâllerde, Kanunda düzenlenmemiş olan diğer delillere de başvurulabilir.
Madde gerekçesi
1086 sayılı Kanunun 367 nci maddesine karşılık gelen bu maddeyle, kanunda düzenlenmemiş olan delillerin hukukî çerçevesi çizilmiştir. Bu düzenleme, 1086 sayılı Kanundaki anlayışı muhafaza etmekte ve delilleri tek tek sayarak sınırlamamaktadır. Her ne kadar tanık beyanı, bilirkişi görüşü, senet ve yemin ayrı ayrı düzenlenmişse de amaç, sadece düzenlenmiş olan bu unsurların delil olabilmesi değildir. Maddeyle, kanunun belirli bir delille ispat zorunluluğunu öngörmediği hâllerde, kanunda düzenlenmemiş olan diğer delillere de başvurulabileceği açıkça düzenlenmiş; böylece, senetsiz ispatı caiz olan davalarda aklî, mantıkî ve hukuka uygun yollardan elde edilmiş olmak koşuluyla davayı aydınlatabilecek ve davanın dayanağı olan vakıaları ispatlayabilecek her türlü unsurun delil olarak değerlendirilebileceği esası tereddüde yer vermeyecek bir biçimde düzenlenmiştir. Böylece, aslında 1086 sayılı Kanunun mehazında da bulunmayan ve uygulanmasında daima tereddütle karşılaşılan özel hüküm sebepleri kavramı da terkedilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Kanunda düzenlenmemiş deliller
- Belirli delille ispat zorunluluğu
- Katı delil sistemi
- Serbest delil sistemi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
4 karar arasından seçildi- 11. Hukuk Dairesi · E. 2025/400 · K. 2025/3317 · T. 13.05.2025Daire kararıRet
davacının takibe koyduğu faturaların davalı aracılığı ile teslim edildiğine ve davalıya yönelik olarak düzenlendiğine dair davacı tarafça geçerli kanıt sunulmadığı, taraflar arasındaki münhasır delil sözleşmesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 192. maddesi yönüyle geçersiz olduğu, dava dışı kurumdan yapılan araştırmada da davacının faturaların davalı ile bağlantısının tespit edilemediği, 2007, 2008 ve 2009 yıllarına ait fatura içerikleri incelendiğinde dava konusu faturalar ile tarih ya da miktar anlamıyla da benzerlik olmadığı,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Kanunun belirli bir delille ispat zorunluluğunu öngörmediği hâllerde, tarafların delil sözleşmesi yapmalarına ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisi yanlıştır?
- A) Taraflar, kanunda belirli delillerle ispatı öngörülen vakıaların başka delillerle ispatını kararlaştırabilirler.
- B) Delil sözleşmesi yazılı olarak yapılmalı veya mahkeme önünde tutanağa geçirilip imzalanmalıdır.
- C) Belirli delillerle ispatı öngörülmeyen vakıaların da sadece belirli delillerle ispatı kabul edilebilir.
- D) Taraflardan birinin ispat hakkının kullanımını imkânsız kılan delil sözleşmeleri geçerlidir.
- E) Kanunda düzenlenmemiş olan diğer delillere de (kanuni zorunluluk yoksa) başvurulabilir.