HMK Madde 196Delilden vazgeçme
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, delil gösteren tarafın o delile dayanmaktan vazgeçmesini sınırlandırır: delilden vazgeçme, ancak karşı tarafın açık izniyle mümkündür. Hüküm, delil türü ayrımı yapmaksızın tüm delillere uygulanır; tanık delili bakımından da geçerlidir. Madde yalnızca delilden vazgeçmeyi düzenler; davadan feragati (m.307-312), davayı geri almayı ve feragatin şeklini (m.309) düzenlemez. Delil ikamesi, delil toplama işlemi ve tanığın dinlenmesi usulü de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.240 ve devamı).
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Delil gösteren taraf, karşı tarafın açık izni olmadıkça, o delile dayanmaktan vazgeçemez.
Madde gerekçesi
Bu madde, 1086 sayılı Kanundaki benzer düzenlemenin genelleştirilmiş hâlidir. 1086 sayılı Kanunda delilden vazgeçmeye ilişkin hüküm, senetlere ilişkin olarak düzenlenmişti ve uygulama ile doktrinde bu çerçevede yorumlayan görüşler olduğu gibi aksine görüşler de mevcuttu. Bu madde ile duruma açıklık getirilerek, herhangi bir delili gösteren tarafın, bu delilden vazgeçmek istemesi durumunda, bunun ancak karşı tarafın açık izni ile mümkün olduğu belirtilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Delilden vazgeçme
- Açık izin
- Delil gösteren taraf
- Delil gösterme
- Zımni vazgeçme
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
31 karar arasından seçildi- 9. Hukuk Dairesi · E. 2021/1526 · K. 2021/5491 · T. 04.03.2021Daire kararıBozma
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 196. maddesine göre "Delil gösteren taraf, karşı tarafın açık izni olmadıkça, o delile dayanmaktan vazgeçemez."
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi · E. 2023/2391 · K. 2025/824 · T. 02.05.2025İstinafKabul
Bu itibarla, davacının soruşturmanın beklenmesi yönündeki ara karardan dönülmesi talebinin 6100 sayılı yasanın 196.maddesi anlamında delilden vazgeçme olarak değerlendirilemeyeceği de anlaşılarak ceza soruşturmalarının sonucunun beklenilmesi ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, anılan kararın kaldırılması gerektirmiştir.
- Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2025/379 · K. 2026/67 · T. 03.02.2026İlk dereceKabul
(b) Davacı Tanığı ... tanık olarak dinlenmesi için temin edilemediği, davacı tarafından bu tanığın dinlenmesinden vazgeçilmesini talep ettiği, davalı vekili tarafından Mahkememizin 30/12/2025 tarihli duruşmasında vazgeçmeye açıkça muvafakat edildiği anlaşılmakla 6100 Sayılı Kanunun 196/1 maddesi de nazara alınarak bu tanığın dinlenmesinden vazgeçilmesine karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun delillerin ileri sürülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin hükümleri çerçevesinde, aşağıdaki iddialardan hangisi hukuken hatalı bir yorum içermektedir?
- A) Taraflar, kanunun kesin delil aramadığı durumlarda, HMK'da özel olarak düzenlenmemiş ispat araçlarına da dayanabilirler.
- B) Kural olarak, bir davada ileri sürülen delillerin incelenmesi, istisnai durumlar haricinde, davayı yürüten mahkemenin bizzat kendisi tarafından yapılır.
- C) Dava dosyasına sunulması fiziken mümkün olmayan ve mahkemenin bulunduğu yargı çevresi dışındaki delillerin toplanması için istinabe yoluna başvurulabilir.
- D) Bir davada delil sunan taraf, karşı tarafın rızasını almaksızın, sunduğu bu delilden tek taraflı iradesiyle feragat edebilir.
- E) İleri sürülen bir delilin hukuka uygun ve ispat aracı olarak kabul edilebilir olup olmadığına ilişkin nihai takdir ve karar yetkisi mahkemeye aittir.