TTK Madde 499III - Pay defteri — 1. Kayıt
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, anonim şirketlerde pay defterine kayıt yapılmasının kimler bakımından ve hangi hallerde yapılacağını, devralanın ve intifa hakkı sahibinin kaydının koşullarını, kaydın şirketle ilişkilerdeki sonucunu ve kaydın pay senedine işlenmesini düzenler. Senede bağlanmamış paylar, nama yazılı pay senetleri ve intifa hakkı sahipleri bakımından uygulanır. Madde, pay defterinin tutulma yükümlülüğünü ve pay defterine kaydın şirket dışındaki üçüncü kişilere karşı etkisini düzenlemez.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Şirket, senede bağlanmamış pay ve nama yazılı pay senedi sahipleriyle, intifa hakkı sahiplerini, ad, soyad, unvan ve adresleriyle, pay defterine kaydeder.
(2)Payın usulüne uygun olarak devredildiği veya üzerinde intifa hakkı kurulduğu ispat edilmediği sürece, devralan ve intifa hakkı sahibi pay defterine yazılamaz.
(3)Şirket, kaydın yapıldığını pay senedine işaret eder.
(4)Şirketle ilişkilerde, sadece pay defterinde kayıtlı bulunan kimse pay sahibi ve intifa hakkı sahibi olarak kabul edilir.
(5)Merkezî Kayıt Kuruluşu tarafından kayden takibi yapılan nama yazılı paylara ilişkin Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri ile ilgili diğer düzenlemeler saklıdır.
Madde gerekçesi
Hüküm 6762 sayılı Kanunun 416 nci maddesinin kural itibarıyla tekrarıdır. Sa dece, intifa hakkı sahiplerinin de pay defterine kaydı öngörülmüştür. Senede bağlanmamış payların da pay defterine yazılacakları bugüne kadar yerleşik olan uygulamayı kanunlaştırmaktadır. Bu açık lık, kaynakta bulunmamaktadır. Tasarının 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca pay defteri (İsviçre öğretisin- deki hâkim görüşün ve İsviçre Federal Mahkemesi'nin kararının aksine) ticarî defterdir. Bu hüküm pay defterinin tutulması, açılış ve kapanış onayları ile saklanması bakımlanndan anlam taşır, yoksa pay defterinin özel olmak karakterini etkilemez ve pay defterine yapılan kayıtlara kurucu nitelik ka zandırmaz. Pay defterine yapılan kayıtların açıklayıcı nitelikte olduklarına ve ancak aksi ispat edi lebilen karineler oluşturduklarına ilişkin Yargıtay kararları geçerliliklerini korumaktadır. Maddenin dördüncü fıkrasında (6762 sayılı Kanunun 417 nci maddesinin dördüncü fıkrasında olduğu gibi) "şirkete karşı ancak pay defterinde kayıtlı kimse ortak sıfatını haizdir" denilmeyip "Şirketle ilişki lerde, sadece pay defterinde kayıtlı bulunan kimse paysahibi ve intifa hakkı sahibi olarak kabul edi- lir" ifadesinin kullanılması hukukî durumu değiştirmez. Bu farklı ifade bir taraftan 494 üncü mad denin birinci fıkrasında, diğer taraftan 497 nci maddenin üçüncü fıkrasının hükmü ile uyumu sağ lamak içindir. Gerçekten devri sınırlandırılmış nama yazılı pay senetlerinde onay, yani deftere ka yıt, mülkiyeti geçirdiği için 6762 sayılı Kanunun 417 nci maddesinin dördüncü fıkrası aynen koru namazdı. Ayrıca eski hüküm oysuz paysahibi konumuna da müsait değildir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Çıplak pay
- İntifa hakkı sahibi
- Merkezi Kayıt Kuruluşu
- Nama yazılı pay senedi
- Pay defteri kaydı
- Usulüne uygun devir
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
26 karar arasından seçildi- 11. Hukuk Dairesi · E. 2025/2976 · K. 2025/7563 · T. 16.12.2025Daire kararıOnama
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 499. maddesi uyarınca, nama yazılı hisse senetleri pay defterine kaydedilirken hamiline yazılı hisse senetlerinin pay defterine kaydedilmedikleri, ancak hamiline yazılı hisse senetlerinde hisse devrinden sonra Merkezi Kayıt Kuruluşu sistemine kayıt yapılırsa, hisse senedi sahibinin buraya işlenebileceği, dava konusu olan hamiline yazılı hisse senetlerinin pay defterine kaydedilme olanağının bulunmadığı,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/2830 · K. 2024/5483 · T. 03.07.2024Daire kararıOnama
senede bağlanmamış payların da pay defterine yazılmasının uygulamada yerleşik hale geldiği, bu uygulamanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 499 uncu maddesi ile düzenlemeye bağlandığı, buna göre, payın usulüne uygun olarak devredildiği durumlarda devralan pay defterine yazılacağı,
- 13. Daire · E. 2022/15 · K. 2023/1487 · T. 29.03.2023Daire kararıBozma
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 338 ve 499. maddelerine göre, anonim şirketlerde pay/hisse devirlerinin şirkete karşı geçerli kabul edilebilmesi için pay defterine kaydının gerektiği açık olmakla birlikte, pay sahibi sayısı bire düşmediği sürece pay devrinin ticaret siciline tescili veya ilanının zorunlu olmadığı, dolayısıyla tek ortaklı bir anonim şirket olmadığı müddetçe yeterlik bilgileri tablosunda yer alan Ticaret Sicili Gazetelerinin tek başına şirketin ortaklıklık bilgilerini tevsik edemeyeceği anlaşılmaktadır.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Pay senetlerinin "İlli (Sebebe bağlı)" nitelikte olması ne anlama gelir?
- A) Senedin geçersizliğinin temel borç ilişkisini etkilememesi.
- B) Pay senedindeki hakkın, pay sahipliği statüsünden ve esas sözleşmeden bağımsız olmaması.
- C) Senedin her zaman ciro edilebilir olması.
- D) Senedin sebebinin senet metninde yazması.
- E) Senedin sadece kurucu ortaklara verilebilmesi.
Bu maddeyle ilgili 3 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl