Aldatma nedir?
Kısaca
Aldatma, 4 kanunda 7 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.150 · aldatma: Bir eşin, diğer eşi evlenmeye sevk etmek amacıyla kasten yanlış bir kanaat uyandırması, var olan yanlış kanaati koruyup sürdürmesi ya da dürüstlük gereği bilgi vermesi gereken hususta susmasıdır.
- TBK m.36 · aldatma: Bir kişiyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya yöneltmek için kasten yanlış bir kanaat uyandırma ya da var olan yanlış kanaati koruma veya sürdürme fiilidir.
- TCK m.157 · dolandırıcılık: Hileli davranış sonucunda mağdurda gerçeğe aykırı bir kanaatin oluşmasıdır.
Kanunda nerede geçiyor
7 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.150 · 3. Aldatma
- TMK m.297 · III. İptal davası — 1. Tanıyanın dava hakkı
Tanıyanın, bir başkasının hilesi sonucu tanıma beyanında bulunmasıdır. Hile, çocuğun anası veya üçüncü bir kişi tarafından yapılmış olabilir.
- TMK m.578
Mirasbırakanı yanıltarak ölüme bağlı tasarrufa yönelten hile anlamındadır. Borçlar Hukuku'ndaki (BK m.36 ve devamı) aldatma kavramıyla aynı anlamda yorumlanır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.36 · II. Aldatma
Bir kişiyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya yöneltmek için kasten yanlış bir kanaat uyandırma ya da var olan yanlış kanaati koruma veya sürdürme fiilidir. Aldatmanın ceza hukukundaki dolandırıcılık kastı ya da menfaat sağlama amacı aranmaz.
- TBK m.280 · 4. Zapttan ve ayıptan sorumluluk
Satıcının zapt veya ayıp bilgisini alıcıdan gizleyerek yanıltmasıdır. Aldatma varsa, artırma koşullarında belirtilmiş olsa bile satıcının sorumluluktan kurtulması mümkün değildir.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.157 · Dolandırıcılık
Hileli davranış sonucunda mağdurda gerçeğe aykırı bir kanaatin oluşmasıdır. Hilenin aldatmaya elverişli olması yetmez; mağdurun bu etkiyle hareket etmesi gerekir.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.148 · İfade alma ve sorguda yasak usuller
Kişinin gerçek dışı beyan ve olaylarla yanıltılması veya şaşırtılmasıdır. Suç ortaklarının suçu kabul ettiğini ya da elde kesin delil bulunduğunu söylemek bu kapsama girer.
Karıştırılan kavramlar
Aldatma ile yanılma (MK m.149) arasındaki fark nedir?
MK m.150 aldatmasında yanılmanın esaslı olması aranmaz; sayılan hâllerde aldatılmış olmak yeterlidir ve aldatma kasıtlı bir fiile dayanır.
MK m.149 yanılmasında yanılmanın açıkça esaslı olması aranır ve yanılan eş için birlikte yaşamanın çekilmez olması gerekir.
Aldatmada birlikte yaşamanın çekilmez olması aranmaz; yalnızca illiyet bağı yeterlidir. Yanılmada ise bu koşullar birlikte aranır.
Aldatma (kasıtlı) ile basit yanılma (saik) arasındaki fark nedir?
Aldatmada aldatan, karşı tarafta yanlış kanaat uyandırmak ya da sürdürmek için kasten hareket eder.
Basit yanılmada kasıt yoktur; kişi kendi kendine yanılır ya da yanlış kanaate karşı tarafın davranışı olmadan düşer.
Kasıt bulunmayan yanılma bu madde kapsamında değildir; MK m.149 hükümlerine göre değerlendirilir.
Yanılma ile aldatma arasındaki fark nedir?
Yanılma, tanıyanın kendi kendine gerçeğe aykırı bir kanıya varmasıdır.
Aldatma, tanıyanın bir başkasının hilesiyle bu kanıya sürüklenmesidir.
Her iki hal de aynı iptal davasının dayanağıdır; aldatmada hilenin kimden geldiği (anne ya da üçüncü kişi) ayrıca önem taşır, ancak iptal davası aynı şekilde açılır.
Aldatma ile korkutma arasındaki fark nedir?
Aldatmada tanıyanın iradesi bilgi eksikliği veya yanlış bilgi ile bozulur.
Korkutmada tanıyanın iradesi tehdit ile baskı altına alınır.
Her iki hal de iptal sebebidir; ancak korkutma için tehdidin yakın ve ciddi bir tehlike niteliği taşıması aranır, sıradan bir tehdit yeterli değildir.
Soyut hazırlık ile aldatma, korkutma ile gerçekleştirilen engelleme arasındaki fark nedir?
Mirasbırakanın tasarrufu geri almasını engelleme fiili soyut olarak işlenmiş olabilir.
Aynı fiil aldatma, korkutma veya zorlama ile gerçekleştirilmişse ayrı bir durum oluşur.
Yalnızca aldatma, korkutma veya zorlama ile gerçekleştirilen engelleme yoksunluk sebebi olur; soyut engelleme yoksunluk doğurmaz.
Aldatma ile esaslı yanılma arasındaki fark nedir?
Aldatmada yanılmanın esaslı olması aranmaz; adi saik yanılması da yeterlidir.
Yanılma yoluyla iptalde yanılmanın m.31 kapsamında esaslı olması gerekir ve saik yanılması kural olarak sözleşmenin geçerliliğini etkilemez.
Esaslı olmayan bir yanılma aldatma yoluyla oluşmuşsa sözleşme iptal edilebilir; aynı yanılma kendiliğinden kaynaklanmışsa iptal edilemez.
İlgili konular
- İrade bozukluklarıBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Açık artırma yoluyla satış ve mal değişim sözleşmesiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Mala zarar verme ve mala zarar vermenin nitelikli halleriCeza Hukuku Özel Hükümler
- Mirasın açılmasıMedeni Hukuk
- Mutlak butlan ve nisbî butlanMedeni Hukuk
- Tanıma ve babalık hükmüMedeni Hukuk
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/46 E., 2025/282 K., 30.04.2025İlgili madde: TBK m.36
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/475 E., 2024/284 K., 29.05.2024İlgili madde: TBK m.36
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/889 E., 2024/279 K., 22.05.2024İlgili madde: TBK m.36
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.