Eşitlik ilkesi nedir?
Kısaca
Eşitlik ilkesi, 4 kanunda 5 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.650 · payların oluşturulması: Payların değer bakımından mümkün olduğunca eşit oluşturulması ilkesidir.
- TBK m.623 · kazanç ve zarara katılma: Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa her ortağın kazanç ve zarardaki payının, katılım payının değeri ve niteliğinden bağımsız olarak eşit sayılmasıdır.
- HUAK m.3 · iradi olma ve eşitlik: Taraflara arabuluculuğa başvuru aşamasında ve sürecin tamamında eşit hakların tanınmasını ifade eder.
Kanunda nerede geçiyor
5 maddeTürk Medeni Kanunu
- TMK m.8 · I. Hak ehliyeti
Bütün insanların hukuk düzeninin sınırları içinde haklara ve borçlara ehil olmada eşit olması ilkesidir. Eşitlik, kanunun getirdiği sınırlamalar içinde geçerlidir.
- TMK m.650 · II. Payların oluşturulması
Payların değer bakımından mümkün olduğunca eşit oluşturulması ilkesidir. Hâkim bu ilkeden haklı sebeple sapabilir.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.623 · 2. Kazanç ve zarara katılma
Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa her ortağın kazanç ve zarardaki payının, katılım payının değeri ve niteliğinden bağımsız olarak eşit sayılmasıdır. Ortağın sermaye miktarı veya emeği bu paylaşımı değiştirmez.
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- HUAK m.3 · İradi olma ve eşitlik
Taraflara arabuluculuğa başvuru aşamasında ve sürecin tamamında eşit hakların tanınmasını ifade eder. Arabulucunun da bu eşitliği gözetmesi gerekir.
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
- Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m.1 · Amaç
Bilgi edinme hakkının kullanımında başvuranlar arasında ayrım yapılmamasını ifade eder. Amaç maddesinde, hakkın kullanılmasını yönlendiren ilkelerden biri olarak yer alır.
Karıştırılan kavramlar
Mirasçıların kişisel durumu ile eşitlik ilkesi arasındaki fark nedir?
Hâkim, mirasçıların kişisel durumlarını dikkate alarak eşitlikten haklı sebeple sapabilir.
Eşitlik ilkesi, payların değer bakımından mümkün olduğunca eşit olmasını öngörür.
Haklı bir sebep yoksa eşitlikten sapılan paylaşma karara itiraz konusu olabilir.
Kadın-erkek eşitliği ile genel eşitlik ilkesi arasındaki fark nedir?
İkinci fıkra kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olduğunu ve devletin bu eşitliği yaşama geçirme yükümlülüğünü belirtir.
Birinci fıkra herkesin eşitliğini genel olarak düzenler.
Kadın-erkek eşitliği yönünden devlete pozitif bir yükümlülük yüklenir; kadınlara yönelik tedbirler bu yükümlülüğün gereği sayılır.
Eşitlik ilkesi ile ayrıcalık tanıyan uygulama arasındaki fark nedir?
Tüzükte ve fiilen tüm üyelere aynı hak ve yükümlülüklerin tanındığı durum.
Bazı üyelere, sayılan farklara dayanarak fiilen üstünlük tanındığı durum; bu uygulama tüzükte açıkça yazılı olmasa da ihlal oluşturur.
İkinci durumda üyeler madde uyarınca eşitlik talebinde bulunabilir ve uygulamanın durdurulması istenebilir.
İlgili konular
İlgili terimler
- Açıklık ilkesi
- Bilgi edinme hakkı
- Emek ortağı
- Hak ehliyeti
- Dava şartı arabuluculuk
- Katılım payı
- Fiil Ehliyeti
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.