Genel işlem koşulu nedir?

6 maddede geçiyor

Diğer yazımlar: Genel işlem koşulları

Kısaca

Bir tarafça çok sayıda sözleşmede kullanılmak üzere önceden hazırlanmış ve karşı tarafın içeriğini etkileyemediği sözleşme hükümleridir.

Bağlam: TBK m.24

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.20 · I. Genel olarak

    Bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden ve tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Hükmün sözleşme metninde mi yoksa ek bir belgede mi yer aldığı, kapsamının ne olduğu ya da yazı türü ve şekli bu nitelendirmede önem taşımaz.

  • TBK m.21 · II. Kapsamı — 1. Yazılmamış sayılma

    Çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak amacıyla önceden hazırlanan, düzenleyenin tek başına hazırladığı ve karşı tarafın içeriğini pazarlıkla etkileyemediği sözleşme hükümleridir. Sözleşme metninde yer almaları, kapsamları ve yazı biçimleri nitelendirmede önem taşımaz.

  • TBK m.23 · III. Yorumlanması

    Bir tarafın birden çok sözleşmede kullanmak üzere önceden hazırladığı ve karşı tarafın içeriğine etki edemediği sözleşme hükümlerini ifade eder. Yorum kuralı, bu niteliği taşıyan hükümlere özgü bir yorum ölçütüdür.

  • TBK m.24 · IV. Değiştirme yasağı

    Bir tarafça çok sayıda sözleşmede kullanılmak üzere önceden hazırlanmış ve karşı tarafın içeriğini etkileyemediği sözleşme hükümleridir. Maddenin uygulanabilmesi için sözleşmenin bu niteliği taşıması gerekir.

  • TBK m.25 · V. İçerik denetimi

    Bir tarafça önceden çok sayıda sözleşme için hazırlanmış ve sözleşmeye dahil edilen, karşı tarafla ayrıca görüşülmemiş sözleşme hükmüdür. Bu nitelik, koşulun kaç kez kullanıldığına bağlıdır.

  • TBK m.301 · I. Teslim borcu

    Tek tip olarak önceden hazırlanmış ve birçok sözleşmede kullanılmak üzere tasarlanmış sözleşme koşuludur. Diğer kira sözleşmelerinde kiracı aleyhine düzenleme yalnızca bu yolla yapılamaz; bireysel pazarlıkla yapılan düzenleme bu sınırın dışındadır.

Karıştırılan kavramlar

Genel işlem koşulu ile bireysel pazarlık ile yazılmış hüküm arasındaki fark nedir?

Genel işlem koşulu niteliğindeki hüküm, bir tarafın birçok sözleşmede kullanmak üzere hazırladığı metindir.

Taraflarca birlikte müzakere edilip yazılmış bireysel hüküm, bu maddenin doğrudan konusu değildir.

Madde yalnız genel işlem koşullarına uygulanır; bireysel hükümlerde yorum genel yorum kurallarına göre yapılır.

TBK m.23

Sözleşme dışı hüküm ile genel işlem koşulu arasındaki fark nedir?

Her türlü sözleşmede dürüstlük kuralı geçerlidir.

Madde yalnız genel işlem koşulu niteliğindeki hükümlere özgü denetim öğesini içerir.

Genel işlem koşulu olmayan hükümler de MK m.2 uyarınca dürüstlük denetimine tabidir.

TBK m.25

Bireysel pazarlık ile genel işlem koşulu (diğer kiralar) arasındaki fark nedir?

Taraflarca bireysel olarak müzakere edilerek kabul edilen düzenleme, kiracı aleyhine olsa da bu sınırlamaya tabi değildir.

Önceden hazırlanmış ve birçok sözleşmede kullanılan form koşulda kiracı aleyhine düzenleme genel işlem koşulu sayılır.

Genel işlem koşulu niteliğindeki kiracı aleyhine düzenleme yazılmamış sayılır; bireysel olarak kararlaştırılan düzenleme ise geçerli kalabilir.

TBK m.301

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2024/32 E., 2024/654 K., 11.12.2024
    İlgili madde: TBK m.20, TBK m.21, TBK m.23, TBK m.25, TBK m.24
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2022/1267 E., 2023/427 K., 10.05.2023
    İlgili madde: TBK m.20, TBK m.23, TBK m.25, TBK m.24
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2022/873 E., 2023/424 K., 10.05.2023
    İlgili madde: TBK m.20, TBK m.23, TBK m.25, TBK m.24

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.