Dürüstlük kuralı nedir?

Belirli bir zamanda ve toplumda orta zekâlı, makul ve dürüst kişilerin anlayışından oluşan kurallar bütünüdür. Madde bu kavramı tanımlamaz; sözleşme taraflarının karşılıklı hak, borç, şans ve risklerinin dengeli dağılmasını ölçüt alır.

Bildirim yükümlülüğünün ne zaman yerine getirilebileceğini belirleyen objektif ölçüttür. Bildirimin hangi andan itibaren yapılabilir hale geldiğini somut olaya göre tespit eder.

Hakkın kullanılmasında ve sözleşmenin yorumunda gözetilmesi gereken genel ölçüttür. Ödünç verenin dilediği zaman geri isteme hakkı da bu ölçüte uygun kullanılmak zorundadır.

İşçinin fazla çalışmadan kaçınmasının hakkaniyete ve iyi niyete aykırı olup olmadığını belirleyen objektif ölçüttür. Kaçınma dürüstlük kurallarına aykırı değilse fazla çalışma borcu doğmaz.

İşçinin talimata uyma ölçüsünü belirleyen sınırdır. Talimatın kişilik haklarına aykırı, gereksiz ya da yalnızca işçiyi zorlamaya yönelik olması halinde işçinin uyma borcu doğmaz.

Somut olayda tarafların karşılıklı güven ve sadakat ölçüsünde makul biçimde beklenebilecek davranış ölçütüdür. Haklı sebebin varlığı bu ölçüte göre belirlenir.

Piyasa aktörlerinin birbirlerine karşı dürüst davranacaklarına duyulan güvenin korunmasını ifade eder. Haksız rekabetin tanınmasında belirleyici ölçüttür; ihlali, güvene aykırı davranış anlamına gelir.

Şirketin menfaatinin gözetilmesinde kullanılan objektif ölçüdür. Yöneticinin kişisel çıkarını şirket menfaatinin önüne koymaması anlamına gelir.

Menfaat çatışması doğrudan olmasa bile üyenin müzakereden uzak durmasını gerektiren durumları kapsayan genel ilkedir. Örneğin müzakere konusunun üyenin ortağı olduğu bir şahıs şirketini ilgilendirmesi hâlinde yasak bu yolla uygulanır.

Türk Medeni Kanunu m.2'de düzenlenen ve hakların kullanılmasında ve borçların ifasında uyulması gereken genel davranış ölçütüdür. Madde bakımından, çoğunluğun yetkisini kötüye kullanarak azınlığın meşru menfaatini zedeleyen kararlar bu kapsamda değerlendirilir.

TMK m.2 ile düzenlenen, herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüst davranmasını öngören genel ilkedir. Maddede, haklı sebebin varlığını ölçen ölçüt olarak saklı tutulmuştur.

Hukuki ilişkinin tarafının karşı taraftan beklediği, toplumsal yaşamdaki benzer ilişkilerde hâkim olan genel davranış kuralına uygun, doğru davranış ölçütüdür. Ölçü, somut kişinin özellikleri değil, ortalama zekâlı, makul ve dürüst bir kişinin davranışıdır (objektif ölçüt).

Tazminatın hem masrafların makul sınırını hem de yapılma biçimini belirleyen ölçüttür. Masrafın aşırı olup olmadığı, mahalli âdetler, aile gelenekleri ve tarafların sosyal durumu gözetilerek değerlendirilir.

Hukuki ilişkilerde kişilerin dürüst, namuslu ve karşı tarafta yaratılan güvenle tutarlı davranmasını ifade eden genel ve objektif davranış ölçütüdür. Ölçüt, toplumdaki orta zekâlı dürüst bir kişinin davranışıdır.

İşverenin işçi hakkındaki bilgileri kullanırken uyması gereken genel davranış ölçütüdür. Madde bu ölçütü, bilgilerin kullanımı bakımından ayrıca bir sınır olarak koymuştur.

Medeni hukukun genel ilkesi olup, taraflar arasında güven ve açıklık gerektiren hallerde işletmecinin bilgi verme borcunun kaynağını oluşturur. Maddede bağımsız bir ölçüt olarak yer alır.