Düzenleyen nedir?
Kısaca
Düzenleyen, 3 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.20 · genel olarak: Genel işlem koşullarını önceden ve tek başına hazırlayıp karşı tarafa sunan taraftır.
- TTK m.679 · düzenleyenin sorumluluğu: Poliçeyi yazan ve muhatabına kabul veya ödeme için gönderen kişidir.
- 488 s. K. m.24 · vergi ve cezada sorumluluk: Resmi daire veya noter tarafından düzenlenen ve taraflara verilen ya da dairede bırakılan kağıtta cezadan sorumlu tutulan kişidir.
Kanunda nerede geçiyor
11 maddeTürk Borçlar Kanunu
- TBK m.20 · I. Genel olarak
Genel işlem koşullarını önceden ve tek başına hazırlayıp karşı tarafa sunan taraftır. Koşulları bizzat kendisi kaleme almış olması gerekmez; başkasına hazırlattırsa ya da başka bir kurumun metnini kopyalasa da düzenleyen sayılır. Belirleyici olan, karşı tarafın hazırlamada rol ve söz hakkının bulunmamasıdır.
- TBK m.21 · II. Kapsamı — 1. Yazılmamış sayılma
Genel işlem koşullarını hazırlayan ve sözleşmede bunları ileri süren taraftır. Maddede bilgi verme ve öğrenme imkânı sağlama yükümlülüğü düzenleyene aittir.
- TBK m.22 · 2. Yazılmamış sayılmanın sözleşmeye etkisi
Genel işlem koşullarını önceden hazırlayıp sözleşmeye koyan taraftır. Madde, sözleşmeyi bu tarafın yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı yapmayacağını ileri sürmesini yasaklar.
- TBK m.23 · III. Yorumlanması
Genel işlem koşullarını hazırlayan ve kullanan taraftır. Kuralın işlemesi için düzenleyenin o alanda uzman olması gerekmez; sözleşmeyi kaleme alan taraf olması yeterlidir.
- TBK m.24 · IV. Değiştirme yasağı
Genel işlem koşullarını hazırlayıp sözleşmeye koyan taraftır. Yetki kaydı düzenleyen lehine tek yanlı değişiklik imkânı verdiğinde madde bu tarafa karşı işler.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.549 · I - Belgelerin ve beyanların kanuna aykırı olması
Belgeyi kaleme alan, imzalayan ya da içeriğini oluşturan kişidir. Maddenin pasif dava ehliyetinin birinci grubunu oluşturur. Kusursuz sorumlu tutulur; yani belgenin gerçeğe aykırılığı bakımından ayrıca kusur aranmaz.
- TTK m.679 · III - Düzenleyenin sorumluluğu
Poliçeyi yazan ve muhatabına kabul veya ödeme için gönderen kişidir. Poliçe ilişkisinde ana borçlu konumunda olan muhatap değildir; düzenleyen, poliçenin kabul ve ödenmesi için kambiyo borcu altına girer.
- TTK m.693 · III - Görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi gereken poliçelerde
Poliçeyi tanzim eden ve ödeme yükümlülüğünü doğrudan üstlenen kişidir. Kabule arz süresini kısaltabilir veya uzatabilir.
- TTK m.779 · D) Düzenleyenin sorumluluğu
Bonoyu yazan ve kendi borcunu üstlenen kişidir. Bu sıfatıyla bono bakımından asıl borçludur ve sorumluluğu poliçe kabulcüsü ile aynıdır.
- TTK m.800 · 2. Özel hâller
Çeki düzenleyip tedavüle çıkaran ve karşılığı bulunan bankaya ödeme emri veren kişidir. Maddedeki ölüm, ehliyet kaybı ve iflas olayları düzenleyen kişiye ilişkindir.
Damga Vergisi Kanunu
- Damga Vergisi Kanunu m.24 · Vergi ve cezada sorumluluk
Resmi daire veya noter tarafından düzenlenen ve taraflara verilen ya da dairede bırakılan kağıtta cezadan sorumlu tutulan kişidir. Kağıdın vergisi ise mükellefe aittir.
Karıştırılan kavramlar
Düzenleyen ile karşı taraf arasındaki fark nedir?
Düzenleyen, yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı sözleşmeyi yapmayacağını ileri süremez.
Karşı taraf, yazılmamış sayılan koşulların çıkarılmasıyla sözleşmenin geçerli kalan kısmına bağlı kalmak ya da tamamının geçersizliğini ileri sürmek konusunda bu kısıtlamaya tabi değildir.
Maddenin ikinci cümlesi düzenleyenin aleyhine işler; karşı tarafın bu hükümden yararlanması ise tartışmasızdır.
Düzenleyen lehine ile karşı taraf lehine değişiklik arasındaki fark nedir?
Değişiklik yetkisi düzenleyen lehine ve karşı taraf aleyhinedir.
Değişiklik yetkisi karşı taraf lehinedir.
Birinci halde kayıt yazılmamış sayılır; ikinci halde yasak uygulanmaz ve değişiklik geçerlidir.
Düzenleyen ile katılan arasındaki fark nedir?
Belgeyi kaleme alan veya beyanı yapan kişi, belgenin içeriğinden doğrudan sorumludur.
Düzenlemeye ya da beyana kusurlu biçimde iştirak eden kişi, yalnızca kusuru varsa sorumlu tutulur.
Düzenleyen için kusur ispatı gerekmez; katılan için kusurun ispatı zorunludur.
Düzenleyen ile ciranta arasındaki fark nedir?
Düzenleyen, kabule arz süresini hem kısaltabilir hem de uzatabilir.
Ciranta yalnızca süreyi kısaltabilir; uzatma yetkisi yoktur.
Ciranta tarafından kabule arz süresi uzatılamaz; böyle bir kayıt geçersizdir, süre kanundaki bir yıl üzerinden işler.
Sahte belge düzenleyen veya kullanan ile diğer mükellefler arasındaki fark nedir?
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleyen ya da kullanan ve vergi inceleme raporuyla tespit edilen kişiler.
Sahte belge düzenlemeyen mükellefler.
Birincilerin mesleki kuruluşlara ve 3568 sayılı Kanunla kurulan birlik ve meslek odalarına bildirilmesi mahremiyet ihlali sayılmaz; bildirilen kişi ve kurumlar da yasaklara uymakla yükümlü olur.
Bu madde ile taşıt Kanunu'nun bedel ve cins sınırlarını düzenleyen maddesi arasındaki fark nedir?
Bu madde yalnızca mevcut taşıtların bilgisini bütçe belgesine yansıtma yükümlülüğü getirir.
Kanunun ilgili maddesi edinilecek taşıtların cins ve azami bedelini bütçe kanunlarında gösterme yükümlülüğü getirir (K1 bu ayrımı yapmaktadır).
Bu maddenin yerine getirilmesi, edinim sınırının aşılıp aşılmadığını kendiliğinden göstermez; iki madde birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili konular
- Genel işlem koşulları, kapsamı ve sözleşmenin içeriğiBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Bono veya emre yazılı senet, çeklerin düzenlenmesi ve şekliTicaret Hukuku
- Hukuki sorumluluk ve cezai sorumlulukTicaret Hukuku
- Kabul ve avalTicaret Hukuku
- Kambiyo senetleri, poliçenin düzenlenmesi ve şekliTicaret Hukuku
- Ödeme, ödeme için ibraz ve çekten caymaTicaret Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/32 E., 2024/654 K., 11.12.2024İlgili madde: TBK m.20, TBK m.21, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/1267 E., 2023/427 K., 10.05.2023İlgili madde: TBK m.20, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/873 E., 2023/424 K., 10.05.2023İlgili madde: TBK m.20, TBK m.22, TBK m.23, TBK m.24
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.