İsticvap nedir?

Tarafların dinlenmesinde amaç, davada açık olmayan, eksik, belirsiz veya çelişkili vakıaların açıklığa kavuşturulmasıdır. Mahkeme taraf lehine olan vakıalar hakkında da dinleyebilir.

İsticvapta amaç, belli olan ve tarafın aleyhine olan vakıanın ispatıdır ve ikrar elde etmeye yöneliktir. Düzenlemesi m.169 vd.dedir.

Tarafların dinlenmesi aydınlatma ödevinin aracıdır; isticvap aydınlatma ödevinin aracı olarak kullanılamaz. Yargıtay bazı kararlarında isticvabı aydınlatma aracı saymış olsa da, uygulamada tarafların dinlenmesi ile isticvap ayrı tutulmaktadır.

İsticvapta taraf yalnızca aleyhine olan vakıalar hakkında, m.169 ve devamı usulüyle sorgulanır.

Tarafların dinlenmesinde hâkim, aydınlatma amacıyla lehte ya da aleyhte ayrım yapmadan taraflardan açıklama alır.

Yalnızca isticvap usulüne uygun sorgulamada davete bağlanan ikrar sayılma yaptırımı doğar; genel dinlemede taraf sorulara cevap vermese de vakıalar ikrar edilmiş sayılmaz.

İşlem ergin olmayan veya kısıtlı adına yapılmışsa ve kişiye bizzat dava hakkı tanınmamışsa kanuni temsilci isticvap olunur.

Kişiye bizzat dava hakkı tanınan hallerde, kişinin kendisi isticvap olunur.

Bizzat dava hakkı tanınan hallerde kanuni temsilcinin isticvabı yerine kişinin kendisi çağrılır ve tebligat da kendisine yapılır. Bu halde 2. fıkranın uygulanmaması kuralı devreye girer.

Taraf vekili isticvap sırasında tarafın yanında bulunabilir.

İsticvap olunan kişinin kendisi sorulara cevap verir; kural olarak vekili dinlenmez.

Vekil yardım edemez ve sorulara cevap veremez; tarafın bizzat cevap vermesi zorunludur.

Tanık, taraf olmayan ve olay hakkında bilgisi bulunan kişidir; kendi menfaatinden bağımsız anlatım yapar.

İsticvap olunan taraf ise davanın tarafıdır ve kendi aleyhine olan olguları anlatır.

Tanıklığa ilişkin hükümler yalnızca isticvabın niteliğine uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanır; her hüküm otomatik olarak geçerli değildir.

İsticvapta mahkeme, inkâr eden tarafın açıklamaları ve yanıtları üzerinden kanaat edinmeye çalışır.

Yazı-imza örneği aşamasında mahkeme huzurunda yeni bir yazı ve imza alınır ve bu malzeme değerlendirilir.

İsticvapta kanaat oluşmazsa ikinci aşamaya geçilir; ikinci aşamada kanaat oluşmadan bilirkişiye gidilemez.