Kanuni temsilci nedir?
Kısaca
Kanuni temsilci, 12 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.234 · çocuğun kaçırılması ve alıkonulması: Çocuğun velisi, vasisi veya bakım ve gözetimi altında bulunduğu kimsedir. 3. fıkradaki haber verme yükümlülüğü ve bilgi ya da rıza ölçütü bu kişiler üzerinden belirlenir.
- HMK m.232 · yemini yerine getirecek kimseler: Ergin olmayan veya kısıtlı kişiyi kanun gereği temsil eden kişidir.
- CMK m.155 · kanunî temsilci veya eşin duruşmada hazır bulunması: Sanığın yasal olarak temsil yetkisi bulunan kişidir; reşit olmayan veya kısıtlı sanıklarda velisi, vasisi ya da kayyımı bu kapsamda değerlendirilir.
Kanunda nerede geçiyor
24 maddeden 20'iCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.45 · Tanıklıktan çekinme
Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle çekinmenin anlamını kavrayamayan kişi adına rıza verebilen kişidir. Şüpheli veya sanık kanuni temsilci ise rıza verme yetkisi bulunmadığından çekinme konusunda karar veremez.
- CMK m.51 · Tanıklıktan çekinebilecek kimsenin çekinmemesi
Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle çekinmenin önemini kavrayamayan kişiler adına rıza verebilen kimsedir. Kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise bu kişiler adına çekinme konusunda karar veremez.
- CMK m.76 · Diğer kişilerin beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması
Çocuk veya akıl hastası adına çekinme konusunda karar veren kişidir. Kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise bu karar hâkime aittir.
- CMK m.155 · Kanunî temsilci veya eşin duruşmada hazır bulunması
Sanığın yasal olarak temsil yetkisi bulunan kişidir; reşit olmayan veya kısıtlı sanıklarda velisi, vasisi ya da kayyımı bu kapsamda değerlendirilir. Maddenin birinci fıkrası yalnızca bu kişi için bildirim yükümlülüğü getirir.
- CMK m.216 · Delillerin tartışılması
Sanığın veya katılanın ehliyetine göre yerine kanunen hareket eden kişidir. Tartışmada sanık veya katılanın yerine geçerek sözü ve cevap hakkını kullanır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.52 · Davada kanuni temsil
Kanunun doğrudan belirlediği, irade beyanı tarafın iradesine bağlı olmayan temsilcidir. Velisi, vasisi veya duruma göre kayyımı kapsar.
- HMK m.54 · Temsil veya izin belgelerinin verilmesi
Dava ehliyeti bulunmayan kişiyi, kanunun gösterdiği yetkiyle temsil eden kişidir; veli, vasi ve kayyım bu kapsamdadır. Temsil yetkisi iradeye değil doğrudan kanuna dayanır.
- HMK m.56 · Kanuni temsilci atanması sebebiyle yargılamanın ertelenmesi
Kanun gereği kişiyi temsil etmekle görevli olan kimselerdir; veli, vasi, kayyım ve tüzel kişilerin yasal organları bu kapsamdadır. Bu maddede yer alan erteleme, bu temsilcinin atanmasının beklenmesi için uygulanır.
- HMK m.170 · İsticvap olunacak kişilerin belirlenmesi
Ergin olmayan veya kısıtlı kişinin yerine, kanun gereği işlem yapmaya yetkili kişidir. Velisi veya vasisi bu sıfatla hareket eder.
- HMK m.232 · Yemini yerine getirecek kimseler
Ergin olmayan veya kısıtlı kişiyi kanun gereği temsil eden kişidir. Yasal temsilci, yalnızca kendisine ilişkin ya da kişisel olarak bildiği vakıalar hakkında yemin edebilir.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.273 · II - Seçim ve atama
Ortak tüzel kişi ya da kısıtlı gibi işlem ehliyeti sınırlı ortakların yerine işlem yapan, kanundan doğan yetkiye sahip kişidir. Seçim yapılmamışsa bu kişiler tasfiye memuru sayılır.
- TTK m.1515 · IV - Hastalık sigortasında lehtar
Sigortalı yerine yazılı izni verebilecek, kanun gereği temsil yetkisi bulunan kişidir. Ancak lehtar veya sigorta ettiren olduğu hallerde bu izni verme yetkisi yoktur.
- TTK m.1518 · VII - Bilgi isteme hakkı
İlgili kişi reşit değilse ya da ehliyetsizse onu yasal olarak temsil eden kişidir. Bu sıfat, raporla ilgili bilgi ve inceleme istemini ilgili kişi adına yapma yetkisi verir.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.10 · Kanuni temsilcilerin ödevi
Tüzel kişiyi, küçüğü, kısıtlıyı veya tüzel kişiliği olmayan teşekkülü kanun gereği temsil eden ve bu sıfatla vergi ödevlerini yerine getirmekle yükümlü kişidir. Sıfatın kaynağı kanun, esas sözleşme veya atamadır; sorumluluk bu sıfata bağlıdır.
- VUK m.94 · Tebliğ yapılacak kimseler
Kanun gereği tüzel kişiyi temsil eden kişidir. Tüzel kişiye yapılacak tebliğ, başkan, müdür veya kanuni temsilciye yapılır.
- VUK m.333 · Tüzel kişilerin sorumluluğu
Tüzel kişinin vergi ödevlerini onun adına yerine getiren gerçek kişidir. Bu sıfat, 213 sayılı Kanunun 10. maddesindeki sorumluluğun muhatabını belirler ve kanuni görevden doğar; kişinin fiilen yönetime katılması aranmaz.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.234 · Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
Çocuğun velisi, vasisi veya bakım ve gözetimi altında bulunduğu kimsedir. 3. fıkradaki haber verme yükümlülüğü ve bilgi ya da rıza ölçütü bu kişiler üzerinden belirlenir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.226 · İflas idaresinin vazifesi
İflas idaresinin, tüzel kişiliği bulunmayan iflas masası adına hareket eden ve bu sıfatla masanın temsilini üstlenen organ olmasıdır. Temsil yetkisi kanundan doğar ve taraflarca kaldırılamaz.
Kabahatler Kanunu
- Kabahatler K. m.27 · Başvuru yolu
Tüzel kişiyi veya ehliyetsiz kişiyi temsil etmeye kanunen yetkili olan kişidir. Üçüncü fıkraya göre başvuruyu bizzat yapabilecek kişiler arasında sayılır.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK geç. m.61
Şirketi kanun gereği temsil eden kişidir. Maddeden yararlanabilmesi için şirket yönetim organlarında görev almaması ve sermaye sahibi olmaması gerekir.
Terim 4 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Asıl mükellef ile kanuni temsilci arasındaki fark nedir?
Vergi borcunun asıl muhatabı tüzel kişi, küçük, kısıtlı veya teşekküldür; ödevleri ve borcu öncelikle onun malvarlığında aranır.
Kanuni temsilci, ödevlerini yerine getirmekle yükümlüdür ve ihmali hâlinde kendi malvarlığından sorumlu tutulur.
Önce asıl mükelleften tahsil edilemeyen tutar belirlenir; kanuni temsilcinin sorumluluğu ancak bundan sonra doğar. Sorumluluk kişisel malvarlığıyla sınırlı değildir, ihmal ile tahsil edilemezlik arasında illiyet aranır.
Tüzel kişi ile kanuni temsilci arasındaki fark nedir?
Vergi cezası, aykırılığı yapan tüzel kişi adına kesilir. Ceza tüzel kişinin mali yükümüdür.
Kanuni temsilci, tüzel kişinin ödevlerini yerine getirmekle yükümlüdür; bu ödevlerini yerine getirmemesi yüzünden tahsil edilemeyen vergi ve bağlı alacaklar kendi malvarlığından alınabilir.
Ceza önce tüzel kişiye kesilir; tahsil edilemeyen kısım için kanuni temsilcinin sorumluluğu devreye girer. Madde, cezanın muhatabını tüzel kişi olarak belirlemekle birlikte kanuni temsilcinin sorumluluğunu da vergi cezalarına teşmil eder.
Kanuni temsilci sıfatı taşıyan şüpheli veya sanık ile diğer kanuni temsilci arasındaki fark nedir?
Kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise, çekinme konusunda karar veremez.
Kanuni temsilci şüpheli veya sanık değilse, rızası geçerli bir karar sayılır.
Şüpheli veya sanık olan temsilcinin rızası dinlenme ve çekinme için karar oluşturmaz; bu durumda başka bir karar mekanizması gerekir.
Akrabalık ile kanuni temsilci tarafından rıza arasındaki fark nedir?
45. maddenin birinci fıkrasındaki kişiler kendi iradeleriyle çekinme hakkını kullanır.
Yaş, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle çekinmenin önemini anlayamayan kişiler için karar, kanuni temsilcinin rızasıyla verilir.
Kanuni temsilci şüpheli veya sanık ise bu kişilerin çekinmesi konusunda karar veremez; bu durumda rıza yetkisi kullanılamaz.
Kanuni temsilci ile eş arasındaki fark nedir?
Kanuni temsilci için duruşma gün ve saatinin bildirilmesi zorunludur. Bildirim, yasal temsil ilişkisinden doğan bir yükümlülüktür.
Eş için tebligat yapılmaz; birinci fıkra hükmü tebligat olmaksızın uygulanır. Eşin duruşmaya gelmesi kendiliğinden olmalıdır.
Kanuni temsilcinin bildirilmemesi bildirim eksikliği doğurur; eş için bildirim yapılmaması ise kanunun açık gereğidir ve eksiklik sayılmaz.
Hâkim ortak ile kanuni temsilci veya üst düzey yönetici arasındaki fark nedir?
Hâkim ortak, bankanın yönetim ve denetimine sahip iştirak ve hâkim ortağın hâkim olduğu şirket maddenin kapsamı dışındadır.
Şirket yönetim organlarında görev almayan ve sermaye sahibi olmayan kanuni temsilci ile üst düzey yönetici veya yetkili maddeden yararlanabilir.
Hâkim ortak ve ilişkili şirketler için müşterek ve müteselsil sorumluluk sona ermez; yalnız yönetim dışı ve sermayesiz temsilciler için sona erer.
İlgili konular
- Tanıkların çağrılması ve çağrıya uymayan tanıklarCeza Muhakemesi Hukuku
- Ulaşım araçlarına veya sabit platformlara karşı suçlar, genel ahlaka karşı suçlarCeza Hukuku Özel Hükümler
- Delillerin ortaya konulması ve tartışılmasıCeza Muhakemesi Hukuku
- Gözlem altına alınmaCeza Muhakemesi Hukuku
- Alacaklıları davet ve masanın idaresiİcra ve İflas Hukuku
- İsticvapMedeni Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Ceza Genel Kurulu, 2021/264 E., 2023/704 K., 26.12.2023İlgili madde: TCK m.234
- Ceza Genel Kurulu, 2020/156 E., 2023/645 K., 06.12.2023İlgili madde: TCK m.234
- Hukuk Genel Kurulu, 2022/747 E., 2023/1080 K., 15.11.2023İlgili madde: HMK m.52
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Hâkim ortak
- Muhatap
- Kayyım
- Tasfiye memuru
- Eda
- Delillerin tartışılması
- Temettü hariç ortaklık hakları
- Tahkim
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.