Tutanak nedir?
Kısaca
Tutanak, 22 kanunda 40 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.540: Tanıkların mahkemeye başvurarak beyanlarını mahkeme kaydına geçirmesiyle düzenlenen resmi kayıttır.
- TBK m.359 · tutanak düzenleme: Kiralanan şeyle birlikte devredilen araç, gereç, hayvan, eşya veya stoklanmış malların değerlerinin tespit edilerek yazıldığı ve taraflarca imzalanan belgedir.
- HMK m.405 · tutanak ve diğer belgeler: Delil tespiti sırasında yapılan işlemlerin ve dinlenen kişilerin beyanlarının yazılı olarak kaydedildiği belgedir.
Kanunda nerede geçiyor
40 maddeden 26'iHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.154 · Tutanak
Yargılama işlemlerinin ve tarafların sözlü açıklamalarının zabıt kâtibi aracılığıyla yazıya geçirildiği resmî kayıttır. Tahkikat ve yargılama işlemlerinin ispatı bakımından esas araç niteliğindedir.
- HMK m.156 · Tutanağın ispat gücü
Yargılama işlemlerinin mahkeme zabıt kâtibi tarafından kayda geçirildiği resmî kayıttır. Maddeye göre bu işlemleri ispat eden araç yalnızca tutanaktır.
- HMK m.174 · Tutanak düzenlenmesi
İsticvap sırasında sorulan soruların, verilen cevapların ve tarafın açıklamalarının yazıya geçirildiği belgedir. Tutanağın ispat gücü, işlemin yalnız tutanakla ispat edilebilmesi sonucuna bağlıdır.
- HMK m.261 · Tanığın dinlenilme şekli
Tanığın beyanlarının yazıldığı ve tanığa okunarak imzalatıldığı kayıt belgesidir. Beyanın tanığa okunması ve imza alınması, beyanın doğruluğunu kayıt altına alan işlemdir.
- HMK m.264 · Yalan yere veya menfaat temin ederek tanıklık edilmesi ve sonuçları
Hâkimin, tanığın yalan söylediği veya menfaat temin ettiği konusundaki tespitlerini yazılı olarak kaydettiği belgedir. Bu tutanak derhal Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir.
- HMK m.393 · İhtiyati tedbir kararının uygulanması
Tedbiri uygulayan memurun düzenlediği, tedbir konusunu, bulunduğu yeri ve ilgili tüm iddiaları gösteren belgedir. Taraflara ve gerektiğinde üçüncü kişilere tebliğ edilir.
- HMK m.405 · Tutanak ve diğer belgeler
Delil tespiti sırasında yapılan işlemlerin ve dinlenen kişilerin beyanlarının yazılı olarak kaydedildiği belgedir. Tutanak ile birlikte raporlar da maddede ayrıca anılır.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.49 · Noterlik dairesinin devri
Cumhuriyet Savcısının hesap ve işlemlerin incelenmesi sonucunda evrak, defter, belge ve emanetlerin vekile devrini belgeleyen yazılı kayıttır. Düzenlenen rapor ile birlikte Adalet Bakanlığına gönderilir.
- Noterlik Kanunu m.84 · Şekil
Noterin işlemi yazılı olarak kayda geçirdiği, maddede sayılan unsurları taşıması gereken belgedir. Tutanağın eksik unsur taşıması işlemin şekil yönünden eksikliğine yol açar.
- Noterlik Kanunu m.85 · Tutanakta bulunacak diğer kayıtlar
Noterin işlem sırasında ilgilinin beyanlarını ve kimliğe ilişkin tespitlerini yazılı olarak kaydettiği belgedir. Madde, tutanağın kimlik tespitine dair zorunlu içeriğini belirler.
- Noterlik Kanunu m.86 · Tutanağın okunması
Noterin, ilgilinin beyanını yazılı olarak kaydettiği belgedir. Madde bakımından tutanak, ilgilinin gerçek isteğini içermesi gereken metindir.
- Noterlik Kanunu m.87 · İlgilinin okuma ve yazma imkanına sahip olmaması
Noterin beyanı yazarak oluşturduğu ve okunup imzalanan belgedir. Tutanağın okunması ve beyanın aynen yazıldığının tanıklarca ve ilgilice kabul edilmesi, tutanağın içeriğini doğrulayan adımdır.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.147 · İfade ve sorgunun tarzı
İfade veya sorgunun yapıldığı yer ve tarih, hazır bulunanlar, uyulan usuller, içerik ve imzalar gibi unsurları gösteren yazılı kayıttır. Maddenin beşinci fıkrasında sayılan beş hususu içermesi gerekir.
- CMK m.205 · Duruşma sırasında işlenen suç hakkında işlem
Mahkemenin olayı tespit ederken düzenlediği yazılı kayıttır ve yetkili makama gönderilir. Uygulamada tutanağın olayı ayrıntılı anlatması ve tanık isimleri dahil delilleri kapsaması beklenir.
- CMK m.263 · Tutuklunun kanun yollarına başvurması
Başvurunun deftere kaydedildiğini ve içeriğini gösteren, tutuklu tarafından imzalanan belgedir. Bir örneği tutukluya verilir; bu belge sürelerin kesilmesi için gereken işlemin tamamlandığını gösterir.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.67 · Avukatlığın sürekli olarak başka bölgede yapılması
Tespit yapan baronun yönetim kurulunun, tespit konusu eylemi kaydettiği yazılı belge. Tutanak, levhaya yazılı baroya gönderilerek işleme konu olur.
- Av. K. m.87 · Görüşme ve karar yeter sayısı
Genel kurul kararlarının yazılı olarak tespit edildiği belgedir. Genel kurul başkanlık divanınca imzalanır ve Türkiye Barolar Birliğine gönderilir.
- Av. K. m.93 · Toplantılar
Yönetim kurulu kararlarının yazılı olarak kaydedildiği belgedir. Başkan ve üyeler tarafından imzalanması zorunludur.
Vergi Usul Kanunu
- VUK m.145 · İncelemenin bitmesi
İncelemede kanuna aykırı görülen olay ve hesap durumlarının yazıldığı resmi belgedir. Mükellef tutanağı imzalamaktan çekinirse madde, belgelerin geri verilmemesi sonucunu bağlar.
- VUK m.169 · Yazılı bildirme esası
Sözlü yapılan bildirimin yazıya geçirilerek tespit edilmiş biçimidir. Tutanak, sözlü bildirimin ispat aracı olarak düzenlenir; tutanağın hangi unsurları taşıyacağı madde metninde ayrıca belirtilmemiştir.
- VUK m.364 · Cezayı gerektiren olayın tesbiti
Cezayı gerektiren olayın delil kaybı tehlikesi bulunan hallerde yazılı olarak kaydedildiği belgedir. Maddeye göre bu hallerde tutanakla tespit zorunludur; rapora yazmak bu zorunluluğun yerine geçmez.
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- HUAK m.16 · Arabuluculuk sürecinin başlaması ve sürelere etkisi
Sürecin başlangıcını belgeleyen yazılı kayıttır. Dava öncesinde sürecin devamı konusunda anlaşmanın belgelendiği tarih, dava sonrasında ise tarafların beyanlarının tutanağa geçirildiği tarih başlangıç anı olarak alınır.
- HUAK m.17 · Arabuluculuğun sona ermesi
Arabuluculuk faaliyetinin sonunda, faaliyetin nasıl sonuçlandığını belgeleyen ve arabulucu tarafından düzenlenen yazılı belgedir. Tutanağın zorunlu içeriği faaliyetin sona erdiğini, anlaşma sağlanıp sağlanmadığını ve sonucun nasıl gerçekleştiğini göstermektir.
Boğaziçi Kanunu
- Boğaziçi Kanunu m.11 · Yapının denetimi
Denetim sırasında tespit edilen ruhsat, ek veya imar mevzuatına aykırılıkların yazıya geçirildiği belgedir. Tanzim edilmesinde mal sahibi, müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır; bunların yokluğunda inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması yeterlidir.
- Boğaziçi Kanunu m.12 · Kullanılan yapının denetimi
Denetim sırasında tespit edilen aykırılıkların kayda geçirildiği belgedir. Tutanakta mal sahibi, yönetici ya da kiracının bulunması esastır.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.540
Tanıkların mahkemeye başvurarak beyanlarını mahkeme kaydına geçirmesiyle düzenlenen resmi kayıttır. Önceden belge düzenlenmesinin yerini alabilir.
Terim 14 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Rapora yazma ile tutanak düzenleme arasındaki fark nedir?
Olayın delil kaybı tehlikesi bulunmadığı hallerde, ilgili olay raporda gösterilerek tespit edilir.
Delil kaybı ihtimalinin bulunduğu hallerde olay tutanakla tespit edilmek zorundadır.
Tutanak zorunluluğu yerine getirilmeden yalnızca rapora yazılan delil kaybı riskli olay, usul eksikliği oluşturur ve tespitin dayanağını zayıflatır.
Tutanak ile idari yaptırım kararı arasındaki fark nedir?
Tutanak, denetleme elemanının fiili tespit ettiği belgedir ve yaptırımı kendisi uygulamaz.
Yaptırım kararı, yetkili merciin tutanağı değerlendirdikten sonra verdiği ve ilgiliye tebliğ edilen işlemdir.
Dava süresi tutanakla değil, tebliğ edilen yaptırım kararıyla başlar. Tutanağın kendisine karşı otuz günlük dava süresi işlemez.
Tutanağa kaydedilen varlıklar ile tutanak dışı kalan haklar arasındaki fark nedir?
Taşınır ve taşınmaz mallar, stoklar, senetli ve senetsiz alacak ve borçlar ile tescile tabi haklar tutanağa kaydedilir.
Teşebbüse ait olmakla birlikte tescile tabi olmayan ve tutanakta belirtilmemiş bir unsur, madde metninde ayrıca sayılmamıştır.
Tutanağın kapsamı, teşebbüsün bütün mal ve hak varlığını içermelidir. Madde metni bu kapsam dışı bırakılan bir kategori öngörmemektedir.
Belge düzenleyerek başvuru ile doğrudan tutanak arasındaki fark nedir?
Tanıklar son arzuyu yazılı belgeye geçirir, imzalar ve mahkemeye verir. Yazılı belge bulunduğu için ispat kolaylaşır.
Tanıklar belge düzenlemeden doğrudan mahkemeye başvurup beyanlarını tutanağa geçirtir. Madde buna ikinci fıkrada izin verir.
İki yol da sözlü vasiyeti kurar; belge düzenlemek zorunlu değildir, tutanak yolu belge yerine geçer.
Tutanak ile rapor arasındaki fark nedir?
Tutanak, belgeye ya da hazır bulunanların beyanına dayanarak düzenlenen ve imza ile doğruluğu teyit edilen kayıttır.
Rapor, müfettişin tutanaklara dayanarak vardığı sonucu yazıya döktüğü belgedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, raporun yalnızca müfettişçe düzenlenmiş olmasının tek başına kanıt değeri sağlamayacağını, ekli tutanaklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2015/2680 E., 2018/214 K., 14.02.2018; Hukuk Genel Kurulu, 2018/247 E., 2021/1173 K., 07.10.2021)
Kişisel-ekonomik durum bilgisi ile tutanak zorunluluğu arasındaki fark nedir?
Kişisel ve ekonomik durum bilgisi alınması, işlemin içeriğine ilişkin bir ön bilgidir.
Tutanak ise işlemin yazılı kaydıdır ve beş ayrı unsuru taşımak zorundadır.
Tutanakta bu bilgilerin ve işlemlerin yer alması, sonradan denetlenebilirlik için gereklidir.
İlgili konular
- Yeminin zamanı ve şekli, tanıkların mahkemede dinlenilmesiMedeni Usul Hukuku
- Baro levhası ve avukatlar listesiAvukatlık Hukuku
- Baro yönetim kuruluAvukatlık Hukuku
- Genel hükümler, baroların organları ve baro genel kuruluAvukatlık Hukuku
- Ürün kirası, kiraya verenin borçları ve kiracının borçlarıBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Kanun yolları: genel hükümlerCeza Muhakemesi Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 4. Daire, 2025/696 E., 2025/3137 K., 16.05.2025İlgili madde: 2960 s. K. m.11, 2960 s. K. m.12
- 4. Daire, 2025/631 E., 2025/3136 K., 16.05.2025İlgili madde: 2960 s. K. m.11, 2960 s. K. m.12
- İdare Dava Daireleri Kurulu, 2024/434 E., 2024/3597 K., 30.12.2024İlgili madde: 2960 s. K. m.11, 2960 s. K. m.12
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.