Tahkikat nedir?
Kısaca
Tahkikat, 5 kanunda 11 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.437 · yargılama usulü: Hâkimin kararı verebilmek için olayı aydınlatmaya yönelik araştırma ve delil toplama işlemleridir.
- HMK m.177 · ıslahın zamanı ve şekli: Mahkemenin delilleri toplayıp uyuşmazlığı aydınlatmak için yaptığı yargılama evresidir.
- İİK m.276 · kiralanan taşınmazda üçüncü şahıs bulunursa: İcra müdürünün tahliyeyi erteleyip beyanın doğruluğunu araştırmak için mahallinde yaptığı incelemedir.
Kanuni tanım
- 6413 s. K. m.3/1-fTürk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu
Tahkikat: Disiplin cezasının belirlenmesi de dâhil olmak üzere, disiplin kuruluna sevk edilen personel hakkında yapılan tüm faaliyetleri
Kanunda nerede geçiyor
11 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.137 · Ön incelemenin kapsamı
Delillerin toplanıp değerlendirilmesi için yapılan yargılama aşamasıdır. Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez.
- HMK m.143 · Tahkikatın konusu
Tarafların iddia ettikleri vakıaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının araştırılıp değerlendirildiği yargılama aşamasıdır. Ön inceleme tamamlandıktan sonra başlar ve hükümle sona erer.
- HMK m.146 · Mevcut delillerle davanın aydınlanması
Tarafların gösterdiği delillerin mahkeme tarafından incelenmesi ve değerlendirilmesi aşamasıdır. Amaç kural olarak yeni delil toplamak değil, mevcut delilleri incelemektir.
- HMK m.177 · Islahın zamanı ve şekli
Mahkemenin delilleri toplayıp uyuşmazlığı aydınlatmak için yaptığı yargılama evresidir. Islahın son sınırı, bu evrenin sona ermesidir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu
- Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.3 · Tanımlar
Disiplin cezasının belirlenmesi dahil, disiplin kuruluna sevk edilen personel hakkında yapılan bütün faaliyetlerdir. Kapsamı soruşturmadan geniştir.
- Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.37 · Yapılacak tahkikat usulü
Disiplin kuruluna sevk edilecek disiplinsizlik hakkında delillerin toplanması ve incelenmesi işlemidir. Tahkikat ile ilgili kurul toplantılarında disiplin subayı ve tutanak kâtibinin bulunması maddeye göre şarttır.
- Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.42 · Disiplin kurulu kararlarına karşı itiraz ve cezanın kesinleşmesi
Üst komutanlık disiplin kurulunun gerekli gördüğü hallerde yaptırdığı veya kendisinin yaptığı inceleme işlemidir. Bu süre, on iş günlük karar süresine dahil değildir.
- Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu m.49 · Yönetmelik
Disiplin soruşturması içinde ya da onun yerine, olayın delillerinin toplanması amacıyla yürütülen araştırma faaliyetidir. Usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.437 · II. Yargılama usulü
Hâkimin kararı verebilmek için olayı aydınlatmaya yönelik araştırma ve delil toplama işlemleridir. Madde, hâkimin tahkikatı tamamlayarak karar vermesini öngörür.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.276 · Kiralanan taşınmazda üçüncü şahıs bulunursa
İcra müdürünün tahliyeyi erteleyip beyanın doğruluğunu araştırmak için mahallinde yaptığı incelemedir. Tahkikat sonucunda beyanın doğru olduğu kanaatine varılmazsa madde ikinci fıkra uygulanmaz ve kişi derhal tahliye edilir.
Türk Tabipleri Birliği Kanunu
- Türk Tabipleri Birliği Kanunu m.29
İdare heyetinin ihtilafın esasını aydınlatmak için yaptığı inceleme ve araştırmadır. Maddeye göre tahkikat, uzlaştırma sağlanamazsa ve gerekli görülürse tamamlanır.
Karıştırılan kavramlar
Ön inceleme kapsamı ile tahkikat aşaması arasındaki fark nedir?
Ön incelemede uyuşmazlık konuları belirlenir, hazırlık işlemleri yapılır ve deliller sunulur.
Tahkikatta deliller toplanır ve değerlendirilir.
Ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.
Ön inceleme aşaması ile tahkikat aşaması arasındaki fark nedir?
Ön incelemede dava malzemesi belirlenir, uyuşmazlık noktaları tespit edilir ve usuli itirazlar karara bağlanır.
Tahkikatta ise bu tespit edilmiş iddia ve savunmalar değerlendirilir ve gerçeklikleri araştırılır.
Madde, yalnız tahkikat aşamasındaki incelemenin sırasını düzenler; ön incelemede yapılacak işlemler bu maddenin kapsamında değildir.
Disiplin soruşturması ile tahkikat arasındaki fark nedir?
Disiplin soruşturması, karar vermek amacıyla disiplin amirlerince yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemedir.
Tahkikat, disiplin cezasının belirlenmesi dahil, disiplin kuruluna sevk edilen personel hakkında yapılan tüm faaliyetleri kapsar.
Tahkikat, soruşturmayı da içine alan daha geniş bir kavramdır; soruşturma tahkikatın bir parçası olarak düşünülebilir.
Tahkikat ile ilgili kurul toplantısı ile diğer kurul toplantıları arasındaki fark nedir?
Tahkikat ile ilgili disiplin kurulu toplantılarında disiplin subayı ile tutanak kâtibinin bulunması şarttır.
Tahkikat dışı toplantılar için bu madde ayrıca bir katılım şartı getirmez.
Tahkikat toplantısında bu iki kişinin bulunmaması toplantıyı usulsüz kılar.
Tasdik ile idari tahkikat arasındaki fark nedir?
Tasdik, muhtarın bilgileri doğrulamasıyla gerçekleşen birincil yoldur ve mükellefin ikamet veya çalışma yerinin muhtarına başvurularak yapılır.
İdari tahkikat, tasdikin mümkün olmadığı hallerde devreye giren ikincil yoldur ve idare tarafından yürütülür.
Tahkikat yalnızca tasdik imkânı bulunmadığında uygulanır; tasdik mümkünken doğrudan tahkikata gidilmesi maddeye uygun değildir.
Tahkikat sonuna kadar yapılabilen müdahale ile hüküm aşamasında yapılamayan müdahale arasındaki fark nedir?
Fer'i müdahale tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir.
Sözlü yargılama ve hüküm aşamasında fer'i müdahale talebi kabul edilmez.
Tahkikat bittikten sonra yapılan talep reddedilir. Bölge adliye ve Yargıtay'da fer'i müdahale mümkün değildir; istinafta yeniden yargılama yapılıyorsa talep mümkündür.
İlgili konular
- Tahkikat, tarafların duruşmaya daveti ve mahkemenin çalışma zamanıMedeni Usul Hukuku
- Kiralar hakkında hususi hükümler ve kiralanan taşınmazların tahliyesiİcra ve İflas Hukuku
- Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasıMedeni Hukuk
- Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi, ön incelemeMedeni Usul Hukuku
- Islah ve maddi hataların düzeltilmesi, toplu mahkemelerde tahkikatMedeni Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 2020/72 E., 2022/160 K., 13.12.2022İlgili madde: 6413 s. K. m.3, 6413 s. K. m.42
- 2025/119 E., 2025/155 K., 10.07.2025İlgili madde: TMK m.437
- 2025/2 E., 2025/4 K., 16.01.2025İlgili madde: TMK m.437
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Disiplin soruşturması
- Disiplin subayı
- Uyuşmazlık konusu
- Adli yardım
- Üst disiplin amirleri
- Disiplinsizlik
- Haysiyet divanı
- Dava şartı
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.