Tüzel kişilik nedir?
Kısaca
Tüzel kişilik, 11 kanunda 18 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.47 · tüzel kişilik: Kanunun öngördüğü bir topluluğun veya mal kütlesinin, kendisini oluşturan gerçek kişilerden ayrı olarak hak sahibi ve borçlu olabilmesi niteliğidir.
- TTK m.588 · tüzel kişilik: Şirketin ortaklarından ve kurucularından ayrı, kendi adına hak edinip borç altına girebildiği hukuki kişiliktir.
- Av. K. m.109 · birliğin kuruluş ve nitelikleri: Birliğin kendi adına hak edinebilmesi, borç altına girebilmesi ve dava açıp davalı olabilmesi anlamına gelen hukuki ehliyettir.
Kanunda nerede geçiyor
18 maddeden 15'iTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.17 · III - Donatma iştiraki
Hukuk düzeninin hak ve borç ehliyeti tanıdığı tüzel varlıktır. Donatma iştiraki tüzel kişiliğe sahip değildir; bu nedenle kendisi tacir sıfatı da taşımaz.
- TTK m.125 · B) Tüzel kişilik ve ehliyet
Kanunun tanıdığı ölçüde, gerçek kişiden ayrı olarak hak sahibi olabilen ve borç altına girebilen varlık. Ticaret şirketleri, kuruluş ve tescil ile birlikte bu niteliği kazanır.
- TTK m.232 · A) Tüzel kişiliğin kazanılması
Şirketin, ortaklarından ayrı bir hak öznesi olarak borç ve alacak edinebilmesi niteliğidir. Kollektif şirkette bu nitelik, madde metnine göre ticaret siciline tescil ile doğar.
- TTK m.355 · XVI - Tüzel kişiliğin kazanılması
Şirketin, ortaklarından ve işlem yapanlardan ayrı, kendi hak ve borçlarına sahip hukuki kişi olmasıdır. Anonim şirkette bu nitelik ticaret siciline tescil ile kazanılır.
- TTK m.588 · III - Tüzel kişilik
Şirketin ortaklarından ve kurucularından ayrı, kendi adına hak edinip borç altına girebildiği hukuki kişiliktir. Maddeye göre bu kişilik, ticaret siciline tescil ile kazanılır.
- TTK m.602 · C) Ortakların sorumluluğu
Şirketin kendi adına hak edinebilen ve borç yükleyebilen ayrı bir hukuki özneliğidir. Şirket borçlarının şirketin malvarlığında toplanması, bu ayrı kişiliğin sonucudur.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.47 · A. Tüzel kişilik
Kanunun öngördüğü bir topluluğun veya mal kütlesinin, kendisini oluşturan gerçek kişilerden ayrı olarak hak sahibi ve borçlu olabilmesi niteliğidir. Tüzel kişilik, ilgili özel kanun hükümlerine uygun kuruluşla kazanılır.
- TMK m.97 · 2. Konfederasyon
Konfederasyonun, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli belgelerin yerleşim yerinin en büyük mülkî amirine verilmesiyle kazandığı hukuki statüdür. Tüzel kişilik kazanması, konfederasyonun kuruluşunu tamamlayan işlemdir.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.4 · Teşebbüslerin nitelikleri
Teşebbüsün kendi adına hak edinip borç altına girebilmesi niteliğidir. Teşebbüsler kuruldukları andan itibaren bu niteliğe sahiptir.
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname m.16 · Müesseselerin nitelikleri
Müessesenin, bağlı bulunduğu KİK veya İDT'den bağımsız olarak hak ehliyeti kazanmasını ifade eder. Müessese bu sayede kendi adına hak edinir ve borç altına girer.
Avukatlık Kanunu
- Av. K. m.109 · Birliğin kuruluş ve nitelikleri
Birliğin kendi adına hak edinebilmesi, borç altına girebilmesi ve dava açıp davalı olabilmesi anlamına gelen hukuki ehliyettir. Birlik bu sıfatla dava ehliyetine sahiptir.
Kooperatifler Kanunu
- Kooperatifler Kanunu m.7 · E) Tüzel kişiliğin kazanılması ve sorumluluk
Kooperatifin ticaret siciline tescil ile kazandığı, ortaklarından ayrı hak ehliyeti ve tüzel kişiliğidir. Madde, tescil anını doğum anı olarak belirler.
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun
- Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun m.66
Yurdun, kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen bağımsız bir hukuki varlık olmasını ifade eder. Bu niteliğin hangi işlemle kazanıldığı madde metninde ayrıca düzenlenmemiştir.
Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu
- Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu m.3 · Odaların kuruluş amaçları, nitelikleri ve faaliyet sınırı
Odanın kendi adına hak edinebilen ve borç altına girebilen, kendi malvarlığına sahip olan yapısıdır. Oda, bu sıfatla kamu kurumu niteliği taşır.
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanun
- Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanun m.21
Vakfın hukuk düzeninde hak ehliyeti kazanarak kendi adına hak edinebilen ve borç yükleniebilen bir kişi olma niteliğidir. Metne göre bu nitelik kanun hükümlerine uyulmasına bağlıdır.
Terim 3 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Tüzel kişilik ile idari makam arasındaki fark nedir?
Teşebbüs tüzel kişilik olarak kendi adına hak edinir ve borç altına girer.
Teşebbüsün bağlı olduğu idari birim veya bakanlık kendi adına değil, devlet adına hareket eder.
Teşebbüsün sözleşmelerinden doğan borçlar teşebbüsün kendi malvarlığından karşılanır; teşebbüsün borcu için bakanlık doğrudan sorumlu tutulmaz.
Tüzel kişilik ile tüzel kişiliğe sahip olmayan topluluk arasındaki fark nedir?
Kanunun öngördüğü şartlarla örgütlenmiş ve kuruluş usulünü tamamlamış topluluk ya da amaca özgülenmiş bağımsız mal topluluğu tüzel kişilik kazanır.
Örgütlenmesi eksik ya da kuruluş usulünü tamamlamamış topluluk tüzel kişilik kazanamaz.
Tüzel kişiliği olmayan topluluk, kişi topluluğu olarak kendi adına hak edinemez ve borç altına giremez; bu durumda hak ve borçlar üyelerde kalır.
Tüzel kişilik kazanma ile tüzük hazırlama arasındaki fark nedir?
Tüzük, konfederasyonun varlığı için zorunludur ve her konfederasyonda bulunmalıdır.
Tüzel kişilik ise tüzük ve bildirimin birlikte verilmesiyle kazanılır.
Tüzük olmadan kuruluş bildirimi tamamlanmış sayılamaz; bildirim eksik kalırsa tüzel kişilik doğmaz.
Vakfın kurulması ile tüzel kişilik kazanması arasındaki fark nedir?
Vakıf kurma iradesinin açıklanması, kurucunun ölüme bağlı tasarrufuyla gerçekleşir.
Tüzel kişilik ise vakfın kanun hükümlerine uyması koşuluna bağlanmıştır.
Kurulma iradesi ile tüzel kişiliğin doğumu ayrı aşamalardır; kanuna uyulmadan vakıf tüzel kişilik kazanmaz.
Tüzel kişilik ile hak ehliyeti arasındaki fark nedir?
Birinci fıkra, şirketin tüzel kişiliğini ve buna bağlı varlığını kurar.
İkinci fıkra, bu kişiliğin hangi hak ve borçlara elverişli olduğunu, yani hak ehliyetinin sınırını belirler.
Tüzel kişiliğe sahip olan her şirket, hak ehliyetinin sınırı içinde kalan bütün hak ve borçlara ehildir.
İktisadi kamu müessesesi / Dernek ve vakıfa ait iktisadi işletme / Özel tüzel kişilik: fark nedir?
Kamu tüzel kişisinin kurduğu iktisadi kamu müessesesi ile dernek ve vakfın iktisadi işletmeleri, kendi tüzel kişiliği bulunmasa bile madde metninde ayrı numaralarla sayılmıştır.
Ticaret şirketleri ve diğer tüzel kişiler ise doğrudan ticaret şirketi sıfatıyla yükümlü olur.
Bu iki grup için defter tutma usulü tüccar hükümlerine atıfla belirlenir; ticaret şirketi için ise doğrudan tüccara ilişkin hükümler uygulanır.
İlgili konular
- Genel hükümler ve birliğin organlarıAvukatlık Hukuku
- Derneklerin faaliyetleri ve uluslararası faaliyetMedeni Hukuk
- Tüzel kişiler: genel hükümlerMedeni Hukuk
- Birden fazla ortağa ait esas sermaye payı, bu pay üzerinde çeşitli haklar, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleriTicaret Hukuku
- Genel hükümler, sermaye koyma borcu ve hükmüTicaret Hukuku
- Pay bedellerinin ödenmesi ve temel ilkelerTicaret Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Genel Kurul, 2015/956 E., 25.10.2018İlgili madde: TTK m.125, TTK m.588
- 1984/9 E., 1985/4 K., 18.02.1985İlgili madde: 233 s. K. m.16
- Hukuk Genel Kurulu, 2024/344 E., 2025/504 K., 10.09.2025İlgili madde: TMK m.47
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Kabul
- Tescil
- Baro
- Sınırlı sorumluluk
- Türkiye Barolar Birliği
- En büyük mülki amir
- Kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu
- Kanuni istisna
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.