Tescil nedir?
Kısaca
Tescil, 24 kanunda 47 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
Kanuna göre anlamı
- 5042 s. K. m.2/1-iYeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun
Tescil: Bu Kanun kapsamındaki çeşitlerin ıslahçı hakları kütüğüne yazılmasını
- 5553 s. K. m.3/1-oTohumculuk Kanunu
Tescil: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun ve/veya biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesini
Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.
Kanunda nerede geçiyor
47 maddeden 30'iTürk Ticaret Kanunu(9 maddeden 8'i)
- TTK m.36 · IV - Sonuçları — 1. Tescil ve ilanın üçüncü kişilere etkisi
Kanunda sicile kaydedilmesi öngörülen bir hususun sicil müdürlüğünce sicile geçirilmesidir. Tescil edilmiş olmak tek başına üçüncü kişiye karşı sonuç doğurmaz; ilan da gerekir.
- TTK m.128 · II - Hükmü — 1. Genel olarak
Taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni hakkın şirket adına tapu siciline geçirilmesidir. Şirketin bu değerler üzerinde malik sıfatıyla tasarruf etmesi için gereklidir.
- TTK m.232 · A) Tüzel kişiliğin kazanılması
Kollektif şirketin ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Tüzel kişiliğin doğum anı olarak kanunda gösterilen tek olgudur.
- TTK m.352 · XIII - Kuruluştan önce pay taahhüdünün devri
Şirketin ticaret siciline kaydı ile tüzel kişilik kazanmasıdır. Maddedeki geçersizlik ölçütü, devrin tescilden önce yapılıp yapılmadığıdır.
- TTK m.355 · XVI - Tüzel kişiliğin kazanılması
Şirketin ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Tüzel kişiliği doğuran tek işlem olup ilan, tüzel kişilik için gerekli değildir; ilan üçüncü kişilere karşı etki bakımından ayrı bir işlevdir.
- TTK m.455 · III - Tescil
Kararın ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Kararın şirket merkezinin ve şubelerinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline yapılması gerekir.
- TTK m.994 · K) Yönetmelik
Hukuki ilişkilerin gemi siciline kaydedilmesi işlemidir. Maddeye göre tescilin nasıl yapılacağı yönetmelikle belirlenir; tescilin hukuki etkileri bu maddede düzenlenmez.
- TTK m.1015 · 2. Kurulması
İpoteğin doğması için gereken sicil işlemidir. Anlaşma tek başına ipoteği kurmaz; sicile geçirilmeyen anlaşma ipotek hakkı doğurmaz.
Türk Medeni Kanunu
- TMK m.705 · I. Tescil
Taşınmaz mülkiyetinin doğmasını sağlayan, tapu siciline yapılan tescildir. Geçerli bir kazanma sebebine dayanmalıdır; geçerli bir sebep olmadan yapılan tescil yolsuz sayılır.
- TMK m.780 · B. Kurulması ve sona ermesi — I. Kurulması — 1. Tescil
İrtifak hakkının tapu kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Bu maddeye göre irtifak hakkının kurulmasının şartıdır, yani kurucu niteliktedir.
- TMK m.840 · B. Kurulması ve sona ermesi — I. Kurulması — 1. Tescil ve kazanma
Taşınmaz yükünün kurulmasında, tapu kütüğünün ilgili sayfasında yapılan kayıt işlemidir. Bu maddeye göre tescil, yükün kurulması için şarttır.
- TMK m.841 · 2. Kamu hukukuna ilişkin taşınmaz yükü
Taşınmaz yükünün tapu kütüğüne yüklü taşınmazın sayfasına yapılan kayıttır. Kural olarak kamu hukuku taşınmaz yükünün doğumu için gerekli değildir, ancak kanun yalnızca yükün kurulmasını isteme hakkı tanıyorsa doğum için zorunludur.
- TMK m.864 · III. Zamanaşımı
Taşınmaz rehninin tapu siciline işlenmesi işlemidir. Maddenin koruma etkisi, rehnin kurulmuş olmasından değil, tapuya tescil edilmesinden sonra başlar.
- TMK m.895
Kanunî ipoteğin tapu kütüğüne işlenmesidir. Tescil, ipotek hakkının ortaya çıkması için yapılması gereken işlemdir ve madde, bu işlemin hangi koşullarda istenebileceğini belirler.
- TMK m.1014
Bir hakkın, durumun veya kaydın sicile geçirilmesi işlemidir. Maddedeki kayıt, bu sicile geçmiş olan kayıttır.
Nüfus Hizmetleri Kanunu
- Nüfus Hizmetleri Kanunu m.13 · Tescil
Bildirilen nüfus olayına ilişkin belge veya tutanağın nüfus kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Madde, tescilin Kanun hükümlerine göre yapılacağını belirtir; tescil yetkisi bildirimi yapan kişide değil, nüfus idaresindedir.
- Nüfus Hizmetleri Kanunu m.20 · Türk vatandaşlığını kazananlar
Vatandaşlığın kazanıldığının nüfus kütüğüne resmen kaydedilmesidir. Tescil, vatandaşlığın kazanılmasının kendisi değildir; kazanma kararının kütüğe yansıtılmasıdır.
- Nüfus Hizmetleri Kanunu m.23 · Evlenmenin bildirilmesi ve tescili
Evlenmenin nüfus kütüğüne işlenmesi işlemidir. Tescil, evliliğin geçerliliğini değil, nüfus kayıtlarındaki görünürlüğünü ve ispat imkânını ilgilendirir.
- Nüfus Hizmetleri Kanunu m.29 · Evlât edinme işlemi
Evlât edinme olayının nüfus kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Tescil, kararın verilmesinden ayrı bir idari işlemdir ve kararın kendisini kurmaz.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.7 · Tespit ve tescil
Yapılan tespitin koruma bölge kurulu kararıyla kesinleşmesi ve kayda geçmesi işlemidir. Tescil kararı, tapu siciline şerh edilmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir.
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.8 · Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi
Kültür ve tabiat varlığının m.7 uyarınca korunması gerekli olarak kaydedilmesidir. Korunma alanı ancak tescilli bir varlık için belirlenebilir.
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.25 · Müzelere alınma
Tasnif edilen varlığın Bakanlık kayıtlarına işlenmesi. Tescil, varlığın korunmasını ve izlenmesini sağlar.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.243 · I. Koşullu satış ve mülkiyetin saklı tutulması
Taşınmaz mülkiyetinin tapu siciline işlenmesidir. Tescil işlemi bir koşula veya kayda bağlanamaz; koşul yalnız satış sözleşmesine konulabilir.
- TBK m.279 · 3. Mülkiyetin geçmesi
Taşınmaz mülkiyetinin tapu siciline kaydedilmesidir. Artırmadan alınan taşınmazda mülkiyet ancak tescille alıcıya geçer; tescil bu bakımdan kurucu niteliktedir.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- SGGSSK m.61 · Genel sağlık sigortalılığının başlangıcı, bildirimi ve tescili
Kişinin Kurum kayıtlarına genel sağlık sigortalısı olarak işlenmesi. Bazı gruplar için tescil bildirim üzerine, bazıları için ise kendiliğinden (resen) yapılır.
- SGGSSK geç. m.17 · Kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılıklarının durdurulmasına ilişkin hükümler
Bağımsız çalışanın 1479 ya da 2926 sayılı Kanun uyarınca Kuruma kaydedilmesi işlemidir. Maddenin uygulanması için tescilin varlığı aranır; tescili bulunmayan dönemler bu düzenlemenin kapsamına girmez.
Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Adına Tescil Edilecek Taşınmaz Mallar Hakkında Kanun
- Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Adına Tescil Edilecek Taşınmaz Mallar Hakkında Kanun m.1 · Amaç
Taşınmazın Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü adına tapu siciline kaydedilmesidir. Madde bu tescilin yapılmasını amaç olarak koyar; tescilin şekli ve usulü maddede yer almaz.
- Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Adına Tescil Edilecek Taşınmaz Mallar Hakkında Kanun m.2 · Tescil İşlemleri
Taşınmaz üzerindeki hakkın tapu siciline kaydedilmesidir. Bu madde bakımından tescil, Genel Müdürlük adına yapılan bir sicil işlemidir.
Tohumculuk Kanunu
- Tohumculuk Kanunu m.3 · Tanımlar
Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen ya da bulunan ve geliştirilen çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun, biyolojik ve teknolojik özelliklerinin, hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesidir.
- Tohumculuk Kanunu m.4 · Kayıt altına alma
Bitki çeşidinin Bakanlıkça resmi kütüğe kaydedilmesi işlemidir. Maddeye göre tescil işleminin usul ve esasları bitki gruplarına göre yönetmelikle düzenlenir.
Terim 16 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Madde 11 ile madde 13 (tescil şekli ve sayfa açılması) arasındaki fark nedir?
Madde 11 tescilin hangi sicile yapılacağını belirler.
Madde 13 ana taşınmaz sayfasının kapatılmasını, bağımsız bölüm sayfalarının açılmasını ve resmi senedin tescil istemi sayılmasını düzenler.
Sicil yeri m.11'e, tescilin uygulanış biçimi m.13'e göre belirlenir.
Tescil kararı ile tespit arasındaki fark nedir?
Tespit, ilgili görüşler alınarak yapılan değerlendirmedir.
Tescil, koruma bölge kurulu kararıyla gerçekleşen ve tapu siciline şerh edilen işlemdir.
Koruma statüsü tescil ile kesinleşir; yalnız tespit yapılmış olması tapu kaydına şerh için yeterli değildir.
Tescil talebi ile kendiliğinden tescil arasındaki fark nedir?
Madde, tescilin Genel Müdürlüğün tapu sicil müdürlüklerine müracaatı üzerine yapılacağını öngörür.
Tapu müdürlüğünün resen tescil yapabildiği haller de vardır (örneğin sicil dışı kazanımda mirasçılık belgesine dayalı tescil, MK. m. 1008 ile TK kapsamında).
Genel Müdürlük adına tescil, bu maddeye göre müracaata bağlıdır; resen tescil için genel hükümlere bakılmalıdır.
Tescil ile kurulan irtifak ile zamanaşımı ile kazanılan irtifak arasındaki fark nedir?
Kurulma yolu olarak tapu kütüğüne tescil, irtifak hakkını sözleşme veya tek taraflı işlemle kuran ana yoldur.
Zamanaşımı yoluyla kazanma, tescil olmaksızın uzun süreli ve kesintisiz kullanıma dayanan istisnai yoldur.
Zamanaşımı yoluyla kazanma yalnızca mülkiyeti de bu yolla edinilebilen taşınmazlarda mümkündür; tescilin kurucu şartı bu yolda da ortadan kalkmış değildir ve bu yol farklı koşullara bağlıdır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/677 E., 2024/28 K., 31.01.2024)
Tescil zorunluluğu ile tescilden önce kazanma arasındaki fark nedir?
Taşınmaz yükünün kurulması: fıkranın birinci cümlesi uyarınca tescil şarttır ve kurucu niteliktedir.
Taşınmaz yükünün kazanılması: üçüncü fıkra gereğince mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır, dolayısıyla miras, mahkeme kararı, cebri icra gibi hallerde tescilden önce kazanma mümkündür.
Kurucu tescil yapılmadan yük doğmaz; ancak mülkiyetteki tescilden önce kazanma hallerinin yükte de uygulanabileceği, üçüncü fıkra ile kabul edilmiştir.
Tescil hakkı ile malikin yeterli güvence göstermesi arasındaki fark nedir?
Malik yeterli güvence gösterdiğinde yüklenicinin tescil talebi reddedilir.
Malik yeterli güvence göstermediğinde tescil talep edilebilir.
Güvence gösterilmesi, kanunî ipoteğin tescilini engelleyen bir savunma niteliğindedir ve ipotek yerine güvenceye dönüşür.
İlgili konular
- Taşınmaz yüküMedeni Hukuk
- Pay bedellerinin ödenmesi ve temel ilkelerTicaret Hukuku
- Açık artırma yoluyla satış ve mal değişim sözleşmesiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Taşınmaz satışı ve satış ilişkisi doğuran haklarBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- HükmüMedeni Hukuk
- Hükmü, kanunî ipotek ve tescile tâbi kanunî ipoteklerMedeni Hukuk
Örnek kararlar
3 karar- 2007/2 E., 2011/13 K., 13.01.2011İlgili madde: 5553 s. K. m.3, 5553 s. K. m.4
- Ceza Genel Kurulu, 2016/163 E., 2016/369 K., 18.10.2016İlgili madde: 2863 s. K. m.7, 2863 s. K. m.8
- 2023/3 E., 2023/139 K., 26.07.2023İlgili madde: 5490 s. K. m.29
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.