Tescil nedir?

Kanunda tanımlı · 2 kanun47 maddede geçiyor · 24 kanun

Kısaca

Tescil, 24 kanunda 47 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.780 · tescil: İrtifak hakkının tapu kütüğüne kaydedilmesi işlemidir.
  • TBK m.279 · mülkiyetin geçmesi: Taşınmaz mülkiyetinin tapu siciline kaydedilmesidir.
  • TTK m.455 · tescil: Kararın ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir.

Kanuna göre anlamı

  • 5042 s. K. m.2/1-iYeni Bitki Çeşitlerine Ait Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun

    Tescil: Bu Kanun kapsamındaki çeşitlerin ıslahçı hakları kütüğüne yazılmasını

  • 5553 s. K. m.3/1-oTohumculuk Kanunu

    Tescil: Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen veya bulunan ve geliştirilen bitki çeşitlerinin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun ve/veya biyolojik ve teknolojik özellikleri ile hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesini

Aynı terim her kanunda o kanunun uygulanması bakımından ayrı tanımlanır; tanım yalnız kendi kanununda bağlayıcıdır.

Kanunda nerede geçiyor

47 maddeden 30'i

Türk Ticaret Kanunu(9 maddeden 8'i)

  • TTK m.36 · IV - Sonuçları — 1. Tescil ve ilanın üçüncü kişilere etkisi

    Kanunda sicile kaydedilmesi öngörülen bir hususun sicil müdürlüğünce sicile geçirilmesidir. Tescil edilmiş olmak tek başına üçüncü kişiye karşı sonuç doğurmaz; ilan da gerekir.

  • TTK m.128 · II - Hükmü — 1. Genel olarak

    Taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni hakkın şirket adına tapu siciline geçirilmesidir. Şirketin bu değerler üzerinde malik sıfatıyla tasarruf etmesi için gereklidir.

  • TTK m.232 · A) Tüzel kişiliğin kazanılması

    Kollektif şirketin ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Tüzel kişiliğin doğum anı olarak kanunda gösterilen tek olgudur.

  • TTK m.352 · XIII - Kuruluştan önce pay taahhüdünün devri

    Şirketin ticaret siciline kaydı ile tüzel kişilik kazanmasıdır. Maddedeki geçersizlik ölçütü, devrin tescilden önce yapılıp yapılmadığıdır.

  • TTK m.355 · XVI - Tüzel kişiliğin kazanılması

    Şirketin ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Tüzel kişiliği doğuran tek işlem olup ilan, tüzel kişilik için gerekli değildir; ilan üçüncü kişilere karşı etki bakımından ayrı bir işlevdir.

  • TTK m.455 · III - Tescil

    Kararın ticaret siciline kaydedilmesi işlemidir. Kararın şirket merkezinin ve şubelerinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline yapılması gerekir.

  • TTK m.994 · K) Yönetmelik

    Hukuki ilişkilerin gemi siciline kaydedilmesi işlemidir. Maddeye göre tescilin nasıl yapılacağı yönetmelikle belirlenir; tescilin hukuki etkileri bu maddede düzenlenmez.

  • TTK m.1015 · 2. Kurulması

    İpoteğin doğması için gereken sicil işlemidir. Anlaşma tek başına ipoteği kurmaz; sicile geçirilmeyen anlaşma ipotek hakkı doğurmaz.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.705 · I. Tescil

    Taşınmaz mülkiyetinin doğmasını sağlayan, tapu siciline yapılan tescildir. Geçerli bir kazanma sebebine dayanmalıdır; geçerli bir sebep olmadan yapılan tescil yolsuz sayılır.

  • TMK m.780 · B. Kurulması ve sona ermesi — I. Kurulması — 1. Tescil

    İrtifak hakkının tapu kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Bu maddeye göre irtifak hakkının kurulmasının şartıdır, yani kurucu niteliktedir.

  • TMK m.840 · B. Kurulması ve sona ermesi — I. Kurulması — 1. Tescil ve kazanma

    Taşınmaz yükünün kurulmasında, tapu kütüğünün ilgili sayfasında yapılan kayıt işlemidir. Bu maddeye göre tescil, yükün kurulması için şarttır.

  • TMK m.841 · 2. Kamu hukukuna ilişkin taşınmaz yükü

    Taşınmaz yükünün tapu kütüğüne yüklü taşınmazın sayfasına yapılan kayıttır. Kural olarak kamu hukuku taşınmaz yükünün doğumu için gerekli değildir, ancak kanun yalnızca yükün kurulmasını isteme hakkı tanıyorsa doğum için zorunludur.

  • TMK m.864 · III. Zamanaşımı

    Taşınmaz rehninin tapu siciline işlenmesi işlemidir. Maddenin koruma etkisi, rehnin kurulmuş olmasından değil, tapuya tescil edilmesinden sonra başlar.

  • TMK m.895

    Kanunî ipoteğin tapu kütüğüne işlenmesidir. Tescil, ipotek hakkının ortaya çıkması için yapılması gereken işlemdir ve madde, bu işlemin hangi koşullarda istenebileceğini belirler.

  • TMK m.1014

    Bir hakkın, durumun veya kaydın sicile geçirilmesi işlemidir. Maddedeki kayıt, bu sicile geçmiş olan kayıttır.

Nüfus Hizmetleri Kanunu

  • Nüfus Hizmetleri Kanunu m.13 · Tescil

    Bildirilen nüfus olayına ilişkin belge veya tutanağın nüfus kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Madde, tescilin Kanun hükümlerine göre yapılacağını belirtir; tescil yetkisi bildirimi yapan kişide değil, nüfus idaresindedir.

  • Nüfus Hizmetleri Kanunu m.20 · Türk vatandaşlığını kazananlar

    Vatandaşlığın kazanıldığının nüfus kütüğüne resmen kaydedilmesidir. Tescil, vatandaşlığın kazanılmasının kendisi değildir; kazanma kararının kütüğe yansıtılmasıdır.

  • Nüfus Hizmetleri Kanunu m.23 · Evlenmenin bildirilmesi ve tescili

    Evlenmenin nüfus kütüğüne işlenmesi işlemidir. Tescil, evliliğin geçerliliğini değil, nüfus kayıtlarındaki görünürlüğünü ve ispat imkânını ilgilendirir.

  • Nüfus Hizmetleri Kanunu m.29 · Evlât edinme işlemi

    Evlât edinme olayının nüfus kütüğüne kaydedilmesi işlemidir. Tescil, kararın verilmesinden ayrı bir idari işlemdir ve kararın kendisini kurmaz.

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.243 · I. Koşullu satış ve mülkiyetin saklı tutulması

    Taşınmaz mülkiyetinin tapu siciline işlenmesidir. Tescil işlemi bir koşula veya kayda bağlanamaz; koşul yalnız satış sözleşmesine konulabilir.

  • TBK m.279 · 3. Mülkiyetin geçmesi

    Taşınmaz mülkiyetinin tapu siciline kaydedilmesidir. Artırmadan alınan taşınmazda mülkiyet ancak tescille alıcıya geçer; tescil bu bakımdan kurucu niteliktedir.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

  • SGGSSK m.61 · Genel sağlık sigortalılığının başlangıcı, bildirimi ve tescili

    Kişinin Kurum kayıtlarına genel sağlık sigortalısı olarak işlenmesi. Bazı gruplar için tescil bildirim üzerine, bazıları için ise kendiliğinden (resen) yapılır.

  • SGGSSK geç. m.17 · Kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılıklarının durdurulmasına ilişkin hükümler

    Bağımsız çalışanın 1479 ya da 2926 sayılı Kanun uyarınca Kuruma kaydedilmesi işlemidir. Maddenin uygulanması için tescilin varlığı aranır; tescili bulunmayan dönemler bu düzenlemenin kapsamına girmez.

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Adına Tescil Edilecek Taşınmaz Mallar Hakkında Kanun

Tohumculuk Kanunu

  • Tohumculuk Kanunu m.3 · Tanımlar

    Yurt içinde veya yurt dışında ıslah edilen ya da bulunan ve geliştirilen çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun, biyolojik ve teknolojik özelliklerinin, hastalık ve zararlılara dayanıklılığının ve tarımsal değerlerinin tespit edilerek kütüğe kaydedilmesidir.

  • Tohumculuk Kanunu m.4 · Kayıt altına alma

    Bitki çeşidinin Bakanlıkça resmi kütüğe kaydedilmesi işlemidir. Maddeye göre tescil işleminin usul ve esasları bitki gruplarına göre yönetmelikle düzenlenir.

Terim 16 kanunda daha geçiyor.

Karıştırılan kavramlar

Madde 11 ile madde 13 (tescil şekli ve sayfa açılması) arasındaki fark nedir?

Madde 11 tescilin hangi sicile yapılacağını belirler.

Madde 13 ana taşınmaz sayfasının kapatılmasını, bağımsız bölüm sayfalarının açılmasını ve resmi senedin tescil istemi sayılmasını düzenler.

Sicil yeri m.11'e, tescilin uygulanış biçimi m.13'e göre belirlenir.

KMK m.11

Tescil kararı ile tespit arasındaki fark nedir?

Tespit, ilgili görüşler alınarak yapılan değerlendirmedir.

Tescil, koruma bölge kurulu kararıyla gerçekleşen ve tapu siciline şerh edilen işlemdir.

Koruma statüsü tescil ile kesinleşir; yalnız tespit yapılmış olması tapu kaydına şerh için yeterli değildir.

2863 s. K. m.7

Tescil talebi ile kendiliğinden tescil arasındaki fark nedir?

Madde, tescilin Genel Müdürlüğün tapu sicil müdürlüklerine müracaatı üzerine yapılacağını öngörür.

Tapu müdürlüğünün resen tescil yapabildiği haller de vardır (örneğin sicil dışı kazanımda mirasçılık belgesine dayalı tescil, MK. m. 1008 ile TK kapsamında).

Genel Müdürlük adına tescil, bu maddeye göre müracaata bağlıdır; resen tescil için genel hükümlere bakılmalıdır.

3646 s. K. m.2

Tescil ile kurulan irtifak ile zamanaşımı ile kazanılan irtifak arasındaki fark nedir?

Kurulma yolu olarak tapu kütüğüne tescil, irtifak hakkını sözleşme veya tek taraflı işlemle kuran ana yoldur.

Zamanaşımı yoluyla kazanma, tescil olmaksızın uzun süreli ve kesintisiz kullanıma dayanan istisnai yoldur.

Zamanaşımı yoluyla kazanma yalnızca mülkiyeti de bu yolla edinilebilen taşınmazlarda mümkündür; tescilin kurucu şartı bu yolda da ortadan kalkmış değildir ve bu yol farklı koşullara bağlıdır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/677 E., 2024/28 K., 31.01.2024)

TMK m.780

Tescil zorunluluğu ile tescilden önce kazanma arasındaki fark nedir?

Taşınmaz yükünün kurulması: fıkranın birinci cümlesi uyarınca tescil şarttır ve kurucu niteliktedir.

Taşınmaz yükünün kazanılması: üçüncü fıkra gereğince mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır, dolayısıyla miras, mahkeme kararı, cebri icra gibi hallerde tescilden önce kazanma mümkündür.

Kurucu tescil yapılmadan yük doğmaz; ancak mülkiyetteki tescilden önce kazanma hallerinin yükte de uygulanabileceği, üçüncü fıkra ile kabul edilmiştir.

TMK m.840

Tescil hakkı ile malikin yeterli güvence göstermesi arasındaki fark nedir?

Malik yeterli güvence gösterdiğinde yüklenicinin tescil talebi reddedilir.

Malik yeterli güvence göstermediğinde tescil talep edilebilir.

Güvence gösterilmesi, kanunî ipoteğin tescilini engelleyen bir savunma niteliğindedir ve ipotek yerine güvenceye dönüşür.

TMK m.895

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 2007/2 E., 2011/13 K., 13.01.2011
    İlgili madde: 5553 s. K. m.3, 5553 s. K. m.4
  2. Ceza Genel Kurulu, 2016/163 E., 2016/369 K., 18.10.2016
    İlgili madde: 2863 s. K. m.7, 2863 s. K. m.8
  3. 2023/3 E., 2023/139 K., 26.07.2023
    İlgili madde: 5490 s. K. m.29

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.