TCK Madde 122Nefret ve ayırımcılık
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Düzenlenen alanlar; kamuya arz edilmiş taşınır veya taşınmaz malın satımı, devri veya kiraya verilmesi, kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanma, işe alınma ve olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmadır. Madde, bu ayrımcı engellemeyi yapan gerçek kişiler hakkında uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik: 2/3/2014-6529/15 md.)
(1)Dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep farklılığından kaynaklanan nefret nedeniyle;
a)Bir kişiye kamuya arz edilmiş olan bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya kiraya verilmesini,
b)Bir kişinin kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmasını,
c)Bir kişinin işe alınmasını,
d)Bir kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını,
engelleyen kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 1.(madde başlığı)2/3/2014 tarihli ve 6529 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle bu madde başlığı “Ayırımcılık” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 1 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Madde, insanlar arasında, yürürlükteki kanun ve nizamların izin vermediği ayırımlar yapılarak, bazı kişilerin hukukun sağladığı olanaklardan yoksun hâle getirilmelerini cezalandırmaktadır. Madde suçun maddî unsurlarını üç ayrı bentte ayrı ayrı belirtmiştir. Bu fiiller, maddede sayılan ayırım nedenlerine dayanılarak bir taşınır veya taşınmaz malın satılmaması, devredilmemesi veya bir hizmetin icra olunmaması, hizmetten yararlanmanın engellenmesi, kişinin işe alınması veya alınmamasının bu ayırım nedenlerine bağlanması, besin maddelerinin verilmemesi, kamuya arzedilmiş bir hizmetin yapılmasından kaçınılması, kişinin herhangi bir ekonomik faaliyette bulunmasının engellenmesidir. Ancak menfi nitelik arzeden ve ihmal tabiatında bulunan bütün bu hareketler maddenin birinci fıkrasında gösterilen saiklere bağlı olarak gerçekleştirilecektir; yukarıda belirtilen olumsuz hareketler, kişilere karşı kökenleri, cinsiyetleri, aile durumları, örf ve âdetleri, kişilerin değişik felsefî inançları, ayrı bir etnik gruba mensup bulunmaları, farklı ırk, din, mezhep mensubu bulunmaları nedeni ile gerçekleştirilmiş olacaktır. Yoksa söz gelimi iş sahiplerinin beğenmedikleri kişileri işe almamalarının cezalandırılması söz konusu değildir. Amaç, vatandaşlar arasında çeşitli etmenlere dayanan grup mensubiyeti nedeniyle ayrım yaptırmamaktır. Madde böylece aslında millet bireyleri arasında bölücülük yapılmasını önlemek amacını gütmektedir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Değişiklik geçmişi(2)
- 02.03.2014maddenin tamamı 02.03.2014 tarihinde 6529 sayılı Kanunla değiştirildi
- 02.03.2014bir ibaresi 02.03.2014 tarihinde 6529 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Engelleme
- Kamuya arz edilmiş mal veya hizmet
- Nefret nedeni
- Olağan ekonomik etkinlik
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
51 karar arasından seçildi- 4. Ceza Dairesi · E. 2021/11263 · K. 2023/19698 · T. 12.06.2023Daire kararıBozma
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 122 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 35 inci maddesinin ikinci fırkası, 62 nci, 50 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca neticeten 4.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, sanık ... hakkında nefret ve ayrımcılık suçundan; 5237 sayılı Kanun'un 122 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 35 inci maddesinin ikinci fırkası, 50 nci ve 52 nci maddeleri uyarınca neticeten 5.400,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Otel işletmecisi (A), internet üzerinden rezervasyon yapmış olan ve dini kimliklerini yansıtan özel kıyafetler giyen (B) ve arkadaşlarını otel lobisinde karşılamıştır. (A), gruba yönelik olarak "Üzgünüm, otelimizin 'seçkin' müşteri profiline ve genel atmosferine uymuyorsunuz, bu nedenle rezervasyonunuzu işleme alamayacağım." diyerek gruba hizmet vermeyi reddetmiştir. Bu olayda, otel işletmecisi (A)'nın eyleminin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu açısından en doğru hukuki nitelendirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme suçu
- B) Mensup olunan dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakaret suçu
- C) Halkın bir kesimini din farklılığına dayanarak alenen aşağılama suçu
- D) Din farklılığından kaynaklanan nefretle kamuya arz edilmiş bir hizmetten yararlanmayı engelleme suçu
- E) Eylem TCK kapsamında bir suç teşkil etmeyip, yalnızca 6701 sayılı Kanun uyarınca idari yaptırım gerektiren bir ayrımcılık yasağı ihlalidir