Esas sermaye payı nedir?

Esas sermaye payı, şirket sözleşmesinde belirlenen ve ortağın taahhüt ettiği paydır; esas sermaye paylarının toplamı esas sermayeyi oluşturur.

Konulması taahhüt edilen sermaye, ortağın şirkete koymayı üstlendiği varlıkların toplamıdır; kavram olarak aynı değildir.

Ortağın sorumluluğu taahhüt ettiği esas sermaye payı ile sınırlıdır; gerekçe, kanunun terim birliği için 'esas sermaye payı' ifadesini seçtiğini belirtir.

Esas sermaye payını ödeme yükümlülüğü, kanunun doğrudan öngördüğü ve her ortağın taşıdığı temel yükümlülüktür.

Ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri yalnız şirket sözleşmesinde öngörüldüğünde doğar ve sözleşmeye bağlıdır.

Ek ödeme ve yan edim yalnız sözleşmede açıkça yer aldığında ortağa yüklenir; sözleşmede yoksa ortağın sorumluluğu esas sermaye payı ile sınırlı kalır.

Esas sermaye payı, ortağın katılma hakkını temsil eden tek bir paydır ve itibarî değeri vardır.

Esas sermaye payı grupları, belirli özellikleri ortak olan payların kategorisidir ve sözleşmede ayrıca gösterilir.

Her pay için sayı ve itibarî değer yazılırken, grup ayrımı varsa her grubun hangi paylardan oluştuğu da sözleşmede belirtilmelidir.

Anonim şirkette itibarî değer, sermayenin paylara bölünmüşlüğünün sonucu olarak bağımsız bir hak birimi oluşturur ve pay serbestçe devredilebilir.

Limited şirkette esas sermaye payı, konulan sermayeyi gösteren ve hesabi işlemlere temel olan bir sermaye parçasıdır; diğer paylarla eşit olması zorunlu değildir.

Limited şirkette oy hakkı ve temettü gibi haklar, payın itibarî değerine göre hesaben belirlenir; payın bölünmesi anlamına gelmez (m.618 ile birlikte okunur).

Şahıs şirketlerinde ortaklık payı, sermaye şirketlerinde ise payın türüne göre pay veya esas sermaye payı anlamına gelir.

Anonim şirkette pay, limited şirkette esas sermaye payı, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette ortaklık payı olarak adlandırılır.

Devir, bölünme ve birleşmede değişim oranı ve payın nasıl ifade edileceği, şirket türüne göre bu kavramlara bağlanır.

Esas sermaye payı bedelinin ortaklara geri verilmesi, şirket sermayesinin korunması ilkesine aykırı olduğundan yasaklanmıştır.

Esas sermayenin azaltılması usulüyle yapılan geri ödeme, kanunda öngörülen usul ve koşullara bağlı olarak yasağın istisnasıdır.

Azaltım usulüne uyulmadan yapılan ödeme yasak kapsamında kalır; usule uygun azaltım hâlinde ödeme yapılabilir.