Sermaye, kuruluş ve tescil

TTK m.580, limited şirketin esas sermayesinin asgari tutarını ve bu tutarın Cumhurbaşkanınca artırılma yetkisini düzenler. Hüküm, esas sermayesi bulunan her limited şirket bakımından uygulanır. Esas sermaye paylarının itibari değeri (m.583), ayni sermaye koyma (m.581), sermayenin azaltılması (m.592) ve ek ödeme yükümlülüğü (m.603 vd.) bu maddede düzenlenmez; bunlar ilgili maddelerinde yer alır. Asgari sermayenin tamamlanması için tanınan geçiş süreleri ve bu süreye uyulmamasının sonuçları da (geçici hükümler) bu maddenin kapsamı dışındadır.

En az tutar: hangi kavramlar bilinmeli?

Esas sermaye

Ortak veya ortaklarca taahhüt edilen esas sermaye paylarının toplamından oluşan, şirket sözleşmesinde sabit bir rakam olarak gösterilen sermaye tutarıdır. Esas sermaye Türk lirası cinsinden belirli bir miktar olmak zorundadır.

Asgari esas sermaye

Kanunun limited şirket için öngördüğü en düşük esas sermaye tutarıdır. Esas sermaye bu tutarın altına düşemez; düşerse kanunun öngördüğü sonuçlar gündeme gelir.

Cumhurbaşkanınca artırma yetkisi

Maddede yazılı en az tutarın, Cumhurbaşkanı kararıyla on katına kadar yükseltilebilmesi imkânıdır. Bu yetki kanundaki tabanı değiştirmez; yalnızca kanun yoluyla değil idari yolla üst bir sınır belirlenmesine olanak verir.

En az tutar: hangi şartlar aranır?

• Limited şirketin esas sermayesinin en az 10.000 Türk Lirası olması gerekir.
• Esas sermaye, ortak veya ortakların taahhüt ettiği esas sermaye paylarının toplamından oluşmalıdır ve belirli bir TL tutarı olarak esas sözleşmede gösterilmelidir.
• Esas sermayenin Cumhurbaşkanı kararıyla artırılmış bir asgari tutara göre belirlenmesi halinde, bu güncel tutarın altında kalmamalıdır.
• Esas sermaye, esas sözleşmede usulüne uygun değişiklik yapılmadan asgari tutarın altına indirilmemelidir.

En az tutar: hangi sonuçları doğurur?

• Esas sermayesi asgari tutarın altında olan limited şirket kanuna aykırı durumda kalır ve bunun düzeltilmesi gerekir.
• Cumhurbaşkanı, maddede yazılı en az tutarı on katına kadar artırabilir; artırılmış tutar yürürlüğe girdiğinde yeni asgari sınır bu tutar olur.
• Maddenin sermaye tutarına ilişkin emredici niteliği nedeniyle esas sözleşmeyle bu tutarın altında bir sermaye kararlaştırılamaz.
• Asgari tutara uyulmaması, şirketin durumunun tespiti ve tasfiyesi gibi sonuçları doğurabilir; bu sonuçlar ilgili geçici hükümlerde ve kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmiştir.

En az tutar: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Kanundaki 10.000 TL tabanını, Cumhurbaşkanınca artırılmış güncel asgari tutar yerine uygulamak.
• Cumhurbaşkanınca artırılma yetkisini, kanunun asgari tutarı kendiliğinden değiştirdiği biçiminde okumak.
• Asgari sermaye tutarının altındaki sermayeyi, şirketin sadece sermaye tutarı bakımından değil tüm yapısı bakımından geçersiz saymak.
• Esas sermayenin itibari değerini ve pay sayısını, asgari tutar kontrolünde ayrı bir değerlendirme konusu saymamak; sermaye tutarını sabit ve belirli bir TL miktarı olarak aramak gerekir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Limited şirketin tescil tarihinin eski olması, kuruluş tarihindeki asgari sermaye tutarının 10.000 TL'nin altında kalması durumunda, güncel kanun hükmünün sicil kaydındaki sermayeye uygulanacağı yönünde uygulama bulunmaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2022/840 E., 2022/1753 K., 28.12.2022; 11. Hukuk Dairesi, 2023/1413 E., 2023/1743 K., 22.03.2023; Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/677 E., 2022/202 K., 10.03.2022)
• Sermayesini kanunda öngörülen asgari tutara yükseltmeyen şirketlerin münfesih sayılmasına ilişkin geçici hüküm tartışmalarında, şirketlerin 10.000 TL'lik güncel tutarın sağlanıp sağlanmadığının somut olarak incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. (Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 2020/1500 E., 2020/1181 K., 10.09.2020; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 2023/911 E., 2024/1752 K., 02.12.2024; Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, 2021/2496 E., 2023/2221 K., 28.12.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Asgari sermaye tutarına uyulduğunu iddia eden taraf, esas sözleşme ve ticaret sicil kaydındaki sermaye tutarını belgeyle ispatlamalıdır.
• Sermayenin eski tutarda kaldığını ileri süren taraf, sicil kaydı ve ana sözleşme değişikliği belgelerinin bulunmadığını ispatla yükümlüdür; sicil kaydı bu konuda esas delildir.
• Cumhurbaşkanı kararı ile artırılmış bir tutarın uygulanacağını iddia eden taraf, bu kararın yürürlük tarihini ve kapsamını belgeyle göstermelidir.
• Sermayenin esas sözleşmede ve sicilde yazılı tutar olduğu, sicil kaydı ile kanıtlanır; aksini ileri süren karşı taraf, ödenmiş ya da değişmiş bir sermaye bulunduğunu belgeyle ispatlamak zorundadır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.573: Esas sermayenin ortakların taahhüt ettiği esas sermaye paylarının toplamından oluştuğunu belirler; m.580'deki tutarın hangi kavrama uygulandığını tanımlar.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.583: Esas sermaye paylarının itibari değerinin en az 25 TL ve katları olmasını düzenler; asgari sermaye tutarının pay yapısıyla birlikte okunmasını sağlar.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.592: Esas sermayenin azaltılmasında m.580'deki asgari tutarın aşılamayacağını belirtir; m.580 bu sınırı çizer.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.581: Ayni sermaye konulabilecek malvarlığı unsurlarını düzenler; asgari sermayenin nakdi veya ayni olarak karşılanmasına ilişkin sınırı tamamlar.

Madde, ayni sermaye olarak şirkete konulabilecek malvarlığı unsurlarının niteliğini ve sermaye olamayacak değerleri düzenler. Ayni sermayenin konu olabileceği değerler (üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen mallar, fikri mülkiyet hakları ile sanal ortamlar ve adlar) ile sermaye olamayan değerler (hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar) madde kapsamındadır. Madde, anonim ve limited şirketler bakımından uygulanan bir sınırlamayı içerir ve ikinci fıkrasıyla 127. maddenin saklı olduğunu belirtir. Madde, sermaye taahhüdünün şekli, taşınmaz ve taşınır sermayenin tescil ve teslim usulleri, sermaye borcunun ödenmemesi (ıskat) ve sermayenin tespiti için bilirkişi incelemesi gibi konuları düzenlemez; bunlar 127. ve 128. maddelerde (m.128), 130. maddede (m.130) ve ilgili fıkralarda yer alır. Adi şirketler ve kollektif şirketler ile komandit şirketin komanditer olmayan ortakları bakımından kişisel emek ve ticari itibarın sermaye sayılması da bu maddenin kapsamı dışındadır (m.307/2 ve ilgili hükümler).

Ayni sermaye: hangi kavramlar bilinmeli?

Ayni sermaye

Ortağın şirkete nakit dışında, taşınır, taşınmaz, hak veya diğer malvarlığı unsurlarıyla yaptığı sermaye koyma borcudur. Nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen değerler bu kapsamdadır.

Sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir

Sermaye konusu değerin üzerinde üçüncü kişiye ait bir sınırlı ayni hak, icra yoluyla konulmuş haciz ya da mahkeme tedbiri bulunmamalıdır. Bu yükler varsa değer ayni sermaye olarak konulamaz.

Sanal ortamlar ve adlar

Maddede fikri mülkiyet haklarıyla birlikte sayılan, devredilebilir nitelikteki dijital alanlar ve isim, ad hakları gibi değerlerdir. Bunlar da nakden değerlendirilebildikleri ve devredilebildikleri ölçüde ayni sermaye olabilir.

Bilançoya yansıtılamayan değerler

Kişisel emek, ticari itibar gibi malvarlığında ayrı bir kalem olarak gösterilemeyen değerlerdir. Madde bunları anonim ve limited şirketlerde ayni sermaye olarak kabul etmez.

Vadesi gelmemiş alacak

Henüz ödeme zamanı gelmemiş alacak hakkıdır. Bu tür alacaklar sermaye olarak konulamaz; vadesi gelmiş alacaklar ise bu yasağın dışında kalır.

Ayni sermaye: hangi şartlar aranır?

• Konu olan değerin nakden değerlendirilebilir olması gerekir.
• Konu olan değerin devredilebilir olması gerekir.
• Konu olan değer üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunmamalıdır.
• Konu olan değer hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar veya vadesi gelmemiş alacak niteliğinde olmamalıdır.
• Fikri mülkiyet hakları, sanal ortamlar veya adlar ayni sermaye olabilir; ancak bunların da yukarıdaki koşulları taşıması gerekir.
• Komandit şirketin komanditer ortağı bakımından 127. madde hükmü ayrıca saklıdır.

Ayni sermaye: hangi sonuçları doğurur?

• Maddedeki koşulları taşıyan malvarlığı unsuru anonim veya limited şirkette ayni sermaye olarak konulabilir.
• Hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar veya vadesi gelmemiş alacak ayni sermaye olarak konulamaz.
• Üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunan değer ayni sermaye olarak konulamaz.
• Madde metninde açıkça belirtilmemekle birlikte, sermaye olarak konulamayan bir değerin ayni sermaye sayılması halinde sermaye borcu yerine getirilmiş sayılmaz.

Ayni sermaye: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Anonim ve limited şirkette kişisel emek veya ticari itibarın sermaye sayılabileceğini kabul etmek.
• Adi ve kollektif şirket ile komandit şirketin sınırsız sorumlu ortakları için geçerli olan serbestliği anonim veya limited şirkete uygulamak.
• Vadesi gelmemiş alacağı, vadesi gelmiş alacak gibi sermaye olarak kabul etmek.
• Fikri mülkiyet haklarını ve sanal ortamları, devredilebilirlik ve nakden değerlendirilebilirlik koşulu aranmadan sermaye saymak.
• Üzerinde rehin, haciz veya tedbir bulunan bir değeri ayni sermaye olarak kabul etmek.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, ayni sermaye olarak konulan değerin nakden değerlendirilebilir ve devredilebilir olup olmadığını somut olarak inceler. (Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/287 E., 2021/587 K., 14.06.2021; Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/843 E., 2024/604 K., 27.08.2024; Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2022/505 E., 2022/1043 K., 23.11.2022)
• Mahkemeler, şirkete konulan değerin üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunup bulunmadığını kontrol eder. (İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/569 E., 2025/150 K., 05.03.2025; Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/533 E., 2021/979 K., 05.11.2021)
• Limited şirketlerde ayni sermaye değerlendirmesinde 581. maddenin sınırlarının uygulandığı kabul edilmektedir. (İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023/470 E., 2023/926 K., 11.12.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Ayni sermayeyi iddia eden ortak, konu değerin mülkiyetini, devredilebilirliğini ve nakden değerlendirilebilirliğini ispatlamakla yükümlüdür.
• Taşınmaz ve sınai mülkiyet hakları bakımından tapu ve ilgili sicil kayıtları ile bilirkişi raporu esas alınır.
• Sermaye konusu değerin üzerinde sınırlı ayni hak, haciz veya tedbir bulunmadığını, bunu iddia eden ortak tapu veya sicil kaydıyla kanıtlamalıdır.
• Vadesi gelmemiş alacağın sermaye olmadığını iddia eden taraf, alacağın vade tarihini belgeyle gösterir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 m.127: Ticaret şirketlerine katılma payı olarak getirilebilecek değerleri genel olarak sayar; 581. maddenin ikinci fıkrasında saklı tutulan hükümdür.
• 6102 m.128: Taşınmaz, sınai mülkiyet hakları ve taşınır gibi ayni sermayelerin taahhüt, tescil ve şerh usulünü düzenler.
• 6102 m.130: Vadesi gelmiş alacağın tahsil süresini ve sermaye borcunun ödenmemesi halini düzenler; vadesi gelmemiş alacak yasağıyla birlikte uygulanır.
• 6102 m.342: Anonim şirkette sermaye olamayan değerleri ayrıca sayar ve 581/1 ile birlikte uygulanır.
• 6102 m.307: Komandit şirkette komanditer ortağın kişisel emek ve ticari itibarını sermaye olarak koyamayacağını düzenler.

Madde, kurucular tarafından kurulmakta olan anonim şirket adına alınan malların bedellerinin ve şirketin kurulmasında hizmeti geçenlere tanınan menfaatlerin şirket sözleşmesine yazılmasını düzenler. Bu bilgilerin esas sözleşmede yer alması, kuruluş aşamasında kamuya açıklık sağlanması amacına bağlıdır. Maddenin kişisel kapsamı kurucular ve kuruluşta hizmeti geçen kişilerdir. Madde, ayni sermaye konulmasının koşullarını, değerleme usulünü ve kuruluştan doğan sorumluluğu düzenlemez; bunlar TTK m.342 ile m.343 ve m.128 hükümlerinde yer alır. Kurucu intifa senetleri ve kazanç payı gibi kâr dağıtımına ilişkin menfaatler de bu maddenin değil TTK m.348 hükmünün konusudur.

Mal bedelleri ve kurucu menfaatleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Kurucu

Anonim şirketi kuran ve kuruluş işlemlerini yürüten kişi; kuruluş aşamasında şirket adına hareket eden taraftır. Maddede kurucuların şirket hesabına aldığı mallar ve kuruluşta hizmeti geçenler bakımından yazılı bildirim yükümlülüğü bulunur.

Şirket hesabına alınan mallar

Kurucular tarafından, şirket henüz tüzel kişilik kazanmadan önce şirketin ihtiyacı için satın alınan şeylerdir. Bedelleri esas sözleşmeye yazılır; bu bedelin değerlemesi ayrı bir usule tabidir.

Kuruluşta hizmeti geçenlere tanınan menfaat

Şirketin kurulmasına katkı sağlayan kişilere verilecek ücret, ödenek veya ödül gibi karşılıklardır. Madde yalnızca bu menfaatin esas sözleşmede belirtilmesini öngörür; miktarın tespiti için ayrı bir ölçüt getirmez.

Esas sözleşmede yazılı bildirim

Kuruluşta sözleşme dışında kalan ve şirketin malvarlığını etkileyen menfaatlerin şirket sözleşmesinin içeriğine dâhil edilmesidir. Sözleşmede yazılmayan bir kayıt kuruluşta şirkete karşı ileri sürülemez.

Mal bedelleri ve kurucu menfaatleri: hangi şartlar aranır?

• Şirket hesabına bir mal satın alınmış ya da kuruluşta hizmet görülmüş olmalıdır.
• Satın alınan malın bedeli ve kuruluşta hizmeti geçenlere tanınacak menfaat, şirket sözleşmesine yazılmalıdır.
• Madde 582 kapsamındaki kayıt, kurucular tarafından yapılmalıdır; kayıt yapılmazsa bu konudaki menfaat şirkete karşı bağlayıcı olmaz.
• Ayni sermaye konulacak malvarlığı için TTK m.128 hükmü saklıdır; taşınmazlarda şerh ve taşınırlarda güvenilir kişiye tevdi işlemlerinin ayrıca yapılmış olması gerekir.

Mal bedelleri ve kurucu menfaatleri: hangi sonuçları doğurur?

• Bedeller ve kuruluş menfaatleri esas sözleşmede yer almazsa, bu kayıtlara dayanılarak şirketten talep yapılamaz.
• Kurucuların kuruluş sırasında hizmet karşılığı verilen menfaat, esas sözleşmede yazılı olduğu ölçüde şirket açısından geçerli kabul edilir.
• Madde, sözleşme kaydını şart koşar; kaydın yapılmamasının kendiliğinden geçersizlik sonucu doğurup doğurmayacağı maddede açıkça düzenlenmemiştir.
• Ayni sermaye konulan malvarlığı için m.128 hükmü saklı olduğundan, şerh ve tevdi işlemleri yapılmadan sermaye konusu malın şirkete geçtiği kabul edilemez.

Mal bedelleri ve kurucu menfaatleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Kuruluş menfaatini kâr payı menfaati gibi değerlendirmek; kuruluşta hizmet karşılığını m.348 kapsamına sokmak.
• Şirket hesabına alınan malın bedelini değerleme raporu olmadan kesin kabul etmek; değerleme için m.343 usulünü atlamak.
• Madde metninde süre bulunmadığı hâlde süreye bağlı bir hak düşürücü sonuç aramak.
• m.128 hükmünü saklı tutmanın, ayni sermayenin şerhsiz konulabileceği anlamına geldiğini düşünmek.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Kurucuların kuruluş aşamasında yaptığı işlemler, şirket sözleşmesinde yer almayan bedel ve menfaatler bakımından ayrıca tartışılmaktadır; bu tür kayıtların yazılı yapılması esas alınmaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2022/4495 E., 2024/1343 K., 21.02.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Şirket hesabına alınan malın bedelinin esas sözleşmede yer aldığını iddia eden taraf, bu kaydı esas sözleşme ile ispatlar.
• Kuruluşta hizmeti geçenlere tanınan menfaatin varlığı, esas sözleşme kaydı ve kurucular arasındaki yazılı anlaşma ile ispatlanır.
• Karşı taraf, bedelin sözleşmede yazılı olmadığını ya da bedelin ayni sermaye konulmasıyla ilgili koşulları taşımadığını ileri sürerse, bu savunmayı kaydın yokluğu ile ispatlar.
• Ayni sermaye bakımından m.128 işlemlerinin yapıldığı, tescil ve şerh belgeleriyle ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.128: Maddenin ikinci fıkrasında saklı tutulan hükümdür; taşınmazlarda şerh ve taşınırlarda güvenilir kişiye tevdi işlemlerini düzenler. Ayni sermayeye ilişkin bağlayıcılığı tamamlar.
• 6102 sayılı Kanun m.342: Ayni sermaye olarak konulacak malvarlığı unsurlarının sınırlı aynî hak, haciz ve tedbir taşımaması ile nakden takdir edilebilir ve devredilebilir olması koşullarını belirler; bu koşullar m.582 kaydının konusu malvarlığını sınırlar.
• 6102 sayılı Kanun m.343: Kurucular tarafından satın alınan şeylerin bedellerinin değerleme yöntemiyle belirlenmesini düzenler; m.582 kapsamındaki bedelin değerlemesi bu hükümle yapılır.
• 6102 sayılı Kanun m.348: Kurucu intifa senedi ve kâr payı gibi kâr dağıtımına bağlı menfaatleri düzenler; bu menfaatler m.582'deki kuruluş menfaatinden ayrı, sermaye korunması kuralına tabidir.

Madde, esas sermayeli şirketlerde esas sermaye paylarının itibarî değerinin asgari tutarını, bu değerin altına inilebilme koşulunu, farklı itibarî değerli paylar kurulabilmesini, bir ortağın birden fazla pay sahibi olabilmesini, payların itibarî değerden çıkarılabilmesini ve pay bedelinin ödenme biçimlerini düzenler. Limited şirketlere ilişkindir; esas sermaye payının oy hakkına ve bölünmezlik ilkesine etkisi, bu maddede değil, 618 inci maddenin kapsamında kalan düzenlemede çözülür. Maddenin kendisi, esas sermaye payının devrini, devrin tescilini veya ortağın çıkma hakkını düzenlemez (m.595, m.598, m.596). Esas sermayenin azaltılmasını ve azaltma usulünü de düzenlemez (m.592). Pay senedinin şekli ile nama yazılı pay senedinin niteliği de bu maddenin konusu değildir (m.593).

Esas sermaye payları: hangi kavramlar bilinmeli?

İtibarî değer

Esas sermaye payının şirket sözleşmesinde gösterilen nominal tutarıdır. Limited şirkette bu değer, payın piyasa değeri ya da ödenen bedel ile aynı olmak zorunda değildir; payın esas sermayedeki payını gösteren hesabi bir büyüklüktür.

Esas sermaye payı

Ortağın şirketin esas sermayesine katılım miktarını gösteren, itibarî değeri olan paydır. Anonim şirketteki paydan farklı olarak bağımsız bir hak kaynağı değil, sermayenin bir parçasıdır.

Pay bedeli

Esas sermaye payının karşılığında şirkete yapılan ödemedir. İtibarî değerden yüksek olabilir; bu durumda aradaki fark ödenmiş sermaye ile ilgili hesaplara yansır.

Esas sermayenin takası ve özkaynak dönüşümü

Pay bedelinin, serbestçe kullanılabilir özkaynakların esas sermayeye aktarılması yoluyla ödenmesidir. Bu yolun kullanılabilmesi için özkaynağın serbest kullanılabilir nitelikte olması aranır.

Şirketin durumunun iyileştirilmesi

Esas sermaye payının itibarî değerinin 25 Türk Lirasın altına indirilebilmesi için kanunda öngörülen tek amaçtır. Bu amaç dışındaki gerekçelerle asgari değerin altına inilemez.

Esas sermaye payları: hangi şartlar aranır?

• Esas sermaye payının itibarî değerinin şirket sözleşmesinde açıkça belirlenmiş olması gerekir.
• Bir pay itibarî değeri yirmibeş Türk Lirası'ndan az olacak biçimde belirlenmek isteniyorsa, bunun şirketin durumunun iyileştirilmesi amacıyla yapılması şarttır.
• Farklı itibarî değerli paylar kurulacaksa, her payın değerinin yirmibeş Türk Lirası veya bunun katları olması gerekir.
• Bir ortağın birden fazla esas sermaye payına sahip olması mümkündür; ancak her payın da yukarıdaki değer koşullarına uyması gerekir.
• Pay itibarî değerden ya da bu değeri aşan bir bedelle çıkarılabilir; itibarî değerin altında bir bedelle çıkarılamaz.
• Pay bedeli şirket sözleşmesinde öngörülen biçimde, nakit ya da ayın olarak, alacağın takasıyla ya da serbestçe kullanılabilir özkaynakların esas sermayeye dönüştürülmesiyle ödenmelidir.

Esas sermaye payları: hangi sonuçları doğurur?

• Şirket sözleşmesinde itibarî değer yirmibeş Türk Lirası'nın altında gösterilirse, bu ancak şirketin durumunun iyileştirilmesi amacına dayanıyorsa geçerli olur.
• Farklı itibarî değerli paylar, değerleri yirmibeş Türk Lirası veya katı olduğu sürece geçerlidir; bu koşul sağlanmazsa paylar kanuna aykırı olur.
• Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip olabilir; bu durumda payların her biri ayrı bir itibarî değer taşır.
• Pay itibarî değerden veya daha yüksek bir bedelle çıkarılabilir; itibarî değerin altında çıkarılması mümkün değildir.
• Pay bedeli nakit, ayın, alacak takası ya da serbestçe kullanılabilir özkaynakların esas sermayeye dönüşümü ile ödenebilir.
• Esas sermaye payının oy hakkının itibarî değere göre hesaplanması, payın bölünmesi sonucunu doğurmaz; bu hüküm hak ve yükümlülüklerin itibarî değere göre belirlendiği hallere de uygulanır.

Esas sermaye payları: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Asgari yirmibeş Türk Lirası sınırını her durumda aşılamaz bir alt limit saymak; oysa şirketin durumunun iyileştirilmesi amacıyla bu değerin altına inilebilir.
• Farklı itibarî değerli payların kurulabileceğini unutup bütün payların eşit değerde olması gerektiğini varsaymak.
• Oy hakkının itibarî değere göre hesaplanmasını payın bölünmesi saymak; madde bunun bölünme olmadığını açıkça belirtir.
• İtibarî değerden düşük bir bedelle pay çıkarılabileceğini düşünmek; pay ancak itibarî değer veya üstü bedelle çıkarılabilir.
• Asgari değerin altına inilmesini esas sermaye azaltımı ile karıştırmak; 583/1 yalnızca itibarî değerin belirlenmesini düzenler, azaltma usulü ise m.592 kapsamındadır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Limited şirkette esas sermaye payının itibarî değerinin hesabi bir büyüklük olduğu, oy ve temettü gibi hakların bu değere göre hesaplanmasının payın bölünmesi anlamına gelmediği kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/6790 E., 2024/8103 K., 20.11.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Asgari değerin altında itibarî değer belirlenmiş olduğunu ileri süren taraf, bunun şirketin durumunun iyileştirilmesi amacına dayandığını ispatlamakla yükümlüdür; bu amaç şirket sözleşmesi, genel kurul kararı ve mali tablolarla gösterilebilir.
• Payın itibarî değerinin yirmibeş Türk Lirası veya katı olduğunu iddia eden taraf, bunu şirket sözleşmesi ve pay bilgisini gösteren belgelerle ispatlar.
• Pay bedelinin nakit ya da ayın olarak ödendiğini iddia eden ortak, makbuz, banka dekontu veya ayın devrine ilişkin belgeyle ispat yükü altındadır.
• Bedelin alacak takası ya da özkaynak dönüşümü yoluyla ödendiği iddia edildiğinde, alacağın varlığı ve özkaynağın serbest kullanılabilir niteliği ayrıca ispatlanmalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.618: Esas sermaye payının oy hakkının itibarî değere göre hesaplanmasını düzenler; 583/2 bu hesabın payın bölünmesi sayılmayacağını belirtir.
• 6102 sayılı Kanun m.592: Esas sermayenin azaltılmasını düzenler; itibarî değerin asgari tutarın altına indirilmesi bu azaltma ile karıştırılmamalıdır.
• 6102 sayılı Kanun m.593: Esas sermaye pay senetlerinin ispat aracı ya da nama yazılı biçimde düzenlenmesini ve kıymetli evrak niteliğini düzenler.
• 6102 sayılı Kanun m.595: Esas sermaye payının devrini düzenler; devrin şekli ve genel kurul onayı bakımından 583'ten ayrı bir konudur.
• 6102 sayılı Kanun m.598: Pay devrinin ticaret siciline tescilini düzenler; pay geçişinin tescili 583'teki değer ve bedel kurallarından bağımsızdır.
• 6102 sayılı Kanun m.612: Şirketin kendi paylarını edinmesi halinde paylardan doğan hakların donmasını düzenler; 583'teki pay kavramının uygulamasında dikkate alınır.

Bu madde, şirket sözleşmesinde intifa senetlerinin çıkarılmasına olanak tanır ve bu senetler hakkında anonim şirket hükümlerinin kıyas yoluyla uygulanacağını belirtir. Maddenin kapsamı, intifa senedinin şirket sözleşmesinde öngörülmesi ile bu konudaki hükümlerin uygulanma yöntemidir. Madde, intifa senedinin çıkarılma şartlarını, senet sahiplerinin haklarını, senetlerin devrini ve sona ermesini ayrıntılı olarak düzenlemez; bunlar için anonim şirketlere ilişkin hükümlere bakılır. Madde, limited şirketler dışındaki ticaret şirketlerine ilişkin intifa senedi düzenlemesini de içermez. Kişisel irtifaklar kapsamındaki intifa hakkının medeni hukuk esasları (m. 795 vd. MK) bu maddenin konusu değildir.

İntifa senetleri: hangi kavramlar bilinmeli?

İntifa senedi

Şirket sözleşmesinde öngörülmesi halinde şirket tarafından çıkarılabilen, senet sahibine şirketin kârından pay alma gibi mali haklar tanıyan bir kıymetli evraktır. Maddenin metninde tanımı yer almaz; kavram, anonim şirket hükümlerinin kıyasen uygulanmasıyla belirlenir.

Kıyas yoluyla uygulama

Bir konuda açık düzenleme bulunmadığında, benzer nitelikteki başka bir düzenlemenin hükümlerinin ilgili konuya uygulanmasıdır. Bu madde bakımından intifa senetlerine anonim şirketlere ilişkin hükümler kıyasen uygulanır.

Şirket sözleşmesinde öngörme

İntifa senedi çıkarılabilmesi için bu imkânın şirketin kuruluş sözleşmesinde açıkça yer alması gerektiğini ifade eder. Sözleşmede öngörülmeyen bir intifa senedi çıkarılamaz.

İntifa senetleri: hangi şartlar aranır?

• Şirket sözleşmesinde intifa senedi çıkarılmasının öngörülmüş olması gerekir.
• Bu konuda anonim şirketlere ilişkin hükümlerin kıyas yoluyla uygulanacağı kabul edilmelidir; anonim şirket hükümleri dışında ayrı bir düzenleme aranmaz.
• Sözleşmede öngörülmeyen bir durumda intifa senedi çıkarılması yapılmamalıdır.

İntifa senetleri: hangi sonuçları doğurur?

• Şirket sözleşmesinde öngörülmüşse, şirket intifa senedi çıkarabilir.
• Sözleşmede öngörülmemişse, intifa senedi çıkarılamaz.
• İntifa senetlerine ilişkin ayrıntılar, anonim şirketlere ilişkin hükümlerin kıyas yoluyla uygulanmasıyla belirlenir.

İntifa senetleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Şirket sözleşmesinde öngörülmemiş olmasına rağmen intifa senedi çıkarılabileceğini varsaymak; madde açıkça sözleşmede öngörülmeyi şart koşmaktadır.
• Kıyasen uygulanacak anonim şirket hükümlerini doğrudan uygulanacak düzenleme gibi ele alıp, bunların hangi kısmının uygulanacağını belirlemeden kullanmak.
• Maddenin limited şirketlere ilişkin gerekçesini, madde metninin kapsamını genişletecek biçimde yorumlamak.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Kararlarda 584. maddenin birinci fıkrası, şirket ortaklarının intifa senedi sahibi sıfatıyla borçlu şirketin ortağı olup olmadıklarının tespitinde dayanak olarak kullanılmaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2022/7587 E., 2024/3858 K., 13.05.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Intifa senedinin çıkarılmasını ileri süren taraf, şirket sözleşmesinde bu imkânın öngörüldüğünü sözleşme metniyle ispatlar.
• Sözleşme metni, tescil ve ilan edilmiş ana sözleşme ile ispatlanır; tescil kaydı bu konuda esas delildir.
• Karşı taraf sözleşmede böyle bir hükmün bulunmadığını ileri sürerse, sözleşmenin tam metnini sunma yükü bu tarafa düşer.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.584/2: Kanun metninde yalnız birinci fıkra bulunduğu için bu atif yapılmaz.

Madde, limited şirketin kuruluşunu, yani şirket sözleşmesinin hangi koşullarda şirketi doğurduğunu ve esas sermaye paylarının ödenmesine ilişkin hangi kuralların kıyasen anonim şirket hükümlerinden uygulanacağını düzenler. Kurucuların sözleşmeyi ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalaması ve sermayenin tamamını ödeme taahhüdü, kuruluşun unsurlarıdır. Nakden taahhüt edilen payların tescilden önce ödenmesi şartının limited şirketler bakımından uygulanmayacağını da kapsar. Madde, kuruluş sürecinde yapılan işlemlerden doğan sorumluluğu, tescil süresini, tescil ve ilanı, kuruluş belgelerini ve ayni sermayenin değerlemesini düzenlemez (sırasıyla m.547 ve devamı, m.587, m.588 ve m.549–553 ile ilgili hükümler; kuruluştan doğan sorumluluk m.359 ve m.360 kıyasen). Kuruluş sürecinde yapılan işlemlerden sorumluluk ve zamanaşımı ayrı kurallara tabidir. Maddenin kişisel kapsamı, sözleşmeyi imzalayan kurucular ve şirketin kendisidir.

Kurulma anı: hangi kavramlar bilinmeli?

Kuruluş beyanı (şirket sözleşmesinde iradeyi açıklama)

Kurucuların limited şirket kurma iradelerini sözleşmede açıklamasıdır. Bu açıklama şirketin kurulmasını sağlayan temel işlemdir. Tescil öncesi kuruluş aşamasında ön şirket kavramı bu noktadan doğar.

Yetkilendirilmiş personel huzurunda imza

Şirket sözleşmesinin ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin önünde imzalanmasıdır. Kanun metni eski noter onayı ya da müdür veya yardımcısı huzurundaki imza yerine bu ifadeyi kullanır.

Esas sermayenin tamamını ödeme taahhüdü

Kurucuların sermaye paylarının tamamını şartsız olarak ödeyeceklerini sözleşmede üstlenmesidir. Bu taahhüt olmadan şirketin kuruluş koşulu gerçekleşmiş sayılmaz.

Nakden taahhüt edilen pay

Sermayenin nakit olarak konulan kısmını ifade eder. Anonim şirket için aranan en az yüzde yirmibeşlik tescil öncesi ödeme şartı, limited şirketlerde bu kapsamda uygulanmaz.

Kıyasen uygulama

Limited şirketin kanunda açıkça düzenlenmemiş ödeme ve devir konularında anonim şirket hükümlerinin benzer biçimde uygulanmasıdır. Uygulama, limited şirketin yapısına uygun olduğu ölçüde yapılır.

Kurulma anı: hangi şartlar aranır?

• Kurucuların kanuna uygun düzenlenmiş bir şirket sözleşmesi hazırlamış olması gerekir.
• Sözleşmenin ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda imzalanması gerekir.
• Kurucuların limited şirket kurma iradelerini sözleşmede açıklamış olması gerekir.
• Kurucuların esas sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt etmiş olması gerekir.
• Esas sermaye pay bedellerinin ödenmesi, ödeme yeri, ifa borcu, ifa etmemenin sonuçları ve bedelleri tamamen ödenmemiş payların devri hususlarında anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanmalıdır.
• Nakden taahhüt edilen payların tescilden önce en az yüzde yirmibeşinin ödenmesi şartı limited şirketler bakımından aranmaz; ancak 588 inci maddenin birinci fıkra hükümleri saklıdır.

Kurulma anı: hangi sonuçları doğurur?

• Kanuna uygun şirket sözleşmesi, sicil yetkilisi huzurunda imzalandığında ve kurucuların iradesi açıklandığında şirket kurulmuş olur.
• Sermaye taahhüdü sözleşmede şartsız olarak yapılmalıdır; şartlı taahhüt kuruluş koşulunu karşılamaz.
• Nakden taahhüt edilen payların tescilden önce en az yüzde yirmibeşinin ödenmesi şartı limited şirket için aranmaz.
• Bedelleri tamamen ödenmemiş payların devri anonim şirket hükümlerine kıyasen yapılır.
• Ödeme borcunun ifa etmemenin sonuçları da anonim şirket hükümlerine kıyasen belirlenir.

Kurulma anı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Limited şirkette de anonim şirketteki yüzde yirmibeşlik tescil öncesi ödeme şartını aramak; bu şart limited şirket bakımından uygulanmaz, ancak 588 inci maddenin birinci fıkrası saklıdır.
• Ek cümledeki istisnayı tüm ödeme yükümlülüklerinin kaldırılması olarak okumak; ödeme ve devir kuralları anonim şirket hükümlerine kıyasen uygulanmaya devam eder.
• Kuruluş işlemlerinden doğan sorumluluk ile bu maddeyi karıştırmak; sorumluluk konusu bu maddenin düzenlemediği bir konudur.
• Esas sermayenin tamamının taahhüdünü şartlı kabul ederek sözleşmeyi geçerli saymamak; kanun taahhüdün şartsız olmasını öngörür.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Tescil ve ilanın kuruluş açısından açıklayıcı nitelikte olduğu, kurulmuş bir limited şirketin tescil ve ilan işlemleriyle birlikte değerlendirildiği kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2916 E., 2024/5775 K., 10.07.2024)
• Madde 585'in ilk fıkrasında geçen imza usulünün yetkilendirilmiş personel huzurunda imza olarak anlaşılması gerektiği kabul edilmektedir. (8. Daire, 2018/7076 E., 2022/4520 K., 29.06.2022)
• Limited şirket kuruluşunda 585, 587 ve 588 inci maddelerin birlikte uygulanması gerektiği kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2916 E., 2024/5775 K., 10.07.2024; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2024/426 E., 2025/215 K., 25.03.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Kuruluş iddiasını ileri süren taraf, şirket sözleşmesinin kanuna uygun düzenlendiğini ve sicil yetkilisi huzurunda imzalandığını sicil kayıtları ve sözleşme metniyle ispatlar.
• Kurucuların sermayenin tamamını şartsız taahhüt ettiği, sözleşmenin ilgili bölümünde yazılı olarak belirtilmiş olmalıdır; bu belge eksikse taahhüdün varlığı tartışmaya açılır.
• Nakden taahhüt edilen payların ödendiğini iddia eden taraf, banka dekontu ve benzeri ödeme belgeleriyle ödemeyi ispatlar.
• Tescil öncesi ödeme şartının limited şirkette aranmadığı savunmasını yapan taraf, bu savunmanın dayanağını, yani limited şirket olduğunu ve 588 inci maddenin ayrıca uygulandığını kendisi ortaya koyar.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 m.588: Maddenin ek cümlesinde açıkça saklı tutulan hükümdür. Tescil öncesi ödeme şartının dışlanmasına rağmen 588 inci maddenin birinci fıkrası uygulanmaya devam eder.
• 6102 m.587: Limited şirket sözleşmesinin tescil ve ilanına ilişkin kuraldır. Kuruluş sürecinin tamamlanması bakımından maddeyle birlikte okunur.
• 6102 m.581: Aynî sermaye ile ilgili düzenlemeye yollama yapar. Ayni sermayede ilgili hükümlerin uygulanmasını belirler.
• 6102 m.644: Limited şirketler hakkında kıyasen uygulanacak hükümlere yollama yapan genel bir bağlantıdır; 644/1-c bu maddeye atıf içerir.

Madde, limited şirketin kuruluşunda şirket sözleşmesinin düzenlenmesinden sonra yapılacak tescil başvurusunun yerini, başvuruya eklenecek belgeleri ve dilekçede yer alacak kayıtları düzenler. Başvurunun hangi ticaret siciline yapılacağını, müdürlerin imzasını, sözleşmenin onaylı örneği ile temsilci ve denetçi seçimini gösteren belgeyi ve dilekçenin asgari içeriğini kapsar. Madde, kuruluş belgelerinin sicile tescil ve ilanı için kurucu işlem düzeyinde şekil kurallarını koyar. Kurucular beyanı, kuruluş denetçisi raporu, sermaye ödeme ve tescil işlemlerinin ayrıntıları, tescil süresi ve ilan usulü bu maddede düzenlenmez (m.575 ve m.587 vd. ile ilgili sicil mevzuatı). Anonim şirketlerin kuruluş rejimi ve sermaye taahhüdünün denetimi de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.349 ve m.351).

İstem: hangi kavramlar bilinmeli?

Tescil başvurusu

Şirket sözleşmesinin düzenlenmesinden sonra şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline yapılan, tüm müdürlerce imzalanan yazılı istemdir. Başvurunun yapılacağı sicil, şirket merkezinin bulunduğu yer sicilidir.

Onaylanmış sözleşme örneği

Şirket sözleşmesinin, yetkili makamca onaylanmış bir suretidir. Başvuruya eklenen ilk belgedir ve sözleşmenin sicile sunulmasını sağlar.

Temsile yetkili kişiler

Şirketi temsil yetkisi bulunan kişilerdir. Yerleşim yerleri de gösterilerek bir belgeyle bildirilir ve bu belge başvuruya eklenir.

Dilekçe kayıtları

Başvuru dilekçesinde zorunlu olarak yer alacak bilgilerdir. Ortakların kimlik ve yerleşim bilgileri, sermaye payları, müdürler ile temsil şekli bunlar arasındadır.

Esas sermaye payı ve ödenen toplam tutar

Her ortağın üstlendiği esas sermaye payı ile bu paydan ödediği toplam tutardır. Dilekçede her ortak için ayrı ayrı gösterilir.

İstem: hangi şartlar aranır?

• Şirket sözleşmesinin 575 inci maddede öngörülen biçimde düzenlenmiş olması gerekir.
• Tescil başvurusu, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline yapılmalıdır.
• Başvuru, müdürlerin tümü tarafından imzalanmalıdır.
• Başvuruya, onaylı sözleşme örneği ile şirketi temsile yetkili kişileri ve denetçiyi gösteren belge eklenmelidir.
• Dilekçede bütün ortakların adı, soyadı veya unvanı, yerleşim yeri ve vatandaşlığı yer almalıdır.
• Dilekçede her ortağın üstlendiği esas sermaye payı ile ödediği toplam tutar gösterilmelidir.
• Dilekçede ortak olsun ya da olmasın bütün müdürlerin adı, soyadı veya unvanı yer almalıdır.
• Dilekçede şirketin temsil şekli belirtilmelidir.

İstem: hangi sonuçları doğurur?

• Maddede öngörülen belgeler ve dilekçe kayıtları tam olarak sunulduğunda, sicil müdürlüğü tescil işlemine geçer.
• Başvuru eksik belgeyle yapılırsa sicil müdürlüğü eksikliği tamamlatır; eksik kalırsa tescil gerçekleşmez ve şirket kuruluş işlemini tamamlamamış olur.
• Başvuru, şirket merkezinin bulunduğu yer dışındaki bir sicile yapılırsa usulüne uygun bir tescil başvurusu sayılmaz.
• Dilekçede bir ortağın sermaye payı veya ödediği tutar gösterilmezse, dilekçe maddenin öngördüğü kayıtları taşımamış olur.
• Madde emredici niteliktedir; belgeler ve dilekçe kayıtları taraflarca sözleşmeyle azaltılamaz.
• Kuruluş denetçisi raporu ve kurucular beyanı bu maddede sayılmadığı için, başvuruya eklenmeleri bu maddeye dayanarak zorunlu değildir; ancak sicil mevzuatı bunları ayrıca isteyebilir.
• Eski 586/2-b bendinde yer alan belge 6728 sayılı Kanunla mülga edilmiştir; bu belge artık başvuru zorunluluğu taşımaz.

İstem: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Başvuruyu şirket merkezinin bulunduğu yer dışındaki bir ticaret siciline yapmak; yetkili sicil merkez sicilidir.
• Başvuruyu yalnız bazı müdürlerin imzasıyla yapmak; maddenin açık koşulu tüm müdürlerin imzasıdır.
• Dilekçede yalnız ortak müdürleri yazıp üçüncü kişi müdürleri atlamak; m.586/3-c her müdürü kapsar.
• Yerleşim yeri ve vatandaşlık bilgisini dilekçeden çıkarmak; m.586/3-a bu bilgileri zorunlu kılar.
• Eski metindeki 586/2-b bendini hâlâ başvuru belgesi saymak; bu bent 6728 sayılı Kanunla mülga edilmiştir.
• Kurucular beyanı veya kuruluş denetçisi raporunu m.586 kapsamında saymak; madde bu belgeleri sayarak düzenlemez.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Mahkemeler, limited şirketin kuruluşunda m.586 uyarınca tescil ve ilanın yapılmasını kuruluş işleminin zorunlu parçası olarak kabul etmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2022/2988 E., 2023/6667 K., 20.11.2023)
• Mahkemeler, müdürlerin, temsil yetkisinin ve temsil şeklinin ticaret sicilinde tescil ve ilan edilmesini ilgili maddelerin birlikte gerektirdiği bir zorunluluk olarak görmektedir. (2. Daire, 2021/5060 E., 2021/5405 K., 30.12.2021)
• Mahkemeler, ortağın ölümü halinde şirket organlarının oluşturulamadığı durumda m.586 hükmünü, yönetim ve temsil boşluğunun değerlendirilmesinde dikkate almaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2022/1527 E., 2023/4874 K., 12.09.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Tescil başvurusunu yapan müdürler, başvurunun maddenin öngördüğü belgelerle ve dilekçe kayıtlarıyla yapıldığını sicil dosyasıyla ispatlar.
• Onaylı sözleşme örneği ve temsilci ile denetçiyi gösteren belge, sicil dosyasında yer alan belgelerle ispat edilir; eksik belge varsa başvuru tamamlanmamış sayılır.
• Müdürlerin tümünün imzasının bulunmaması, başvuruyu yapan tarafın bu eksikliği giderdiğini ispat etmesini gerektirir.
• Dilekçede yer alan ortak bilgileri, sermaye payları ve ödenen tutarlar, sicil kayıtları ve sermaye ödemelerine ilişkin belgelerle karşılaştırılarak doğrulanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.575: Şirket sözleşmesinin hangi biçimde düzenleneceğini belirler; m.586 bu düzenlemeden sonra tescil başvurusunun yapılabilmesini öngörür.
• 6102 sayılı Kanun m.349: Anonim şirketin kuruluş rejimine ilişkin gerekçede anılır; limited şirket için doğrudan uygulanmaz, karşılaştırma amacıyla gösterilir.
• 6102 sayılı Kanun m.351: Kuruluş denetimine ilişkin gerekçede anılır; limited şirket başvurusunda denetçi bilgisi m.586/2-c ile sınırlıdır.

Madde, şirket sözleşmesinin tescil ve ilan edilmesi için zorunlu bir süre ve tescil ve ilana konu olacak asgari içeriği düzenler. Sözleşmenin, imzalanmasını izleyen otuz gün içinde şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil edilip Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilmesi gerekir. Maddenin hükümleri, şirket kuruluşunda sözleşmeyi imzalayan kurucular ve tescil yükümlülüğü bulunan şirketler bakımından uygulanır. Madde, tescil ve ilanın üçüncü kişilere karşı hukuki etkisini düzenlemez (m.36). Ticaret şirketinin tüzel kişilik kazanmasının tescile bağlanması (m.136 ve m.232 gibi şirket türüne özgü hükümler) ile şirket sözleşmesinin geçersizliği ve sözleşme değişikliklerinin tescili de bu maddenin kapsamı dışındadır.

Tescil ve ilan: hangi kavramlar bilinmeli?

Tescil ve ilan

Şirket sözleşmesinin ticaret siciline kaydedilmesi ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasıdır. Madde, her ikisinin birlikte yapılmasını ve bu süreyi otuz gün ile sınırlamayı öngörür.

Asgari içerik

Tescil ve ilanı zorunlu olan a–k bentlerinde sayılan unsurlardır. Bu unsurlar sözleşmenin tescil ve ilana konu olan kısmını oluşturur.

Esas sermayenin itibarî değeri

Şirketin esas sermayesinin pay senedi ya da sermaye payı üzerindeki nominal tutarıdır. Madde bu değerin tescil ve ilanını şart koşar.

Ayni sermaye

Nakit dışında, mal veya hak olarak şirkete konulan sermaye değeridir. Bu sermayenin konusu, karşılığında verilecek sermaye payları ve devralma halinde ilgili sözleşmenin unsurları tescil ve ilana tabidir.

Özel menfaat

Kurucular ya da ortaklara sermaye ödemesinden bağımsız olarak sağlanan, şirket sözleşmesinde yer alan ayrıcalıklı haklardır. Madde içerik ve değerinin tescil ve ilanını ister.

Yedek sözleşme hükümleri (36/1 kapsamı)

TTK 36/1'de düzenlenen, tescil ve ilanı yapılmış hususların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi kuralıdır. Madde 587, bu kuralın hangi sözleşme unsurlarına uygulanmayacağını belirler.

Tescil ve ilan: hangi şartlar aranır?

• Şirket sözleşmesinin, kurucuların imzalarının ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personelin huzurunda atıldığı tarihi izleyen otuz gün içinde tescil ve ilana tabi tutulması gerekir.
• Tescil, şirketin merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline yapılmalı ve sözleşmenin tamamı kapsanmalıdır.
• İlan, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yapılmalıdır.
• Tescil ve ilanın kapsamına a–k bentlerinde sayılan asgari unsurlar girmelidir; sözleşmede bu bentlerden biri yoksa ilgili unsur eksik tescil edilmiş sayılır.
• Sayılan unsurların tescil ve ilanı, bu unsurlar bakımından 36/1 hükmünün uygulanmamasının ön koşuludur.
• Bent (f) uyarınca ayni sermaye devralınıyorsa ilgili sözleşmenin konusu, karşı tarafı ve şirketin borçlandığı karşı edim de tescil ve ilana konulmalıdır.
• Bent (e) uyarınca gerçek kişi ortakların adı, soyadı ve yerleşim yeri ile tüzel kişi ortakların unvanı ve merkezi, her ortağın üstlendiği esas sermaye payı ile birlikte tescil ve ilana konulmalıdır.

Tescil ve ilan: hangi sonuçları doğurur?

• Sözleşme otuz gün içinde tescil ve ilan edilirse, tescil ve ilan edilen kapsam bakımından 36/1 hükmü uygulanır ve bu içerik üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.
• Sözleşme a–k bentlerinde sayılan unsurlar dışındaki kısımlar için 36/1 uygulanmaya devam eder; bu hükümler tescil ve ilan olunmuş olsun veya olmasın, madde 587 bakımından bir sonuç yaratmaz.
• Tescil ve ilan edilen sözleşmede a–k bentlerinde sayılan unsurlar bakımından 36/1 hükmü uygulanmaz.
• Otuz günlük sürenin geçirilmesi ve tescil ve ilanın yapılmaması halinde madde kendisi bir yaptırım öngörmez; sonuç, şirketin tüzel kişiliği ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik bakımından ayrıca değerlendirilir.
• Sözleşmenin, asgari içeriği tam olarak tescil ve ilan edilmemişse, eksik kalan unsur bakımından 36/1 hükmünün uygulanmaması koruması sağlanmaz.

Tescil ve ilan: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Madde 587'nin yalnız tescil süresini düzenlediğini sanarak a–k bentlerindeki asgari içeriği göz ardı etmek.
• Otuz günü süre sayıp geçildiğinde hakkın kendiliğinden düştüğünü varsaymak; maddede bu yönde bir hak düşürücü sonuç yoktur.
• 36/1 hükmünün uygulanmadığı unsurlar ile tüm sözleşme hükümlerini aynı şekilde değerlendirmek.
• (f) bendindeki ayni sermaye kaydı ile (j) bendindeki imtiyaz ve önalım kayıtlarını birbirine karıştırmak.
• Tescil ve ilanın ayrı ayrı yapılabileceğini düşünmek; madde ikisini birlikte öngörür.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Ticaret siciline tescil ve sicil gazetesinde ilanın kural olarak açıklayıcı nitelikte olduğu, ancak 585, 587 ve 588. maddeler uyarınca belirli kayıtların tescil ve ilanının zorunlu bulunduğu kabul edilmektedir. (11. Hukuk Dairesi, 2023/2916 E., 2024/5775 K., 10.07.2024)
• Tescil ve ilanın üçüncü kişiye karşı etkisinin, sözleşmenin 587. maddede sayılan unsurları bakımından ortaya çıktığı kabul edilmektedir. (Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/1412 E., 2026/354 K., 16.03.2026; 9. Daire, 2022/263 E., 2023/4832 K., 23.11.2023)
• Genel kurul kararlarının ilanının, 587 ve 36 hükümleri birlikte değerlendirilerek üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edeceği kabul edilmektedir. (9. Daire, 2022/263 E., 2023/4832 K., 23.11.2023)
• Madde 587 ile ilgili bir yönetim kurulu ya da müdür değişikliğinin, tescil ve ilan tarihinden itibaren geçerli olacağı ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebileceği kabul edilmektedir. (Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2025/1412 E., 2026/354 K., 16.03.2026; 8. Daire, 2018/7076 E., 2022/4520 K., 29.06.2022)
• Ticaret siciline tescil edilen temsilci ve yönetici bilgilerinin, vergi ve borç sorumluluğu gibi üçüncü kişi alacaklılar açısından ayrıca değerlendirildiği kabul edilmektedir. (9. Daire, 2023/3595 E., 2024/7783 K., 19.12.2024; 9. Daire, 2023/5300 E., 2024/4815 K., 08.10.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Tescil ve ilanın yapıldığını ileri süren taraf, sözleşmenin tarihini ve tescil ile ilan tarihlerini ticaret sicili kaydı ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nüshası ile ispatlar.
• Otuz günlük sürenin geçirildiği iddiasının kanıtı, imza tarihini gösteren belgeler ile tescil başvurusunun tarihi ve sicil kaydı ile yapılır.
• Asgari içeriğin eksiksiz tescil edildiğini ileri süren taraf, tescil edilen metnin sicil kaydıyla karşılaştırılmasını sağlamakla yükümlüdür.
• 36/1 hükmünün uygulanmadığını ileri süren kişi, ilgili unsurun 587 kapsamında bulunduğunu ve ilanın yapılmadığını ilgili belge ile kanıtlamalıdır.
• Üçüncü kişinin bir unsuru bildiğini ileri süren taraf, bu bilginin varlığını ve üçüncü kişinin bilgisini ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Kanun m.36: Tescil ve ilanın üçüncü kişilere karşı hukuki etkisini düzenler; 587. madde, bu hükmün hangi unsurlar bakımından uygulanmayacağını belirler.
• 6102 sayılı Kanun m.37: Tescil ve ilan arasındaki yanlışlıkta üçüncü kişinin ilana güvenini korur; 587 ile birlikte tescil ve ilanın içeriğini değerlendirmede dikkate alınır.
• 6102 sayılı Kanun m.585: Ortaklık sözleşmesinde yapılacak değişikliklerin tescil ve ilanına ilişkin hükümleri içerir; 587 ile birlikte kurucu sözleşmeye uygulanır.
• 6102 sayılı Kanun m.588: Sermaye ve ortaklık kayıtlarının tescili ile ilgili hükümlerdir; 587 kapsamındaki unsurların tescili ile bağlantılıdır.

Madde, tescil ile tüzel kişiliğin doğduğunu belirler ve tescilden önce şirket adına yapılan işlemlerden doğan sorumluluğu düzenler. Bu bağlamda kuruluş giderlerinin kimin üzerinde kalacağını, tescilden önceki taahhütlerde şahsi ve müteselsil sorumluluğun nasıl doğup nasıl kaldırılacağını ortaya koyar. Maddenin uygulandığı kişiler, şirket adına hareket eden kurucular ve tescil öncesi işlem yapanlardır. Şirket sözleşmesinin yazılı yapılması, tescil işleminin usulü, şirketin kuruluş ve tescil süreçleri ile ticaret siciline ilişkin ayrıntılar bu maddede düzenlenmez. Ayrıca ön şirketin hukuki niteliği, ortaklar arası ilişki ve tescil öncesi dönemde adi şirket hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı bu maddede yer almaz; bu konular kuruluş ve tescile ilişkin diğer hükümlere bırakılmıştır."}

Tüzel kişilik: hangi kavramlar bilinmeli?

Tüzel kişilik

Şirketin ortaklarından ve kurucularından ayrı, kendi adına hak edinip borç altına girebildiği hukuki kişiliktir. Maddeye göre bu kişilik, ticaret siciline tescil ile kazanılır.

Kuruluş giderleri

Şirketin kurulması sırasında yapılan ve kuruluşa bağlı harcamalardır. Şirketçe kabul edilmezse kurucuların üzerinde kalır.

Şahsi ve müteselsil sorumluluk

Tescilden önce şirket adına işlem yapan kişinin, işlem nedeniyle alacaklıya karşı kendi malvarlığıyla birlikte ve diğer sorumlularla birlikte borçtan sorumlu olmasıdır.

Açık bildirim

Taahhüdün ileride kurulacak şirket adına yapıldığının karşı tarafa açıkça söylenmesidir. Bu bildirim, dördüncü fıkradaki kurtulma koşulunun ilk unsurudur.

Kabul

Tescilden önce yapılan taahhüdün şirket tarafından benimsenmesidir. Dördüncü fıkraya göre tescili izleyen üç aylık süre içinde yapılmalıdır.

Tüzel kişilik: hangi şartlar aranır?

• Tescilden önce şirket adına bir işlem yapılmış olmalıdır; tescil ile tüzel kişilik doğmadığı için bu işlem doğrudan şirketi bağlamaz.
• Şirketçe kabul edilmeyen kuruluş giderleri kurucular tarafından karşılanmalıdır; bu giderler pay sahiplerine rücu edilemez.
• Tescilden önce şirket adına işlem yapan kişi, bu işlemler dolayısıyla şahsen ve müteselsilen sorumlu olmalıdır (üçüncü fıkra).
• Şirketin yalnız sorumlu olabilmesi için taahhütün ileride kurulacak şirket adına yapıldığı açıkça bildirilmiş olmalıdır.
• Şirketin yalnız sorumlu olabilmesi için taahhüt, şirketin tescilini izleyen üç aylık süre içinde şirket tarafından kabul edilmiş olmalıdır.
• Yukarıdaki iki koşul birlikte gerçekleştiğinde, işlemi yapan kişi bakımından şahsi sorumluluk doğmaz ve yalnız şirket sorumlu olur.

Tüzel kişilik: hangi sonuçları doğurur?

• Şirket tescil ile tüzel kişilik kazanır; tescilden önce tüzel kişilik bulunmadığı için şirket adına yapılan işlemler doğrudan şirketi bağlamaz.
• Kuruluş giderleri şirketçe kabul edilmezse kurucular tarafından karşılanır ve bu giderler pay sahiplerine rücu edilemez.
• Tescilden önce şirket adına işlem yapan kişi, bu işlemler dolayısıyla şahsen ve müteselsilen sorumlu olur.
• Dördüncü fıkradaki koşullar (açık bildirim ve tescilden sonraki üç ay içinde kabul) birlikte gerçekleşirse yalnız şirket sorumlu olur ve işlemi yapan kişinin şahsi sorumluluğu ortadan kalkar.
• Koşullardan biri gerçekleşmezse işlemi yapan kişi şahsen ve müteselsilen sorumlu kalmaya devam eder.

Tüzel kişilik: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Tescil öncesi yapılan işlemi şirket adına doğrudan bağlayıcı saymak; tüzel kişilik tescille kazanıldığı için bu işlemler şirketi kendiliğinden bağlamaz, ancak dördüncü fıkraya göre kabul edilirse bağlar.
• Üç aylık süreyi tescil tarihi yerine sözleşmenin imzalandığı tarihten başlatmak; süre metinde şirketin ticaret siciline tesciline bağlanmıştır.
• Dördüncü fıkradaki koşulların yalnızca birini yeterli görmek; yalnız şirketin sorumlu olması için açık bildirim ve üç aylık süre içinde kabul birlikte aranır.
• Kuruluş giderlerini kabul edilmediği hâlde pay sahiplerinden rücu ile tahsil edilebilir saymak; madde bu rücuyu açıkça yasaklamıştır.
• Üçüncü fıkradaki şahsi ve müteselsil sorumluluğu yalnız işlemi yapanın sorumluluğu gibi görüp diğer kurucuların sorumluluğunu hesaba katmamak; sorumluluğun müteselsil olduğu unutulmamalıdır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Tüzel kişiliğin tescil ile kazanıldığı, mahkemelerce 6102 sayılı Kanun'un 588. maddesi gereğince limited şirketin ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazandığı biçiminde kabul edilmektedir. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2024/1163 E., 2024/1394 K., 12.12.2024; Hukuk Genel Kurulu, 2024/420 E., 2024/382 K., 10.07.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2024/275 E., 2024/590 K., 02.05.2024; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, 2024/106 E., 2024/322 K., 28.02.2024)
• Tescile bağlı tüzel kişiliğin, limited şirketler bakımından tescil şartına bağlı olduğu kararlarda da aynı biçimde ele alınmaktadır. (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, 2024/843 E., 2024/950 K., 26.06.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Tescilden önce şirket adına yapılan işlemden kaynaklanan sorumluluğu ileri süren taraf, işlemin tescilden önce ve şirket adına yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür; bu ispat yazılı belge ile yapılabilir.
• Şirketin yalnız sorumlu olduğunu savunan kişi, taahhüdün ileride kurulacak şirket adına açıkça bildirildiğini ispatlamalıdır; bildirimin yazılı olarak yapılması ispat açısından güçlü bir delildir.
• Şirketin üç aylık süre içinde taahhüdü kabul ettiğini savunan taraf, kabul iradesini ve tescil tarihini belgelerle ispatlamalıdır; süre tescil tarihinden hesaplanır.
• Kuruluş giderlerinin şirketçe kabul edilmediğini ileri süren taraf bu durumu ispatlamalıdır; kabul kararı ya da fiili kabul belgeler ile gösterilebilir.
• İşlemi yapan kişinin şahsi sorumluluktan kurtulduğunu savunması hâlinde, dördüncü fıkradaki koşulların birlikte gerçekleştiğini ispatı ona aittir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.588: Maddenin kendi içindeki fıkra düzenidir; birinci fıkradaki tescil ile tüzel kişilik kazanma kuralı, diğer fıkralardaki sorumluluk düzenlerinin zemini olarak okunur.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.588/1: Tüzel kişiliğin tescile bağlı olduğunu belirleyen fıkradır; tescilden önceki işlemlerin hangi kişiye ait olacağı bu fıkradaki tescil anına göre belirlenir.