Ticari işletme nedir?
Kısaca
Ticari işletme, 3 kanunda 10 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.547 · tanımı ve yetki verilmesi: Esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı amaçlayan, devamlı ve bağımsız yürütülen faaliyetlerin bütünüdür.
- TTK m.11 · bütünlük ilkesi: Esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız biçimde yürütüldüğü işletmedir.
- GVK geç. m.59: Tahvil ve bonoların bir ticari işletmeye ait olması halidir.
Kanunda nerede geçiyor
10 maddeTürk Ticaret Kanunu
- TTK m.3 · III - Ticari işler
Maddede tacirin faaliyet gösterdiği ekonomik birimi ifade eder. Eski metindeki üç ayrı işletme türünün yerine bu genel kavram kullanılmıştır. Madde, ticari işletmenin kendisini değil, onunla ilgili işlemleri tanımlar.
- TTK m.11 · 1. Bütünlük ilkesi
Esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız biçimde yürütüldüğü işletmedir. Gelir sağlama hedefi yeterlidir; gelirin fiilen elde edilmesi aranmaz.
- TTK m.12 · B) Tacir — I - Gerçek kişiler — 1. Genel olarak
Tacir sıfatının konusudur ve madde metninde tanımlanmaz; TTK m.11 kapsamında, esnaf işletmesi sınırını aşan gelir amacıyla faaliyetlerin sürekli ve bağımsız yürütüldüğü işletme olarak anlaşılır. Bu maddenin uygulanabilmesi için ortada bir ticari işletmenin bulunması gerekir.
- TTK m.13 · 2. Küçük ve kısıtlılar
Maddede işletme kavramı, küçük veya kısıtlının adına yürütülen ve ticari faaliyet niteliği taşıyan işletmedir. Bu işletmenin işletilmesi, yasal temsilcinin temsil yetkisinin kapsamı içinde yapılır.
- TTK m.18 · I - Genel olarak
Tacirin sahip olduğu ve ticari amaçla kullandığı maddi ve manevi unsurların bütünüdür. Maddenin uygulanabilmesi için bu varlığın bulunması gerekir.
- TTK m.211 · A) Tanım
Şirketin amacını oluşturan ve ticaret unvanı altında yürütülen iktisadi faaliyettir. Amacın ticari işletme işletmek olması, kollektif şirketi amacı serbest olan genel şirketlerden ayırır.
- TTK m.304 · A) Tanımı
Şirketin konusunu oluşturan, tacir sıfatını doğuran ve ticaret unvanı altında işletilen faaliyet bütünüdür. Esnaf işletmesi ölçüsünü aşan iktisadi faaliyet ifade eder (TTK m.11).
- TTK m.773 · IV - Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar
Hesabına poliçe düzenlenen kişi tüzel veya gerçek kişi olabilir; maddede hesap bakımından kişi ile birlikte sayılmıştır. Ticari işletmenin yerleşim yeri bağlantı noktası olarak alınır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.547 · I. Tanımı ve yetki verilmesi
Esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı amaçlayan, devamlı ve bağımsız yürütülen faaliyetlerin bütünüdür. Ticari temsilcinin temsil ettiği zemin budur; esnaf işletmesi için ticari temsilci atanamaz.
Gelir Vergisi Kanunu (GVK)
- GVK geç. m.59
Tahvil ve bonoların bir ticari işletmeye ait olması halidir. Bu durumda gelir, istisna kapsamı dışında kalır ve madde hükmü uygulanmaz.
Karıştırılan kavramlar
Gerçek kişi ile ticari işletme arasındaki fark nedir?
Tahvil ve bonodan gelir elde eden gerçek kişinin geliri, gelir vergisine tabi değildir ve yalnızca bu hükümde belirtilen toplamın müstesna tutar kadarı ölçüsünde istisna uygulanır.
Ticari işletmenin elinde bulunan tahvil ve bonodan elde ettiği gelir, ticari kazanç niteliğini taşıdığından maddenin kapsamı dışında kalır.
Ticari işletmeye ait gelirler için müstesna tutar ayrılamaz; bu gelirler genel hükümlere göre vergilendirilir.
Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki fark nedir?
Ticari işletmenin temsilinde ticari temsilci atanabilir; işletme tüzel kişiliğe sahip olmak zorunda değildir.
Esnaf işletmesi ticari işletme olmadığından ticari temsilci atanamaz.
Esnaf işletmesinde yapılan atama bu madde kapsamında ticari temsilcilik doğurmaz.
Tüccar ile ticari işletme ayrımı: fark nedir?
Tüccara ait gayrimenkul ve haklar ticari işletmeye dahilse bu kiralar ticari kazanç olarak hesaplanır.
Tüccara ait olsa dahi işletmeye dahil olmayan gayrimenkul ve haklar, bu bölümdeki hükümlere tabidir.
Tüccar olması tek başına kirayı ticari kazanç yapmaz; işletmeye dahil olup olmadığı belirleyicidir.
Kamu idaresi ile ticari işletme niteliğinde kamu kuruluşu arasındaki fark nedir?
Genel bütçeli idare veya belediye gibi doğrudan kamu idaresine yapılan tebligat bu maddeye tabidir.
Ayrı tüzel kişiliği bulunan ve özel hukuk hükümlerine tabi kamu iktisadi kuruluşlarına yapılacak tebligat ise tüzel kişilik temsilcisi üzerinden değerlendirilir.
Maddenin uygulanıp uygulanmayacağı kurumun idare veya müessese niteliğine göre belirlenir.
Serbest meslek erbabı ile ticari işletme arasındaki fark nedir?
Serbest meslek erbabı, meslek faaliyetini ticari işletme niteliğinde olmayan bir biçimde yürütür.
Ticari işletme, ticari defter tutma ve amortisman kaydı düzenine tabidir.
Bu madde yalnızca serbest meslek erbabı için amortisman kayıt yükümlülüğünü düzenler; ticari işletmeler için ayrı hükümler uygulanır.
Genel taşınır ile ticari işletme rehni kapsamındaki taşınır arasındaki fark nedir?
Genel taşınırlar, muhafaza talebi ve masraf peşinatı ile muhafaza altına alınabilir.
Ticari işletme rehni kapsamındaki taşınırlar, satılmalarına karar verilmeden muhafaza altına alınamaz.
Satış kararından önce bu taşınırlara fiilen el konulamaz; paraya çevrilmezse geri verilir.
İlgili konular
Örnek kararlar
2 karar- 2013/72 E., 2013/126 K., 31.10.2013İlgili madde: TTK m.13
- 3. Hukuk Dairesi, 2024/559 E., 2025/279 K., 15.01.2025İlgili madde: TTK m.13
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Ticaret unvanı
- Kollektif şirket
- Tacir
- Ticari temsilci
- Komandite ortak
- Komanditer ortak
- Yasal temsilci
- Yerleşim yeri
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.