Yerleşim yeri nedir?

24 maddede geçiyor · 7 kanun

Kısaca

Yerleşim yeri, 7 kanunda 24 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.207 · yetki: Bir kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir.
  • TBK m.262 · yetkili mahkeme ve tahkim: Alıcının Türkiye'de olup olmadığını belirleyen bağlantı noktasıdır.
  • HMK m.9 · türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki: Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.

Kanunda nerede geçiyor

24 madde

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.19 · V. Yerleşim yeri — 1. Tanım

    Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Madde, yerleşim yerinin hukuki tanımını bu iki unsura (sürekli kalma niyeti ve oturma) bağlar.

  • TMK m.20 · 2. Yerleşim yerinin değiştirilmesi ve oturma yeri

    Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Kanun bu tanımı m.19'da yapar; m.20 bu tanımın ötesinde değişiklik ve boşluk hâllerini düzenler.

  • TMK m.22 · 4. Kurumlarda bulunma

    Kişinin yaşam merkezi olarak sürekli oturduğu yerdir. Bu maddede yerleşim yerinin edinilmesi, kurumlarda bulunmanın bu sonucu doğurmadığı hallerle sınırlandırılır.

  • TMK m.106 · I. İçeriği

    Vakfın tüzel kişilik kazanacağı ve tescil işlemlerinin yürütüleceği yer olarak senette gösterilmesi gereken yerdir.

  • TMK m.168 · II. Yetki

    Medeni Kanun'un kişilerin yerleşim yerine ilişkin genel hükümlerinde tanımlanan, kişinin sürekli oturma niyetiyle bulunduğu yerdir. Bu maddede eşlerden birinin yerleşim yeri, davacı ya da davalı eşin yerleşim yerinin mahkemeyi yetkilendirmesi anlamına gelir.

  • TMK m.177 · 4. Yetki

    Kişinin oturma niyetiyle sürekli kaldığı yer (TMK m.20). Yetki belirlenirken davacı-alacaklının yerleşim yerinin kanundaki bu tanıma göre tespit edilmesi gerekir.

  • TMK m.201 · VII. Yetki

    Bir kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Yetki bakımından eşin yerleşim yeri mahkemesi, bu yerin bulunduğu yer mahkemesini ifade eder.

  • TMK m.207 · 2. Yetki

    Bir kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir. Madde, eşlerden herhangi birinin yerleşim yerini yeterli görür; bu nedenle her iki eşin yerleşim yerinin ayrı olması davayı açmaya engel değildir.

  • TMK m.283 · I. Yetki

    TMK hükümlerine göre belirlenen, kişinin sürekli oturma merkezi olarak kabul edilen yerdir. Yetki tespitinde HMK'nın genel yetki kuralı ile TMK'daki yerleşim yeri tanımı birlikte değerlendirilir.

  • TMK m.411 · A. Vesayet işlerinde yetki

    Yetki bakımından belirleyici olan, küçüğün veya kısıtlının yerleşim yeridir. Yerleşim yeri kavramı TMK m.20 hükmüne göre anlaşılır ve fiilî oturma değil, sürekli oturma niyetine dayanır.

  • TMK m.412 · B. Yerleşim yerinin değişmesi

    Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (m.19). Vesayet altındaki kişi bakımından bu genel tanım değil, m.21/2 uyarınca vesayet makamının bulunduğu yer belirleyicidir.

  • TMK m.421 · III. Tebliğ ve ilân

    Kısıtlının yerleşim yeri ilanın yapılacağı birinci yerdir. Yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yer farklı olabildiğinden, her iki yerde ilan yapılmalıdır.

  • TMK m.430 · C. Yetki

    Temsil kayyımı bakımından yetkili vesayet makamını belirleyen bağlantı noktasıdır. Kayyım kendisine atanacak kimsenin yerleşim yerindeki vesayet makamınca atanır.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.537 · 2. Görevden alma

    Tasfiye memurunun Türkiye'de oturduğu yerdir. Maddenin üçüncü fıkrası bakımından, temsile yetkili memurların hiçbirinin Türk vatandaşı olmaması ve Türkiye'de yerleşim yerinin bulunmaması halinde şart aranır.

  • TTK m.674 · 2. Adresli ve yerleşim yerli poliçe

    Muhatabın, ödeme yeri hesabında esas alınan asıl ikamet yeridir. Yerleşim yeri ile ödeme yeri ayrı olabilir; madde bu ayrımı tanır.

  • TTK m.773 · IV - Sebepsiz zenginleşmeden doğan haklar

    Maddede muhatap, ödeyici üçüncü kişi, düzenleyen ve hesap sahibi açısından bağlantı noktası olarak kullanılır. Her bir kişi için kendi yerleşim yerinin bulunduğu ülke hukuku ayrı ayrı belirleyici olur.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.89 · B. İfa yeri

    Medeni Kanun'un 19. maddesindeki teknik anlamda yerleşim yeridir (ikametgah). Madde, eski metindeki 'mukim bulunduğu yer' ifadesinin yerine bu kavramı getirmiştir.

  • TBK m.262 · 6. Yetkili mahkeme ve tahkim

    Alıcının Türkiye'de olup olmadığını belirleyen bağlantı noktasıdır. Maddenin uygulanıp uygulanmayacağı bu tespite bağlıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.6 · Genel yetkili mahkeme

    Gerçek kişiler için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenen, tüzel kişiler için de aynı kavramın uygulandığı yerdir. Yerleşim yerinin tespiti bu maddeden değil, Türk Medeni Kanunu'ndan yapılır.

  • HMK m.9 · Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması hâlinde yetki

    Bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Maddenin uygulanması için Türkiye'de yerleşim yerinin bulunmaması gerekir; yerleşim yeri Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenir.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun

  • MÖHUK m.3 · Değişken ihtilâflar

    Kişinin oturma niyetiyle sürekli olarak bulunduğu yerdir. Mutad meskenden ayrı bir bağlama noktası olarak madde metninde yer alır.

  • MÖHUK m.42 · Yabancıların kişi hâllerine ilişkin bazı davalar

    Maddenin ilk bağlama noktası olan sakin olunan yer ile yerleşim yeri ayrı kavramlardır; madde Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan yabancıyı kapsar. Yerleşim yerinin tespiti Türk MK hükümlerine göre yapılır.

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • CMK m.13 · Özel yetki

    Kişinin oturma niyetiyle sürekli bulunduğu yerdir. Madde bakımından yerleşim yeri Türkiye içinde aranır; Türkiye'de yerleşim yeri yoksa ikinci basamağa geçilir.

Sınai Mülkiyet Kanunu

  • SMK m.156 · Görevli ve yetkili mahkeme

    Üçüncü kişiler aleyhine açılacak davalarda ve sınai mülkiyet hak sahibinin aleyhine açılacak davalarda yetkiyi belirlemek için esas alınan ölçüttür. Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması halinde yetki ikinci bir ölçüte, sicilde kayıtlı vekilin işyerine bağlanır.

Karıştırılan kavramlar

Bağımsız yerleşim yeri ile yasal yerleşim yeri arasındaki fark nedir?

Kendi iradesiyle yerleşim yeri seçebilen kişilerde sürekli kalma niyeti aranır.

Velayet altındaki çocuk gibi bağımsız yerleşim yeri kuramayan kişilerde kanunda öngörülen yer esas alınır (m.21).

Yasal yerleşim yerine tabi kişilerde niyet aranmaz; kişi kanunun gösterdiği yerde oturmasa bile o yer yerleşim yeri sayılır.

TMK m.19

Birden çok konut ile birden çok yerleşim yeri arasındaki fark nedir?

Kişinin birden çok konutu, iş yeri veya yazlığı bulunabilir.

Yerleşim yeri, bu yerlerden yalnızca en sıkı bağlantının bulunduğu ve sürekli kalma niyetinin olduğu yerdir.

Birden çok yerle ilişki olması yerleşim yeri sayısını artırmaz; hakim tüm durumlara göre tek yerleşim yerini belirler.

TMK m.19

Yerleşim yeri bulunan kişi ile yerleşim yeri bulunmayan kişi arasındaki fark nedir?

Önceki yerleşim yeri belli olan ya da Türkiye'de yerleşim yeri bulunan kişidir.

Önceki yerleşim yeri belli olmayan ya da yabancı ülkedeki yerleşim yerini bırakıp Türkiye'de yeni yer edinmemiş kişidir.

Yalnız ikinci gruptaki kişiler için halen oturulan yer yerleşim yeri sayılır.

TMK m.20

Yerleşim yeri ile birlikte oturulan yer arasındaki fark nedir?

Eşlerden birinin yerleşim yeri, kişinin sürekli oturma niyetiyle bulunduğu yerdir ve doğrudan yetki sağlar.

Birlikte oturulan yer, eşlerin davadan önce son defa altı ay boyunca birlikte yaşadıkları yerdir ve yalnızca yerleşim yeri yetkisi kurulmadığında ikincil olarak devreye girer.

Yerleşim yeri mahkemesi her zaman yetkilidir; birlikte oturulan yer ölçütü ise yalnızca altı aylık birlikte oturma şartı gerçekleştiğinde yetki verir.

TMK m.168

Davacı eşin yerleşim yeri ile davalı eşin yerleşim yeri arasındaki fark nedir?

Davacı eşin yerleşim yeri, davacının dava açtığı anda bulunduğu sürekli oturma yeridir.

Davalı eşin yerleşim yeri, davalının sürekli oturma yeridir ve davacının yerleşim yerinden farklı olabilir.

Madde iki eşten birinin yerleşim yerini yeterli saydığından, davacı kendi yerleşim yerindeki mahkemede dava açabilir; davalının yerleşim yeri de ayrıca yetki sağlar.

TMK m.168

Nafaka alacaklısının yerleşim yeri ile davalı borçlunun yerleşim yeri arasındaki fark nedir?

Yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.

Genel yetki kuralındaki davalının yerleşim yeri esası bu davalarda uygulanmaz.

Alacaklı, kendi yerleşim yerindeki mahkemede dava açabilir; borçlunun yerleşim yerine gitmesi gerekmez.

TMK m.177

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. 5. Hukuk Dairesi, 2025/2916 E., 2025/5865 K., 22.04.2025
    İlgili madde: TMK m.19, TMK m.411
  2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi, 2026/224 E., 2026/292 K., 12.02.2026
    İlgili madde: HMK m.6, TBK m.89
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2013/1628 E., 2015/894 K., 04.03.2015
    İlgili madde: MÖHUK m.3

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.