Zabıt kâtibi nedir?
Kısaca
Zabıt kâtibi, 3 kanunda 9 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- HMK m.300 · hükmün korunması: Duruşma tutanağını tutan ve hükmü imzalayan mahkeme personelidir.
- CMK m.32 · zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi: Yargılama işlemlerinde tutanak düzenleyen ve hâkimin yanında görev yapan mahkeme personelidir.
- 2802 s. K. m.117 · kıyafet: Duruşma ve yargı işlemlerinde tutanak tutma görevini yürüten adli personeldir.
Kanunda nerede geçiyor
9 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.45 · Zabıt kâtibinin yasaklılığı ve reddi
Duruşma ve keşif gibi hâkim huzurundaki işlemlerde tutanağı tutan, imzalayan ve gerekçeli kararı yazan mahkeme personelidir. Yazı işleri müdüründen ayrı olarak bu maddenin kapsadığı kişidir.
- HMK m.157 · Zabıt kâtibi bulundurulması zorunluluğu
Mahkemede yazı işleri müdürünün denetiminde çalışan ve hâkimin huzurundaki işlemleri tutanağa geçiren yargı memurudur. Mahkemenin resmî tanığı niteliğindedir.
- HMK m.160 · Dizi listesi
Dizi listesini düzenlemekle yükümlü olan mahkeme personeli. Listenin tutulmasından ve belgelerin kaydedilmesinden o sorumludur.
- HMK m.298 · Hükmün yazılması
Hükmün imzalanmasında hâkim veya hâkimlerle birlikte imza atan yargılama görevlisidir. Hükmün aslında imzası bulunmalıdır.
- HMK m.300 · Hükmün korunması
Duruşma tutanağını tutan ve hükmü imzalayan mahkeme personelidir. Kâtibin imzası da hükmün arşivde korunması için aranan unsurlardan biridir.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.32 · Zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi
Yargılama işlemlerinde tutanak düzenleyen ve hâkimin yanında görev yapan mahkeme personelidir. Bu maddeye göre hâkim gibi yasaklılık ve ret kurallarına tabidir.
- CMK m.169 · Soruşturma evresinde yapılan işlemlerin tutanağa bağlanması
Savcı veya sulh ceza hâkiminin yanında tutanak tutmakla görevli, yasalara göre atanmış devlet memurudur. Soruşturma işlemlerinde bulunması zorunludur.
- CMK m.220 · Duruşma tutanağının başlığı
Tutanağı yazan ve imzalayan mahkeme personelidir. Başlıkta adı ve soyadının yazılması zorunludur.
Hakimler ve Savcılar Kanunu
- Hakimler ve Savcılar Kanunu m.117 · Kıyafet
Duruşma ve yargı işlemlerinde tutanak tutma görevini yürüten adli personeldir. Madde bakımından resmi kıyafet giymekle yükümlü kişiler arasındadır.
Karıştırılan kavramlar
Zabıt katibi ve mübaşir ile hakim ve savcı arasındaki fark nedir?
Zabıt katibi ve mübaşirler, görev sırasında resmi kıyafet giymekle yükümlü tutulan adli personeldir.
Hakim ve savcılar için bu maddede bir kıyafet düzenlemesi yoktur; onların statüsü kanunun diğer maddelerinde düzenlenir.
Kıyafete ilişkin yönetmelik yalnızca zabıt katibi ve mübaşirleri bağlar; hakim ve savcılar bakımından bu madde temel alınamaz.
Zabıt kâtibi ile yazman arasındaki fark nedir?
Zabıt kâtibi, yasalara göre atanmış devlet memurudur ve işlemlerde bulunması olağan yöntemdir.
Yazman, zabıt kâtibi bulunmadığında ve yalnızca acele hâllerde yemin vererek görevlendirilen kişidir.
Acele durum yoksa işlemin zabıt kâtibine yaptırılması gerekir; zabıt kâtibi bulunmadan yapılan işlem hukuken yok sayılır.
Savcı veya hâkim ile zabıt kâtibi ile tek başına işlem arasındaki fark nedir?
Şüphelinin ifadesi, tanık ve bilirkişi dinlenmesi, keşif ve muayene işlemlerinde zabıt kâtibinin bulunması zorunludur.
Savcı veya sulh ceza hâkiminin tek başına yaptığı işlem, tutanağa bağlanmış olsa bile bu zorunluluğa uymaz.
Zabıt kâtibi bulunmayan işlem yok sayılır ve delil değeri taşımaz.
Hâkim / Cumhuriyet savcısı / zabıt katibi adlarının yazılması: fark nedir?
Hâkimin, savcının ve zabıt katibinin adı ve soyadı başlıkta açıkça yazılmalıdır.
Oturuma katılan müdafi, katılan, vekil, bilirkişi gibi kişilerin adları ise m.221 uyarınca tutanağın içeriğinde yer alır.
Başlıkta yer alması gereken kişiler ile içerikte yer alması gereken kişiler ayrı kurallara bağlıdır.
Tek başına zabıt katibi ile hâkimle birlikte reddi veya çekinmesi arasındaki fark nedir?
Talep yalnızca zabıt katibi hakkındaysa karar, görev yaptığı mahkeme tarafından verilir.
Aynı işte hem hâkim hem zabıt katibi hakkında ret veya çekinme isteniyorsa, hâkim hakkında ret veya çekinmeyi inceleyecek merci her ikisi hakkında karar verir.
Karar mercii hâkimin durumuna göre belirlenir; katibin görev yaptığı mahkemenin kararı yerine hâkimin reddini inceleyen merciin kararı geçer.
Asıl zabıt kâtibi ile geçici görevlendirilen kişi arasındaki fark nedir?
Mahkemenin kadrolu zabıt kâtibi, görevi gereği işlemde bulunur ve tutanağı kendisi düzenler.
Geçici görevlendirilen kişi, yalnızca engel ve gecikme sakıncası birlikte varsa ve yemin ettikten sonra zabıt kâtibi yerine geçer.
Geçici görevlendirme yapılabilmesi için engel ve sakınca koşulları birlikte aranır; yemin edilmeden görevlendirilen kişinin yaptığı işlem bu maddeye uygun değildir.
İlgili konular
- HükümMedeni Usul Hukuku
- Tutanağın imzalanması ve imza atamayanların durumuMedeni Usul Hukuku
- Duruşma tutanağıCeza Muhakemesi Hukuku
- Hâkimin davaya bakamaması ve reddiCeza Muhakemesi Hukuku
- Suçlara ilişkin ihbarlar ve soruşturmaCeza Muhakemesi Hukuku
- Hâkimin davaya bakmaktan yasaklılığı ve reddiMedeni Usul Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- 9. Ceza Dairesi, 2021/22850 E., 2026/813 K., 09.02.2026İlgili madde: CMK m.32, CMK m.220
- 9. Ceza Dairesi, 2021/25931 E., 2026/345 K., 12.01.2026İlgili madde: CMK m.32, CMK m.220
- 9. Ceza Dairesi, 2021/27755 E., 2025/9596 K., 22.12.2025İlgili madde: CMK m.32, CMK m.220
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.