Hüküm nedir?
Kısaca
Hüküm, 4 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TCK m.274 · etkin pişmanlık: Mahkemenin davayı esastan sonuçlandıran kararıdır.
- HMK m.300 · hükmün korunması: Mahkemenin davayı karara bağlayan ve hüküm fıkrasını içeren kararı.
- CMK m.223 · duruşmanın sona ermesi ve hüküm: Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları bu niteliktedir.
Kanunda nerede geçiyor
8 maddeHukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.294 · Hüküm, hükmün verilmesi ve tefhimi
Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karardır. Usule ilişkin nihai kararlar hüküm değildir, ancak bu maddenin altıncı fıkrası gereğince hükme ilişkin hükümlere tabi olabilir.
- HMK m.297 · Hükmün kapsamı
Mahkemenin davayı karara bağlayan ve "Türk Milleti Adına" verdiği, birinci fıkrada sayılan unsurları taşıyan karar metnidir. Hükmün biçimi ile içeriği bu maddeyle belirlenir.
- HMK m.298 · Hükmün yazılması
Mahkemenin davayı sonuçlandıran kararının yazılı hâlidir. Hükmü yazma ve imzalama yetkisi, kararı veren hâkim veya heyetin üyelerine aittir.
- HMK m.300 · Hükmün korunması
Mahkemenin davayı karara bağlayan ve hüküm fıkrasını içeren kararı. Madde, arşivde korunacak olan nesneyi bu kavram üzerinden belirler.
Türk Ceza Kanunu
- TCK m.9 · Yabancı ülkede hüküm verilmesi
Maddede yer alan ifadeyle mahkûmiyet hükmüdür. Madde metni hükmün mahkûmiyet, beraat, düşme veya ret biçiminde olmasını ayırt etmeden, yabancı ülkede verilen kararı kapsayacak biçimde kurulmuştur ve bu konuda ayrıca bir ölçüt getirmez.
- TCK m.274 · Etkin pişmanlık
Mahkemenin davayı esastan sonuçlandıran kararıdır. Maddenin birinci ve ikinci fıkrasında gerçeğin söylenmesinin zamanı hükümle sınırlandırılmıştır.
Ceza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.223 · Duruşmanın sona ermesi ve hüküm
Maddenin birinci fıkrasında sayılan ve davayı esastan ya da usulden sonlandıran mahkeme kararlarıdır. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararları bu niteliktedir.
İdari Yargılama Usulü Kanunu
- İYUK m.24 · Kararlarda bulunacak hususlar
Davanın sonucunu bağlayıcı biçimde ortaya koyan karar kısmıdır. Tazminat davalarında hükmedilen tazminat miktarı da bu kısımda yer alır.
Karıştırılan kavramlar
Usule ilişkin nihai karar ile esasa ilişkin nihai karar (hüküm) arasındaki fark nedir?
Usule ilişkin nihai karar, yetki veya görev gibi usul konusunda verilir ve tarafların maddi hukuk açısından haklı olup olmadığı hakkında tespit içermez.
Esasa ilişkin nihai karar, uyuşmazlığın esası hakkında verilir ve tarafların maddi hukuk bakımından haklı olup olmadıklarına dair bir sonuca varır; bu karar hükümdür.
Yalnız esasa ilişkin nihai karar hüküm sayılır. Usule ilişkin nihai karar ise hükme ilişkin hükümlere ancak niteliğine aykırı düşmediği ölçüde tabidir.
Hüküm sonucu (kısa karar) ile gerekçeli karar arasındaki fark nedir?
Hüküm sonucu, duruşmada tefhim edilen ve duruşma tutanağına geçirilen sonuç kısmıdır.
Gerekçeli karar, hükmün gerekçesini de içeren yazılı metindir ve sonradan yazılabilir.
Zorunlu nedenle yalnız hüküm sonucu tefhim edilmişse gerekçeli karar bir ay içinde yazılmalıdır; gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.
Olağan tefhim ile zorunlu nedenle yalnız hüküm sonucunun tefhimi arasındaki fark nedir?
Olağan durumda hüküm, gerekçesiyle birlikte tefhim edilebilir.
Zorunlu nedenlerle yalnız hüküm sonucu tefhim edildiğinde gerekçeli karar sonradan yazılır.
İkinci halde gerekçeli kararın tefhim tarihinden başlayarak bir ay içinde yazılması gerekir.
Hüküm sonucu ile gerekçe arasındaki fark nedir?
Hüküm sonucu, taleplere verilen cevabı ve taraflara yüklenen borç ile tanınan hakları gösterir. Gerekçeye ait söz tekrar edilmez.
Gerekçe, vakıaların, delillerin değerlendirmesini ve hukuki sebepleri içerir. Hükmün dayanağını oluşturur.
Hüküm sonucu tek başına okunduğunda infaz edilebilir olmalıdır; gerekçe ise kanun yolu denetimini sağlar. İkisi arasında çelişki bulunması hükmü etkisiz kılar.
Bağlanmış (kayıtsız) hüküm ile şarta bağlı hüküm arasındaki fark nedir?
Kayıtsız ve şartsız hüküm açık ve doğrudan infaz edilebilir.
Şarta bağlı veya terditli hüküm, infaz edilebilirliği bir koşulun gerçekleşmesine bağlar.
Şarta bağlı hüküm 297/2 kapsamında açık olmadığından bozmayı gerektirir.
Arşivde korunan hüküm ile imza ve mühür eksik hüküm arasındaki fark nedir?
Hâkim ve zabıt kâtibi imzalarını ile mahkeme mührünü taşıyan hüküm, madde uyarınca arşivde korunur.
Bu unsurlardan birini taşımayan hüküm, maddenin koruduğu nitelikte bir hüküm olarak değerlendirilmez.
Arşivde koruma güvencesi yalnızca eksiksiz biçimde oluşturulmuş hükme tanınır. Eksik unsur, hükmün usulüne uygun olmadığı anlamına gelir.
İlgili konular
Örnek kararlar
3 karar- Hukuk Genel Kurulu, 2024/222 E., 2024/413 K., 12.09.2024İlgili madde: HMK m.294, HMK m.297, HMK m.298
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/221 E., 2024/736 K., 18.12.2024İlgili madde: HMK m.294, HMK m.298
- Hukuk Genel Kurulu, 2023/998 E., 2024/363 K., 03.07.2024İlgili madde: HMK m.294, HMK m.298
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Gerekçe
- Karşı oy
- Zabıt kâtibi
- Gerekçeli karar
- Tefhim
- Ceza verilmesine yer olmadığı kararı
- Hüküm sonucu
- Beraat
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.