TCK Madde 254Etkin pişmanlık
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, rüşvet suçunda etkin pişmanlık hâlini düzenler: rüşvet alan kamu görevlisinin rüşvet konusu şeyi aynen teslim etmesi veya anlaşmayı haber vermesi, rüşvet verenin ve anlaşmaya varanın pişmanlık göstererek haber vermesi, suça iştirak eden diğer kişilerin haber vermesi ve yabancı kamu görevlilerine rüşvet veren kişilerin bu hükümden yararlanamaması hâllerinde cezaya hükmolunmamasını kapsar. Maddenin uygulanması, öğrenme anından önce yapılan bildirim ve teslimle sınırlıdır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)(Değişik: 2/7/2012-6352/88 md.) Rüşvet alan kişinin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makamlara aynen teslim etmesi halinde, hakkında rüşvet suçundan dolayı cezaya hükmolunmaz. Rüşvet alma konusunda başkasıyla anlaşan kamu görevlisinin durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce durumu yetkili makamlara haber vermesi halinde de hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmolunmaz.
(2)(Değişik: 2/7/2012-6352/88 md.) Rüşvet veren veya bu konuda kamu görevlisiyle anlaşmaya varan kişinin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, pişmanlık duyarak durumdan yetkili makamları haberdar etmesi halinde, hakkında rüşvet suçundan dolayı cezaya hükmolunmaz.
(3)(Değişik: 2/7/2012-6352/88 md.) Rüşvet suçuna iştirak eden diğer kişilerin, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce, pişmanlık duyarak durumdan yetkili makamları haberdar etmesi halinde, hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmolunmaz.
(4)(Ek: 26/6/2009 – 5918/4 md.) Bu madde hükümleri, yabancı kamu görevlilerine rüşvet veren kişilere uygulanmaz.
Madde gerekçesi
Bu gerekçe kanunun ilk metnine aittir; madde o tarihten sonra 2 kez değişti. Bugünkü metni birebir açıklamayabilir.
Maddede rüşvet suçunda etkin pişmanlık hâline ilişkin hükme yer verilmiştir. Cezayı ortadan kaldıran bir şahsî sebep hâlini düzenleyen bu hükümden yararlanabilmesi için; kamu görevlisinin, rüşvet suçundan dolayı hakkında soruşturmaya başlanmadan önce, durumu soruşturmaya yetkili makamlara haber vererek, rüşvet konusu şeyi aynen teslim etmesi gerekir. Keza, rüşvet alma konusunda başkasıyla anlaşan kamu görevlisinin soruşturma başlamadan önce durumu yetkili makamlara haber vermesi hâlinde de hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmolunmayacaktır. Etkin pişmanlıktan yararlanılabilmesi için kamu görevlisi hakkında, idarî de olsa, herhangi bir soruşturmaya girişilmemiş bulunulması gerekir. Etkin pişmanlık, bu suç açısından cezayı ortadan kaldıran şahsî sebeptir. Yani, şartları gerçekleşmişse, sadece cezaya hükmedilmez. Ancak, işlenmiş olan suç, işlenmemiş duruma irca edilemeyeceği için, rüşvet konusu şeyin müsadere edilmesi gerekir. Rüşvet anlaşmasının yapılmış olmasına rağmen, kamu görevlisi, anlaşmayla kabul edilen rüşvet konusu menfaati temin etmeden önce de etkin pişmanlık gösterebilir. Bu durumda, rüşvet konusu menfaat kamu görevlisi tarafından henüz temin edilmediği için, artık teslimden ve müsadereden söz edilemez. Rüşvet veren kişinin de, bu nedenle henüz soruşturma başlatılmadan önce etkin pişmanlık duyarak durumdan soruşturma makamlarını haberdar etmesi hâlinde, hakkında bu suçtan dolayı cezaya hükmedilmez. Rüşvet olaylarının açıklığa kavuşturulabilmesini temin için, bu durumda, kamu görevlisine rüşvet olarak verdiği şey alınarak kendisine iade edilir. Yani, bu durumda, rüşvet suçu tamamlanmış olmasına rağmen, rüşvet konusu menfaatin müsaderesine hükmedilmeyecektir. Maddenin üçüncü fıkrasında, rüşvet suçuna iştirak eden diğer kişilerin, bu nedenle soruşturma başlamadan önce, durumdan soruşturma makamlarını haberdar etmeleri hâlinde, cezalandırılmayacakları hususu hüküm altına alınmıştır.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır.
Değişiklik geçmişi(4)
- 02.07.20121. fıkra 02.07.2012 tarihinde 6352 sayılı Kanunla değiştirildi
- 02.07.20122. fıkra 02.07.2012 tarihinde 6352 sayılı Kanunla değiştirildi
- 02.07.20123. fıkra 02.07.2012 tarihinde 6352 sayılı Kanunla değiştirildi
- 26.06.20094. fıkra 26.06.2009 tarihinde 5918 sayılı Kanunla eklendi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Etkin pişmanlık
- Müsadere
- Aynen teslim
- Cezaya hükmolunmaması
- Durum resmi makamlarca öğrenilme
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
68 karar arasından seçildi- 5. Ceza Dairesi · E. 2022/4503 · K. 2025/2047 · T. 18.02.2025Daire kararıOnama
Rüşvet suçu henüz resmi makamlarca öğrenilmeden, anlatımları ile rüşvet suçunun ortaya çıkmasını sağlayan sanıklar... ve ...hakkında 5237 sayılı Kanun'un 254/2. maddesinde yer alan etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi,
- 8. Daire · E. 2020/1124 · K. 2023/1717 · T. 06.04.2023Daire kararıOnama
hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 5 yıl süre ile denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, bu kararın akabinde yine aynı mahkeme tarafından … tarih ve E:… sayılı karar ile davacı hakkında mağdur ... karşı kasten yaralama suçundan açılan kamu davasının "uzlaşma" nedeniyle 5237 sayılı Kanunun 254/2 maddesi ile 5271 sayılı Kanunun 223/8 maddesi uyarınca düşmesine karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda,
- 5. Ceza Dairesi · E. 2022/4252 · K. 2025/1741 · T. 10.02.2025Daire kararıOnama
Bakırköy 17. Ağır Ceza Mahkemesinin 05.03.2019 tarihli ve 2018/107 Esas, 2019/112 sayılı Kararı ile sanıklardan ... hakkında rüşvet verme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 254/2. maddesi uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına, ... hakkında ise rüşvet alma suçundan aynı Kanun'un 252/1 ve 62/1. maddeleri uyarınca 3 yıl 4 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 53/1-2-3. madde ve fıkraları uyarınca hak yoksunluğu hükümlerinin uygulanmasına karar verilmiştir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Rüşvet suçunda etkin pişmanlık (TCK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Rüşvet alan kişi, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce rüşvet konusunu aynen teslim ederse cezalandırılmaz.
- B) Rüşvet veren kişi, durum resmi makamlarca öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak durumu haber verirse cezalandırılmaz.
- C) Yabancı kamu görevlilerine rüşvet veren kişiler hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaz.
- D) Rüşvet suçuna iştirak edenler (aracılar), durum öğrenilmeden önce haber verirlerse cezalandırılmazlar.
- E) Etkin pişmanlık için rüşvet konusunun devlete teslim edilmesi şart değildir, sadece haber vermek yeterlidir.