Dosya üzerinden inceleme nedir?

8 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Dosya üzerinden inceleme, 5 kanunda 8 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • HMK m.42 · ret talebinin incelenmesi: Ret talebinin duruşma yapılmadan, yalnızca dosya içeriğine ve yazılı belgelere dayanarak karara bağlanmasıdır.
  • AYMKYUHK m.58 · yeniden inceleme: Yeniden incelemenin duruşma yapılmadan, yazılı dosya esasına göre yapılmasıdır.
  • İİK m.79/A · konutta haciz: Mahkemenin duruşma yapmadan, icra dosyasındaki belgeler üzerinden yaptığı değerlendirmedir.

Kanunda nerede geçiyor

8 madde

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun

  • AYMKYUHK m.43 · Dosya üzerinden inceleme ve gerekçeyle bağlı olmama19 — 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 209 uncu maddesiyle 43 üncü maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “kanun hükmünde kararnamelerin” ibaresi “Cumhurbaşkanlığı

    Anayasa Mahkemesinin iptal davası ve itiraz başvurularında, taraflar ve ilgililer dinlenmeden yazılı belgeler üzerinden yaptığı inceleme biçimidir. Mahkeme gerekli gördüğünde bu kuralın dışına çıkıp sözlü açıklamaya çağrı yapabilir.

  • AYMKYUHK m.49 · Esas hakkındaki inceleme

    Esas incelemenin kural olarak yazılı belgeler üzerinden yapılmasıdır. Mahkeme gerekli gördüğünde duruşma yapılmasına da karar verebilir.

  • AYMKYUHK m.58 · Yeniden inceleme

    Yeniden incelemenin duruşma yapılmadan, yazılı dosya esasına göre yapılmasıdır. Duruşma açılması ancak bu maddede sayılan ilgililerin istemi veya resen karar ile mümkündür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.42 · Ret talebinin incelenmesi

    Ret talebinin duruşma yapılmadan, yalnızca dosya içeriğine ve yazılı belgelere dayanarak karara bağlanmasıdır. Merciin dosya üzerinden karar verebilmesi için ayrı bir karar gerekmez.

  • HMK m.394 · İhtiyati tedbir kararına karşı itiraz

    İtiraz edenin ve karşı tarafın davet edilmesine rağmen gelmemeleri hâlinde mahkemenin duruşma yapmadan, dosya içeriğine göre karar vermesidir.

İcra ve İflas Kanunu

  • İİK m.79/A · Konutta haciz

    Mahkemenin duruşma yapmadan, icra dosyasındaki belgeler üzerinden yaptığı değerlendirmedir. Bu inceleme, dosyanın mahkemeye tevdi tarihinden itibaren en geç üç gün içinde tamamlanmalıdır.

Türk Ticaret Kanunu

  • TTK m.34 · 3. İtiraz

    Mahkemenin itirazı duruşma yapmaksızın, sicil müdürlüğünün dosyasındaki belgeler üzerinden karara bağlamasıdır. Maddenin ikinci fıkrasında kural olarak öngörülmüştür.

Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun

Karıştırılan kavramlar

Dosya üzerinden inceleme ile sözlü açıklama arasındaki fark nedir?

Kural olarak Mahkeme yazılı belgeler üzerinden karar verir ve taraflar sözlü savunma yapmaz.

Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde ilgililer ve bilgisi olanlar sözlü açıklamaya çağrılır.

Sözlü açıklama bir istisnadır ve mahkemenin takdirine bağlıdır; çağrı yapılmazsa dosya üzerinden inceleme yeterlidir.

AYMKYUHK m.43

Dosya üzerinden inceleme ile duruşmalı inceleme arasındaki fark nedir?

Esas inceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır.

Mahkeme gerekli gördüğünde duruşma yapılmasına karar verebilir.

Duruşma yapılması istisnadır ve gerekli görülmesine bağlıdır; duruşma yapılmadan karar verilmesi usul eksikliği sayılmaz.

AYMKYUHK m.49

Dinlenerek karar ile dosya üzerinden inceleme arasındaki fark nedir?

Şüpheli veya müdafiinin dinlenmesiyle yapılan inceleme, soruşturma evresindeki birinci fıkra kararının usulüdür.

Şüpheli veya müdafiinin dinlenmediği durumlar, madde metninde açıkça öngörülen usul dışında kalır.

Soruşturma evresinde dinleme olmadan verilen tutukluluğun devamı kararı, madde metnine aykırı bir usul taşır.

CMK m.108

Dosya üzerinden inceleme ile sözlü açıklama için davet arasındaki fark nedir?

Kural olarak mahkeme tavzih talebini dosya üzerinden inceler.

Mahkeme gerekli gördüğünde iki tarafı sözlü açıklama yapmak üzere davet edebilir.

Davet yapılmazsa karar yazılı talep ve belgeler üzerinden verilir; davet yapılırsa taraflar dinlenir.

HMK m.306

Duruşmalı inceleme ile dosya üzerinden inceleme arasındaki fark nedir?

Kural olarak istinaf incelemesi duruşmalı yapılır ve taraflara duruşma günü tebliğ edilir.

353. maddede sayılan hâllerde duruşma yapılmadan, dosya üzerinden karar verilebilir.

Duruşma yapılmadığında taraflara duruşma günü tebliği gerekmez; duruşma yapıldığında tebliğ zorunludur.

HMK m.356

Dosya üzerinden inceleme ile sözlü savunma ve sözlü açıklama arasındaki fark nedir?

Dava dosya üzerinden Genel Kurulca incelenir ve kesin karara bağlanır.

Sözlü savunma, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen partinin genel başkanı ya da tayin edeceği vekil tarafından yapılır; Genel Kurul ilgilileri ve bilgisi olanları ayrıca çağırabilir.

Sözlü savunma dinlenmesi zorunludur; sözlü açıklama dinlenmesi ise Genel Kurulun takdirine bağlıdır.

AYMKYUHK m.52

İlgili konular

Örnek kararlar

1 karar
  1. 5. Daire, 2022/7216 E., 2024/7414 K., 14.05.2024
    İlgili madde: 7075 s. K. m.9

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.