Halef nedir?
Diğer yazımlar: Halefler
Kısaca
Halef, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TBK m.129 · genel olarak: Üçüncü kişinin haklarını devralan kişidir.
- HMK m.215 · belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için hüküm ifade etmesi: Bir hakkı, miras, devir veya başka bir yolla, önceki hak sahibinden devralan kişidir.
- SMK m.145 · patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma: Hakkı devralan kişidir.
Kanunda nerede geçiyor
13 maddeSınai Mülkiyet Kanunu
- SMK m.12 · Rüçhan hakkı ve etkisi
Rüçhan hakkını sahibinden devralan kişidir. Maddede rüçhan hakkından yararlanacak kişiler arasında sayılmıştır.
- SMK m.47 · İyiniyetli kullanım
Adı veya unvanı hukuken devralan kişilerdir. Maddeye göre bu kişilerin kullanımı da ihlal sayılmaz.
- SMK m.57 · Kamuya sunma
Tasarımın hakkını tasarımcıdan devralan kişidir. Halefin yaptığı açıklama, tasarımcının yaptığı açıklama gibi bu maddenin ikinci fıkrasındaki istisna kapsamındadır.
- SMK m.93 · Rüçhan hakkı ve etkisi
Rüçhan hakkını ilk başvuru sahibinden devralan veya ona bağlı olarak hakka geçen kişidir. Halef, başvuru sahibinin hakkını kendi adına kullanabilir.
- SMK m.145 · Patentler ile ilgili hükümlerin uygulanabilirliği ve çifte koruma
Hakkı devralan kişidir. Bu nedenle çifte belge yasağı yalnız başvuru sahibi kişiye değil, onun halefine karşı da işler.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.99 · II - Ölüm ve kısıtlılık hâlleri
Tarafların hukuki halefleri, yani ölen ya da kısıtlanan tarafın haklarına ve borçlarına geçen kişilerdir. Haber verme yükümlülüğü hem kanuni temsilcilere hem de halefe yöneliktir.
- TTK m.604 · 2. Yükümlülüğün sürmesi
Ayrılan ortağın payını devralan kişidir. Ek ödeme yükümlülüğü payı devralan halef tarafından öncelikle yerine getirilmelidir.
- TTK m.650 · D) Senedin türünün değiştirilmesi
Dönüştürmeyi yapan alacaklının haklarını doğrudan doğruya devralan kişidir. İkinci fıkradaki sınırlı hüküm yalnızca bu kişi ile dönüştürmeyi yapan alacaklı arasında geçerlidir.
- TTK m.1344 · IV - Kanuni halefiyet
Kendisine ödeme yapılan alacaklının haklarına, yapılan ödeme oranında geçen kişidir. Bu sıfat, ödemenin yapılmasıyla kazanılır.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.44
Temsil olunanın hukuki durumunu devralan kişidir. Halefler, temsil olunanın yükümlülüklerini de üstlenir.
- TBK m.129 · I. Genel olarak
Üçüncü kişinin haklarını devralan kişidir. Halefin ifayı isteme yetkisi, üçüncü kişinin yetkisine bağlıdır ve aynı koşullara tabidir.
- TBK m.493 · V. Düzeltme ve iyileştirme
Eser sahibinin mirasçıları ve eser üzerindeki malvarlığı haklarını devralan kişilerdir. Haleflerin güncelleştirme yetkisi, eser sahibinin kendi düzeltme ve iyileştirme yetkisinden bağımsız olarak doğar.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.215 · Belgelerin halefler aleyhine kullanılması ve adi senetlerin üçüncü kişiler için hüküm ifade etmesi
Bir hakkı, miras, devir veya başka bir yolla, önceki hak sahibinden devralan kişidir. Mirasçılar genel halef, devir alan kişi ise özel halef sayılır. Maddenin kapsamı, belgenin düzenleyenin hak ve borçlarını devralan bu kişilerle sınırlıdır.
Karıştırılan kavramlar
Belgenin halefler aleyhine kullanılması ile üçüncü kişiler aleyhine kullanılması arasındaki fark nedir?
Belge, düzenleyenin hak ve borçlarını devralan halefler bakımından delil olur; bu kişiler belgenin düzenlenmesine katılmamış olsalar da halefiyet bağı sebebiyle bağlanır.
Belge, düzenlenmesine katılmamış ve halefi olmayan üçüncü kişi bakımından, ikinci fıkrada sayılan hâller dışında, tarih ve içerik yönünden bağlayıcı değildir.
Halefler aleyhine belge delil olarak kullanılabilir; üçüncü kişi aleyhine ise adi senedin tarihi ve içeriği ancak madde 215/2'de sayılan hâllerde ileri sürülebilir.
Halef sorumluluğu ile eski ortak sorumluluğu arasındaki fark nedir?
Pay devralan halefin ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi, esas sorumluluk olarak öncelikle onun üzerindedir.
Eski ortağın sorumluluğu ancak halefin yükümü yerine getirmemesi halinde ikincil olarak gündeme gelir.
Eski ortağa ancak halefe başvurunun sonuçsuz kaldığı ölçüde gidilebilir; eski ortak ikinci fıkra uyarınca halefin ödediği oranda borçtan kurtulur.
Yönetim planı içi ile cüzi halef bağlayıcılığı arasındaki fark nedir?
Planın beyanlar hanesinde gösterilmiş olması halinde, bağımsız bölümü sonradan devralan cüzi halef de planla bağlanır.
Plan beyanlar hanesine işlenmemişse, bağımsız bölümü kazanırken durumu bilmeyen cüzi halef bakımından plan bağlayıcı değildir.
Cüzi halefin iyi niyetinin korunması, kütük kaydının varlığına bağlanır.
Tevdi eden ile kanuni halef ve emanet lehine yatırılan kimse arasındaki fark nedir?
Tebligat öncelikle emanetin tevdi edenine yapılır.
Tevdi edene tebligat mümkün değilse tebligat kanuni halefe ya da varsa emanet lehine yatırılmış olan kimseye yapılır.
Tebligatın muhatabı sıralı biçimde belirlenir; muhatap değişince bir ay süre bu kişiye tebliğden itibaren işler.
Eski malik, zilyed ve halef ile diğer kişiler arasındaki fark nedir?
Davayı açan kişi eski malik, zilyed veya bunların halefi ise madde uygulanır.
Bu sıfatlardan birine sahip olmayan kişilerin açtığı davalarda madde uygulanmaz.
Davanın açılış sıfatı, maddenin uygulanabilmesi için belirleyicidir.
Gasbedenin kendisi ile cüzi halef arasındaki fark nedir?
Geri verme davası gasbedene karşı açılabilir.
Gasbedenin cüzi halefi olan, şeyi gasbedenden devralan üçüncü kişi dava hakkını doğrudan ona karşı kullanamaz.
Kötü niyetli olsa bile üçüncü kişi aleyhine m.982 davası açılamaz; zilyet ancak hakkına dayanan istihkak davası veya hak karinesine dayanan taşınır davası yoluna gidebilir.
İlgili konular
- Borç ilişkilerinin üçüncü kişilere etkisiBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Korkutma ve yetkisiz temsilBorçlar Hukuku Genel Hükümler
- Yayım sözleşmesiBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Belgelerin kullanılması ve ibrazıMedeni Usul Hukuku
- Başvuru ve itirazTicaret Hukuku
- Birden fazla ortağa ait esas sermaye payı, bu pay üzerinde çeşitli haklar, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleriTicaret Hukuku
Örnek kararlar
3 karar- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2023/2107 E., 2025/2409 K., 12.12.2025İlgili madde: SMK m.57, SMK m.145
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/2154 E., 2025/305 K., 14.02.2025İlgili madde: SMK m.57, SMK m.145
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 2022/1712 E., 2024/2171 K., 30.12.2024İlgili madde: SMK m.57, SMK m.145
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.