Mükellefiyet nedir?

Harçlar Kanunu'nun m.11 gibi genel mükellefiyet kuralları, davayı açanın veya işlemi isteyenin ya da resen işlemde lehine işlem yapılanın harç ödeyeceğini düzenler.

Özel kanunda bu genel kuraldan farklı bir mükellef, muafiyet veya harç yükümlülüğü öngören bir hüküm bulunabilir.

Özel kanun hükmü varsa, madde 125 uyarınca o hüküm uygulanır ve genel kural o ölçüde geri çekilir.

Madde, yalnızca mükellefiyete ilişkin hükümleri kapsar.

Harcın miktarı, matrahı ve tarifesi ile ilgili hükümler mükellefiyet kapsamına girmez.

Özel kanunun harç miktarına ilişkin farklı bir düzenleme getirmesi bu maddeye değil, ayrıca ilgili hükme dayanır; madde yalnızca mükellefiyet konusunda öncelik sağlar.

Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenin yanında çalışanın, işverenin Türkiye dışı kazancından döviz olarak aldığı ücret.

Türkiye'de mukim işverenin ödediği ücret.

14. bent kapsamındaki ücret istisnadır; diğer ücretler genel hükümlere göre vergilendirilir.

Tam mükellef, bent 1 kapsamında gelirlerini bentlerdeki koşullara göre beyan dışı bırakabilir.

Dar mükellef, yalnızca bent 2'de sayılan ve tamamı Türkiye'de tevkif edilmiş gelirler için beyanname dışı kalır.

Aynı nitelikteki gelir için hangi bendin uygulanacağı mükellefiyet türüne göre değişir; dar mükellefte tutar sınırı aranmaz, tamamının tevkifli olması aranır.

(a) bendi, kurumun idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar paylarını konu alır.

(b) bendi, dar mükellefiyete tabi kurumun ticari bilanço karını konu alır.

Her iki bent farklı gelir kalemine ve farklı GVK bendine (m.75/3 ve m.75/4) bağlanmıştır; birinin uygulanması diğerini kendiliğinden doğurmaz.

Mükellefiyeti kanunun yürürlüğe girmesinden önce gerçek usulde kurulmuş olan mükellef, bu geçici hükmün kapsamına girer.

Baştan götürü usulde kaydı yapılmış mükellef, bu geçici hükümden yararlanmak için geçiş yapacak mükellef değildir.

Yalnızca gerçek usulden götürü usule geçiş isteyenler başvuru yoluyla bu maddeden yararlanabilir.