Rıza nedir?

Tasarruf işleminin yapılmasından önce diğer eşin açıkça vermesi gereken izindir. Maddenin ikinci fıkrasındaki sınırlama bakımından bu izin olmadan yapılan tasarruf, rıza eksikliği nedeniyle sakat kalır.

Olağan yönetim dışındaki işlemler için diğer eşin önceden verdiği veya işlem anında açıklanan onaydır. Rızanın hangi biçimde verileceği bu maddede düzenlenmemiştir.

Diğer eşin, meslek veya sanatın icrası için ortaklık mallarının kullanılmasına verdiği onaydır. Rızanın varlığı ve kapsamı, işlemin geçerliliği açısından belirleyicidir.

Diğer eşin mirası reddetmeye ya da kabule ilişkin açık onayıdır. Rızanın alınmasına olanak bulunmaması veya rızanın haklı sebep olmaksızın reddedilmesi, izin usulünü tetikler.

Küçüğün evlat edinilmesine ana ve babanın yenilik doğuran biçimde verdiği, evlat edinme işlemine onay niteliğindeki beyandır. Madde metni rızanın şeklini ve yöneltileceği mahkemeyi belirler; rıza, işlemin yapılmasından önce veya sonra verilebilecek bir irade beyanıdır.

Küçüğün evlat edinilmesine izin veren, anne ve babanın verdiği hukuki beyan. Rızanın geçerli olabilmesi için madde metninde belirtilen zamanlama şartlarına uyulması gerekir.

Ana ve babanın, küçüğün evlat edinilmesine sarih ve kesin biçimde verdiği, mahkemede sözlü veya yazılı açıklanıp tutanağa geçirilen beyandır. Şarta bağlı rıza beyanı geçersizdir; geleceğe ilişkin beklentinin gerçekleşmemesi rızayı etkilemez.

Kişisel ilişki kurulmadan önce velayet hakkına sahip kişinin veya çocuğun kendisine bırakıldığı kişinin açıkladığı iradedir. Rıza, kişisel ilişki düzenlemesi yapılana kadar kişisel ilişkinin kurulabilmesi için aranan koşuldur.

Ana ve babanın çocuğa işlem yapma yetkisi tanıyan iradesidir. Bu rıza, işlem öncesi verilebileceği gibi sonradan onay (icazet) biçiminde de açıklanabilir.

Birden çok vasinin vesayeti birlikte yürütmesi için her birinin açıkça verdiği onaydır. Rıza bulunmadan birlikte görevlendirme yapılamaz.

Mağdurun deneyin mahiyet ve sonuçları hakkında yeterli bilgilendirmeye dayanarak verdiği ve yazılı olması gereken onaydır. Geçerli rıza bulunmadığında fiil tipik hâle gelir; geçerli rıza bulunduğunda tipiklik ortadan kalkar.

Kadının çocuğunun düşürülmesine yönelik özgür iradesini ifade eder. Bu rıza tipikliği ortadan kaldırabilir, ancak m.99/2 ve m.99/5 kapsamındaki hallerde ceza sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz.

Kısırlaştırılan kişinin, müdahalenin niteliğini ve sonuçlarını bilerek verdiği onaydır. Birinci fıkrada rıza fiili suç olmaktan çıkarır, ikinci fıkrada ise yetkisiz kişi bakımından hukuki değer taşımaz.

Konut sahibinin ya da konutta fiilen oturan kişinin, girişe veya çıkmamaya ilişkin olumlu ya da olumsuz iradesini açıklamasıdır. Gizlice veya hileyle girilmiş olması halinde rızadan söz edilemez ve rızanın hukuken geçerli olması gerekir.

Konuşanlardan birinin dinleme veya kaydetmeye izin vermesidir. Rızanın bulunmaması tipikliğin olumsuz unsurudur; açık olabileceği gibi örtülü de olabilir.

Zilyedin malın alınmasına izin vermesidir. Geçerli bir rıza bulunursa hukuka uygunluk nedeni oluşur ve fiil hırsızlık olmaz. Rızanın geçerlilik koşulları ayrıca aranır.

Kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin, kartın kullanılmasına veya kullandırılmasına önceden ya da sonradan verdiği izindir. Rızanın bulunması halinde birinci fıkradaki fiil oluşmaz.

Rehin veren üçüncü kişinin veya kefilin, borcun üstlenilmesine verdiği ve yazılı şekilde yapılması gereken onaydır. Bu rıza yoksa üçüncü kişinin ya da kefilin sorumluluğu, borç üstlenilince devam etmez.

Alanın özel kişiye ait olması hâlinde, asmaya izin veren malikin ya da yetkili kişinin açık iradesidir. Rıza bulunmadığında özel alana asma kabahat oluşturur.

Reşit olduktan sonra korunma kararının devamı için çocuğun verdiği onaydır. Kararın devamı için bu rıza aranır.