Anayasa Madde 105E. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu 48
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa m.105, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunu düzenler. Cumhurbaşkanı hakkında suç iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasının usulünü (önerge, Meclis kararı, on beş kişilik komisyon, komisyon raporu, Genel Kurulda görüşme), Yüce Divana sevk kararını, Yüce Divan yargılamasının süresini, soruşturma açılmış Cumhurbaşkanının seçim kararı alamamasını ve mahkumiyetle görevin sona ermesini düzenler.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(Değişik: 21/1/2017-6771/9 md.)
Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir. Meclis, önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde, Meclisteki siyasi partilerin, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından her siyasi parti için ayrı ayrı ad çekme suretiyle kurulacak onbeş kişilik bir komisyon tarafından soruşturma yapılır. Komisyon, soruşturma sonucunu belirten raporunu iki ay içinde Meclis Başkanlığına sunar. Soruşturmanın bu sürede bitirilememesi halinde, komisyona bir aylık yeni ve kesin bir süre verilir.
Rapor Başkanlığa verildiği tarihten itibaren on gün içinde dağıtılır, dağıtımından itibaren on gün içinde Genel Kurulda görüşülür. Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alabilir. Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır, bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir, yargılama bu sürede kesin olarak tamamlanır.
Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.
Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer.
Cumhurbaşkanının görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için görevi bittikten sonra da bu madde hükmü uygulanır.
- 1.(madde başlığı)Bu maddenin kenar başlığı “E. Sorumluluk ve sorumsuzluk hali” iken, 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Değişiklik geçmişi(1)
- 21.01.2017maddenin tamamı 21.01.2017 tarihinde 6771 sayılı Kanunla değiştirildi
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Yüce Divan
- Meclis soruşturması
- Soruşturma önergesi
- Yüce Divana sevk
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddenin ders anlatımı
- Cumhurbaşkanının Cezai SorumluluğuAnayasa Hukuku · 4.1 Yürütme - 1982 Anayasası Hükümleri · 5:01
Bu maddeye özel soru
2017 Anayasa değişikliği ile benimsenen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin usul Anayasa ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler, sürecin her aşaması için özel usuller ve nitelikli çoğunluklar öngörerek siyasi sorumluluk ile cezai sorumluluk mekanizmalarını dengelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergenin Genel Kurulda görüşülmesi sürecinde, Anayasa ve İçtüzük gereği siyasi parti gruplarında bu konuyla ilgili görüşme yapılamaz ve grup kararı alınamaz.
- B) Soruşturma açılmasına karar verilmesi hâlinde, Meclisteki siyasi partilerin güçleri oranında komisyona verecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından ad çekme suretiyle on beş kişilik bir soruşturma komisyonu kurulur.
- C) Hakkında TBMM tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Anayasal yetkisini kullanarak seçimlerin yenilenmesi kararını alabilir.
- D) Soruşturma komisyonu raporunun Genel Kurulda görüşülmesi tamamlandıktan sonra yapılan gizli oylamada, son söz hakkı süre sınırlaması olmaksızın Cumhurbaşkanına ait olup, Yüce Divana sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisinin oyu aranır.
- E) Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi sona erer ve görev süresi bittikten sonra dahi görevde bulunduğu sürede işlediği iddia edilen suçlar için aynı usul uygulanır.
Bu maddeyle ilgili 11 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl