Anayasa Madde 1272. Mahalli idareler

1982 Anayasası’na göre idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür; bu bütünlük, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Merkezi idarenin, idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetimi 'idari vesayet' olarak adlandırılırken, aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki ast-üst ilişkisi 'hiyerarşi' olarak tanımlanır. Bu iki temel denetim mekanizmasının anayasal çerçevesi dikkate alındığında, aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

1. A) İllerin idaresinin yetki genişliği esasına dayanması, valinin bakanlıklara karşı olan sorumluluğunu özerk bir statüye kavuşturduğundan, İçişleri Bakanının vali üzerindeki denetimi bir idari vesayet denetimidir.
2. B) Bir büyükşehir belediye başkanının, belediyenin genel sekreteri veya daire başkanları üzerindeki emir ve talimat verme yetkisi, aynı kamu tüzel kişiliği içinde gerçekleşen tipik bir hiyerarşi yetkisidir.
3. C) Merkezi idare, Anayasa'nın 127. maddesinde sayılan 'toplum yararının korunması' ve 'mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması' amaçlarıyla, mahalli idarelerin tüm işlem ve eylemleri üzerinde hem hukukilik hem de yerindelik denetimini kapsayan genel bir idari vesayet yetkisine sahiptir.
4. D) Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceği hükmü, mahalli idareler gibi Anayasa'da özel olarak düzenlenen yerinden yönetim kuruluşlarının, tüzel kişiliklerini kanuna ihtiyaç duymaksızın doğrudan Anayasa'dan aldıkları anlamına gelir.
5. E) İçişleri Bakanının, görevleriyle ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma açılan bir belediye başkanını geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırması, hiyerarşi yetkisinin bir yansıması olup, bu yetki idari vesayet denetiminin sınırlarını aşan istisnai bir durumdur.