Anayasa Madde 126C. İdarenin kuruluşu — 1. Merkezi idare
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa'nın 126. maddesi, merkezi idarenin teşkilatlanmasında ülkenin illere ve diğer kademeli bölümlere ayrılmasının ölçütlerini, illerin idaresinin yetki genişliği esasına dayanmasını ve birden çok ili kapsayan merkezi idare teşkilatının kurulmasını düzenler. Madde, il ve alt kademelerin yapısını belirleyen anayasal çerçeve niteliğindedir ve doğrudan merkezi idarenin taşra teşkilatına ilişkin kurallar koyar.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Türkiye, merkezi idare kuruluşu bakımından, coğrafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre, illere; iller de diğer kademeli bölümlere ayırılır.
İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır.
Kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak amacıyla, birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı kurulabilir. Bu teşkilatın görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.
Bu maddedeki kavramlar
- İl
- Birden çok ili içine alan merkezi idare teşkilatı
- Diğer kademeli bölümler
- Merkezi idare
- Verim ve uyum
- Yetki genişliği esası
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddenin ders anlatımı
- Merkezi İdareAnayasa Hukuku · 4.1 Yürütme - 1982 Anayasası Hükümleri · 11:33
Bu maddeye özel soru
Türkiye'nin mülki idare yapısı ve merkezi idarenin taşra teşkilatına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?
- A) Yeni bir il veya ilçe teşkilatının ihdası ancak kanunla mümkündür.
- B) Anayasa, merkezi idarenin taşra yapılanmasında 'il' birimini esas almıştır.
- C) Anayasa, mülki idare bölümlerini iller ve ilçeler olarak kademelendirmiştir.
- D) Mevcut bir ilin veya ilçenin isminin değiştirilmesi yetkisi kanun koyucuya aittir.
- E) Bir ilçenin idari bağının mevcut ilinden koparılarak başka bir ile bağlanması işlemi kanunla gerçekleştirilir.