Azil nedir?

6 maddede geçiyor · 5 kanun

Kısaca

Azil, 5 kanunda 6 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TBK m.512 · tek taraflı sona erdirme: Vekalet verenin vekaleti tek taraflı irade beyanıyla sona erdirmesidir.
  • HMK m.81 · vekilin azli ve istifasının şekli: Vekâlet verenin, vekilin görevine tek taraflı irade beyanıyla son vermesidir.
  • Anayasa m.80 · milletin temsili: Seçmenlerin seçilmiş milletvekilini yasama dönemi içinde görevden alması anlamına gelir.

Kanunda nerede geçiyor

6 madde

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.81 · Vekilin azli ve istifasının şekli

    Vekâlet verenin, vekilin görevine tek taraflı irade beyanıyla son vermesidir. Karşı tarafın rızası aranmaz, ancak dış ilişki bakımından hüküm doğurması bu maddede öngörülen şekle bağlanmıştır.

  • HMK m.83 · Vekilin azli

    Vekâlet verenin, vekilin görevine tek taraflı irade beyanıyla son vermesidir. Karşı tarafın rızası aranmaz; ancak dış ilişki bakımından hüküm ifade etmesi için m.81'deki şekil koşullarına uyulması gerekir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

  • Anayasa m.80 · F. Üyelikle ilgili hükümler — 1. Milletin temsili

    Seçmenlerin seçilmiş milletvekilini yasama dönemi içinde görevden alması anlamına gelir. Temsili vekâlet ilkesinin sonucu olarak Türkiye'de seçmenlerin böyle bir yetkisi yoktur.

Türk Borçlar Kanunu

  • TBK m.512 · D. Sona ermesi — I. Sebepleri — 1. Tek taraflı sona erdirme

    Vekalet verenin vekaleti tek taraflı irade beyanıyla sona erdirmesidir. Karşı tarafın kabulüne ya da iznine bağlı değildir.

Avukatlık Kanunu

  • Av. K. m.174 · Avukatın işi takipten vazgeçmesi, azli ve ücretin gününde ödenmemesi

    Müvekkilin avukata verdiği vekâletin sona erdirilmesi. Azlin haklı olup olmaması, ücret hakkının kapsamını belirler: haklı azilde ücretin tamamı, kusur veya ihmalle yapılan azilde ücret ödenmez.

Kooperatifler Kanunu

  • Kooperatifler Kanunu m.64 · VI – İşten çıkarma

    Bir kişinin üstlendiği görevden, atamayı yapan organ tarafından geri alınması işlemidir. Azil, görevi veren organın iradesine bağlı tek taraflı bir işlemdir.

Karıştırılan kavramlar

Haklı azil ile haksız istifa arasındaki fark nedir?

Haklı sebebe dayanan azil; müvekkilin güveni sarsıcı bir davranışla ilişkinin temelini bozmuş olması bu kapsamdadır.

Avukatın haklı bir sebep olmaksızın işi bırakması; bu durumda ilişkinin sarsılmasından avukat sorumludur.

Haklı azilde ücretin tamamı, haksız istifada hiçbir ücret ve peşin ücretin iadesi söz konusu olur.

Av. K. m.174

Haklı azil ile kusur veya ihmalle azil arasındaki fark nedir?

Avukatın kusur veya ihmali dışındaki bir nedenle, haklı biçimde azledilmesi.

Avukatın kusur veya ihmali nedeniyle azledilmesi; madde bu hali açıkça ayırır.

Kusur veya ihmalle azilde ücretin ödenmesi gerekmez; diğer haklı azilde ücretin tamamı verilir.

Av. K. m.174

Azil ile işten çıkarma arasındaki fark nedir?

Azil, kooperatif içinde bir görevin geri alınmasıdır ve görev ile işten ayrılma bağı farklıdır.

İşten çıkarma, iş sözleşmesinin feshi olup 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabidir.

Azil işlemi tek başına iş sözleşmesini sona erdirmez; işçi çıkarılmışsa tazminat hakkı saklıdır.

1163 s. K. m.64

Azil ile istifa arasındaki fark nedir?

Azil, vekalet verenin sözleşmeyi sona erdirmesidir.

İstifa, vekilin sözleşmeyi sona erdirmesidir.

Her iki hâlde de sona erdirme tek taraflı bir irade beyanıyla ve ileriye etkili olarak gerçekleşir; kullanım için karşı tarafın kabulü ya da izni aranmaz.

TBK m.512

Duruşma dışı azil-istifa ile duruşma sırasında azil-istifa arasındaki fark nedir?

Duruşma dışında yapılan azil ya da istifada azleden taraf veya istifa eden vekil durumu dilekçeyle mahkemeye bildirir.

Duruşma sırasında yapılan azil ya da istifada beyan dilekçeyle bildirilir ya da tutanağa yazılıp ilgililere imzalatılır.

Her iki halde de şekle uyulmazsa beyan mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm ifade etmez; tebligatlar vekile yapılmaya devam eder.

HMK m.81

Beyanı yapanın yokluğunda yapılan azil-istifa ile beyanı yapanın hazır bulunduğu hal arasındaki fark nedir?

Azil ya da istifa, karşı tarafın yokluğunda yapılmışsa ilgilisine tebligat yapılır ve bu giderin peşin ödenmesi gerekir.

Müvekkil istifayı kendisinin de hazır bulunduğu duruşmada öğrenmişse ayrıca tebliğ gerekmez.

Yokluğunda yapılan halde tebligat gideri peşin ödenmelidir; hazır bulunulan halde tebliğ aranmaz ve iki haftalık süre öğrenme tarihinden başlar.

HMK m.81

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Hukuk Genel Kurulu, 2024/201 E., 2025/551 K., 24.09.2025
    İlgili madde: HMK m.81, HMK m.83
  2. Hukuk Genel Kurulu, 2023/638 E., 2025/236 K., 16.04.2025
    İlgili madde: HMK m.81, HMK m.83
  3. Hukuk Genel Kurulu, 2022/1072 E., 2023/1064 K., 08.11.2023
    İlgili madde: TBK m.512, Av. K. m.174

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.