Esastan red nedir?
Kısaca
İstinaf başvurusunun, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunması üzerine reddedilmesidir. Karar değiştirilmeden kalır.
Birçok kanunda geçer (2 kanun); anlamı bağlama göre aşağıda.
Kanunda nerede geçiyor
4 maddeCeza Muhakemesi Kanunu
- CMK m.280 · Bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturma
Bölge adliye mahkemesinin, ilk derece kararını usul ve esas bakımından yerinde bularak istinaf başvurusunu reddetmesi sonucudur. Kararın içeriğinde bir değişiklik yapılmaz.
- CMK m.302 · Temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması
Yargıtayın, bölge adliye mahkemesi hükmünü hukuka uygun bulması hâlinde temyiz isteminin reddine karar vermesidir. Bu kararla hüküm onanmış olur ve kesinleşir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- HMK m.49 · Davanın reddi hâlinde verilecek ceza
Davacının iddiasının uyuşmazlık konusu hakkın varlığı bakımından incelenerek reddedilmesidir. Usulden red ile aynı şey değildir; usulden reddedilen davada bu madde uygulanmaz.
- HMK m.353 · Duruşma yapılmadan verilecek kararlar
İstinaf başvurusunun, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunması üzerine reddedilmesidir. Karar değiştirilmeden kalır.
Karıştırılan kavramlar
Esastan red ile hukuka aykırılığın düzeltilerek esastan red arasındaki fark nedir?
Esastan red için ilk derece kararında hiçbir hukuka aykırılık bulunmamalıdır.
Düzeltmeli red için bir hukuka aykırılık vardır, ancak bu, madde içinde sayılan ve düzeltilebilen türden olmalıdır.
Düzeltmeli red hâlinde karar bölge adliye mahkemesince değiştirilir; esastan red hâlinde karar aynen korunur.
Esastan red ile usulden red arasındaki fark nedir?
Dava esastan reddedildiğinde, uyuşmazlık konusu hak incelenmiş ve reddedilmiştir.
Dava usulden reddedildiğinde davanın şartları eksik kalmış, esas incelenmemiştir.
Yalnız esastan red hâlinde bu maddeye göre disiplin para cezası hükmolunur.
Esastan red kararının bozulması ile diğer bölge adliye kararının bozulması arasındaki fark nedir?
Bozma, istinaf başvurusunun esastan reddi kararına ilişkinse dosya gereği için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir.
Bozma, esastan red dışında kalan bir bölge adliye kararına ilişkinse dosya hükmü bozulan bölge adliye mahkemesine ya da başka bir bölge adliye mahkemesine gönderilir.
Esastan red kararının bozulmasında dosya ilk derece mahkemesine döner; kararın bir örneği bölge adliye mahkemesine iletilir (304/2-a).
Hukuka aykırılığın düzeltilerek esastan red ile diğer bozma arasındaki fark nedir?
Yargıtay hukuka aykırılığı düzelterek istinaf başvurusunu esastan reddedebilir; bu hâlde dosya gereği için ilk derece mahkemesine gönderilir.
Bozma kararının içeriği doğrultusunda Yargıtay uygun görürse dosya bölge adliye mahkemesine de gönderilebilir.
Hukuka aykırılığın düzeltildiği esastan red hâlinde gönderilecek merci, kararın ilk derece mahkemesine ya da bölge adliye mahkemesine gönderilmesi arasında seçilir (304/2-b).
Genel gerekçe ile esastan red gerekçesi arasındaki fark nedir?
Kural olarak karar, bölge adliye mahkemesi tarafından m.359/1-e uyarınca tam olarak gerekçelendirilir.
Başvurunun esastan reddi kararında, istinaf sebepleri özetlenip ret sebepleri açıklanırsa hukuk kurallarına uygunluk gerekçesiyle yetinilebilir.
Esastan red kararında gerekçe daha kısa tutulabilir; ancak ileri sürülen sebeplerin özetlenmesi ve ret gerekçesinin açıklanması zorunludur.
Esastan red bozması ile bölge adliye kararının bozulması arasındaki fark nedir?
Bölge adliye mahkemesinin başvuruyu esastan reddetmesi ve Yargıtayın bu kararı bozması hâli.
Bölge adliye mahkemesinin düzelterek ya da yeniden esas hakkında karar vermesi ve bu kararın Yargıtayca bozulması hâli.
Birinci hâlde dosya ilk derece mahkemesine gider; ikinci hâlde dosya yine bölge adliye mahkemesine gider (m.373/1, m.373/2).
İlgili konular
İlgili terimler
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.