Eski hâle getirme nedir?

13 maddede geçiyor · 4 kanun

Kısaca

Eski hâle getirme, 4 kanunda 13 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.

  • TMK m.730 · taşınmaz malikinin sorumluluğu: Taşkın kullanım nedeniyle bozulan durumun, ihlal öncesindeki hâline döndürülmesini ifade eder ve dava konusu olabilir.
  • HMK m.98 · talep ve inceleme mercii: Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın süresinde yapamadığı bir usul işleminin, sonradan yapılmasına imkân tanıyan kurumdur.
  • CMK m.40 · eski hâle getirme: Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, kaçırdığı usul işlemini sonradan yapabilmesini sağlayan kurumdur.

Kanunda nerede geçiyor

13 madde

Ceza Muhakemesi Kanunu

  • CMK m.40 · Eski hâle getirme

    Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, kaçırdığı usul işlemini sonradan yapabilmesini sağlayan kurumdur. Amacı, süreye uyamamanın kişiye yüklenemeyecek bir nedene dayanması halinde hakkın yeniden kazanılmasına olanak tanımaktır.

  • CMK m.41 · Eski hâle getirme dilekçesi

    Kusuru olmaksızın bir usul süresini geçiren kişinin, engelin kalkmasından sonra süresinde yapamadığı işlemi yapmasına imkân veren kurumdur. Kusursuzluk, sürenin geçmesinde kişinin sorumluluğunun bulunmamasıdır.

  • CMK m.42 · Eski hâle getirme dilekçesi üzerine verilecek karar

    Kusursuz olarak bir süreyi geçiren kişinin, süreye uyulmamasının sonuçlarından kurtulması için başvurduğu kanuni imkândır. Yalnız kanunda öngörülen süreler bakımından uygulanır.

  • CMK m.274 · Eski hâle getirme süresi içinde istinaf süresinin işlemesi

    Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, engel kalktıktan sonra süreye bağlı işlemi yapabilmesini sağlayan kanun yolu kurumudur. Bu maddede yalnızca yokluğunda verilen aleyhe hükümler için kullanılabilir.

  • CMK m.292 · Eski hâle getirme süresi içinde temyiz süresinin işlemesi

    Kusuru olmaksızın bir süreyi geçiren kişinin, süresini kaçırdığı işlemi bu kez yapabilmesini sağlayan olağanüstü kurumdur. Madde, bu kurumun sanık aleyhine yokluk hükümlerinde CMK m.274 üzerinden işlemesini öngörür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu

  • HMK m.95 · Talep

    Elde olmayan bir sebeple kesin bir süre içinde yapılamayan usul işleminin, sonradan yapılabilmesine imkân tanıyan olağan dışı yoldur. Kusursuz gecikmeyi telafi eder ve kesin süre niteliğindeki süreleri hedef alır.

  • HMK m.96 · Süre

    Kanunun belirlediği veya hâkimin kesin olarak tespit ettiği bir süre içinde, tarafın elinde olmayan bir sebeple işlemi yapamamış olması hâlinde, o işlemin yapılmasına yeniden imkân tanıyan yargılama kurumudur. Maddi hukuktaki hak düşürücü sürelere uygulanmaz.

  • HMK m.97 · Talebin şekli ve kapsamı

    Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın belirli bir usul işlemini süresinde yapamaması hâlinde, o işlemi yapabilmesi için hukuki imkân sağlayan usul müessesesidir. Talep dilekçeyle yapılır ve bu talep ayrı bir süre içinde ileri sürülmelidir.

  • HMK m.98 · Talep ve inceleme mercii

    Taraf veya ilgilinin kendi kusuru olmaksızın süresinde yapamadığı bir usul işleminin, sonradan yapılmasına imkân tanıyan kurumdur. Talep, işlemin hangi merciinde inceleneceğine göre belirlenen bir mercie yapılır.

  • HMK m.100 · İnceleme ve karar

    Taraf, kendi kusuru olmaksızın bir süreye uyamadığında, süreye uymamanın sonuçlarının ortadan kaldırılmasını isteyebilen usul müessesesidir. Talep, süreye uymamanın nedeninin ortadan kalkmasından itibaren belirli bir süre içinde yapılmalıdır.

Türk Medeni Kanunu

  • TMK m.730 · V. Taşınmaz malikinin sorumluluğu

    Taşkın kullanım nedeniyle bozulan durumun, ihlal öncesindeki hâline döndürülmesini ifade eder ve dava konusu olabilir.

  • TMK m.866

    Taşınmazın değerini düşüren durumun giderilerek taşınmazın önceki değerine kavuşturulmasıdır.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

  • Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.67 · 2. Manevi haklara tecavüz halinde

    Haksız değiştirilmiş güzel sanat eserinin, eser sahibinin kendi eliyle önceki haline döndürülmesidir. Eski hale getirme ancak eski halin iadesi mümkünse ve kamu veya malikin menfaatlerini esaslı biçimde zedelemiyorsa yapılabilir.

Karıştırılan kavramlar

Başka güvence ile eski hâle getirme arasındaki fark nedir?

Alacaklı, alacağı için başka bir güvence gösterilmesini isteyebilir.

Alacaklı, rehinli taşınmazın eski hâle getirilmesini isteyebilir.

Maddede bu iki talep birbirine alternatif olarak sunulmuştur; alacaklı bunlardan birini seçebilir.

TMK m.866

Eski hâle getirme dilekçesi ile süresinde yapılan itiraz veya kanun yolu dilekçesi arasındaki fark nedir?

Süresinde verilen dilekçe doğrudan usul işlemini yapar; eski hâle getirme talebine gerek kalmaz.

Süre kaçırıldıktan sonra verilen dilekçe, kusursuzluk ve engelin kalkması koşullarına bağlı olarak eski hâle getirme talebi niteliğini taşır.

Süre kaçırılmışsa eski hâle getirme dilekçesi ile usul işlemi aynı anda yapılabilir; ayrı bir başvuru zorunlu değildir.

CMK m.41

Eski hâle getirme talebinin kabulü ile reddi arasındaki fark nedir?

Talebin kabulüne ilişkin karar kesindir.

Talebin reddine ilişkin karara karşı itiraz yoluna gidilebilir.

Kabul kararına karşı ayrıca kanun yoluna gidilemez; ret kararı itirazla incelenir.

CMK m.41

Eski hâle getirme dilekçesi ile kararın yerine getirilmesi arasındaki fark nedir?

Dilekçe verilmesi kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurur.

Dilekçe verilmesi kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz.

Mahkeme, dilekçe üzerine yerine getirmeyi erteleyebilir; erteleme ayrı bir takdir kararıdır.

CMK m.41

Eski hâle getirme isteği ile ayrı istinaf isteği arasındaki fark nedir?

Eski hâle getirme isteği, süreyi kaçıran kişinin kusursuzluğunu ileri sürdüğü dilekçedir ve süreye bağlı işlemin yapılmasını talep eder.

İstinaf isteği, hükmün esasına karşı kanun yolunun kullanılmasıdır ve m.273 uyarınca gerekçe gösterilmeden yapılabilir.

Eski hâle getirme isteminde bulunan sanık ayrıca istinaf isteminde bulunmak zorundadır; aksi hâlde istinaf süresi kaçırılmış olur.

CMK m.274

Eski hâle getirme ile zamanaşımı ve şikâyet süresi arasındaki fark nedir?

Kanunla düzenlenmiş usul süreleri eski hâle getirmeye konu olabilir.

Şikâyet süresi ve zamanaşımı süreleri usul süresi sayılmadığından eski hâle getirme ile giderilemez.

Yalnız usul süresinin kaçırılması halinde eski hâle getirme yoluna gidilebilir.

CMK m.292

İlgili konular

Örnek kararlar

3 karar
  1. Ceza Genel Kurulu, 2007/9 E., 2007/18 K., 30.01.2007
    İlgili madde: CMK m.40, CMK m.41
  2. 12. Ceza Dairesi, 2025/4883 E., 2026/911 K., 03.02.2026
    İlgili madde: CMK m.42, CMK m.274
  3. 12. Ceza Dairesi, 2025/8612 E., 2026/917 K., 03.02.2026
    İlgili madde: CMK m.42, CMK m.274

Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.

İlgili terimler

Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.