Vaktinden evvel satış ve artırma hazırlık tedbirleri

İİK m.113, taşınır malların satışında iki farklı yolu düzenler. Birinci fıkra, alacaklının talebi aranmaksızın borçlunun talebi üzerine satış yapılabilmesine imkân tanır. İkinci fıkra ise icra müdürünün, kıymeti süratle düşen ya da muhafazası masraflı olan malların satışına kendiliğinden ve her zaman karar verebilmesini düzenler. Madde taşınır mallar için geçerlidir; taşınmazların satışını düzenlemez (m.124 vd.). Satışın usulünü, ilanını ve ihale şartlarını da düzenlemez; bunlar m.114 ve devamındaki hükümlere bırakılmıştır. Alacaklının satış talebi ve satış isteme süreleri de bu maddenin kapsamı dışındadır (m.106 vd.).

Vaktinden evvel satış: hangi kavramlar bilinmeli?

Borçlunun talebiyle satış

Alacaklının talebi olmaksızın, borçlunun kendi talebi üzerine haczedilmiş taşınır malın satılmasıdır. Birinci fıkradaki bu yol, alacaklının satış isteme hakkından bağımsızdır.

İcra müdürünün resen satış kararı

İkinci fıkra uyarınca icra müdürünün, taraf talebi beklemeden malın satılmasına karar vermesidir. Karar, malın bozulma veya masraf durumuna bağlıdır ve her zaman verilebilir.

Vaktinden evvel satış: hangi şartlar aranır?

• Haczedilmiş bir taşınır malın bulunması gerekir; madde taşınmazları kapsamaz.
• Birinci fıkra yolunda borçlunun satış talebinde bulunması gerekir; bu talep alacaklı talebine bağlı değildir.
• İkinci fıkra yolunda malın kıymetinin süratle düşmesi veya muhafazasının masraflı olması gerekir.
• İkinci fıkra yolunda icra müdürünün satışa kendiliğinden karar vermesi gerekir; alacaklının veya borçlunun talebi aranmaz.
• İkinci fıkradaki karar her zaman verilebilir; bir süre veya dönem sınırına bağlı değildir.

Vaktinden evvel satış: hangi sonuçları doğurur?

• Borçlu talep ettiğinde icra müdürü, alacaklı talep etmemiş olsa bile malın satışına karar verebilir.
• Kıymeti süratle düşen veya muhafazası masraflı malda icra müdürü, kendiliğinden satışa karar verebilir.
• İkinci fıkradaki karar için bir zaman sınırı yoktur; icra müdürü her zaman karar verebilir.
• Satış kararı verilince satışın ilanı ve ihale işlemleri ayrı hükümlere göre yürür; bu maddenin kendisi ilan şartını ayrıca düzenlemez.

Vaktinden evvel satış: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Kıymeti süratle düşen veya masraflı olan mal ölçütünü, malın sadece değerli olması ile karıştırmak; ölçüt değer kaybı hızı ve muhafaza giderinin orantısızlığıdır.
• İkinci fıkradaki yetkiyi alacaklı talebine bağlamak; ikinci fıkra icra müdürüne kendiliğinden karar verme yetkisi tanır.
• Birinci fıkradaki borçlu talebi ile ikinci fıkradaki resen karar yolunu birbirine karıştırmak.
• Madde kapsamındaki satışa m.111/a'nın rızai satış şartlarını (yüzde doksan, on beş gün) uygulamak; bu şartlar borçlunun anlaştığı alıcı için geçerlidir, resen satış için değil.
• Taşınmaz satışına bu maddeyi uygulamak; madde yalnız taşınır mallar içindir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Haczedilmiş canlı hayvanların m.113/II uyarınca satılmasına karar verilebileceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)
• Satış kararı verilince satış ilanının ilgililere tebliğine karar verilemeyeceği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)
• Muhafaza altına alınan menkullerin mülkiyet karinesinin, ikinci fıkra uyarınca satış için de tartışmalı bir sorun olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/1008 E., 2023/175 K., 08.03.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Satış kararını isteyen ya da satışın gerekçesini ortaya koyan taraf, malın niteliğini (süratle değer kaybı veya masraflı muhafaza) ispat yükü altındadır; bu iddia tutanak, bilirkişi raporu veya malın türüne ilişkin belgelerle gösterilebilir.
• Borçlunun satış talebi (birinci fıkra) yazılı olarak yapılmalı ve dosyaya girmelidir; talebin varlığını ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür.
• Karşı taraf, malın değer kaybetmediğini veya muhafaza masrafının olmadığını ileri sürerse, bu savunmayı bilirkişi raporu ile ispatlamakla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.111/a: Borçluya rızai satış yetkisi verilmesini düzenler; bu madde ile ayrıdır. Borçlunun anlaştığı alıcıya satış imkânı, m.113 yerine m.111/a'nın şartlarına tabidir.
• 2004 sayılı Kanun m.139: Haczedilen malın satış tutarının alacakları karşılamaması halinde yapılan tamamlama haczi ile yeni haczedilen malların satışını düzenler; m.113 bu satışın yolunu açmaz, ayrıca satış istemi gerekmez.
• 2004 sayılı Kanun m.133: Satışa karar verecek icra müdürünün yetkisini ve taşınır satışının dayanağını düzenler; m.113 kararını bu çerçevede verir.

İcra ve İflas Kanunu m.114, açık artırma yoluyla yapılan satışların hazırlık ve ilan işlemlerini düzenler. Artırma gün ve saat aralığının ilanı, ikinci artırmanın başlangıç tarihi, gazete ve internet haber sitesi ilanlarının Basın İlân Kurumu aracılığıyla yapılması ve parasal sınırlar, elektronik satış portalındaki ilan içeriği, ilan metinleri arasındaki farkın ve hataların giderilmesi, artırma şartnamesi, teminat ve temsilci ile müşterek alıcılara ilişkin ilan zorunlulukları, ihalenin sonuç ilanı ve ihale bedelinin ödeme süresi ile tescil ve teslim koşulları bu maddede yer alır. Madde taşınır ve taşınmaz satışlarında icra dairesinin ilan işlemlerine uygulanır; maddenin düzenlediği ilan ve şartname hazırlığı, satışa katılan tarafların bu hazırlığa dayanan yükümlülükleri ile ilgilidir. Maddede ihalenin en yüksek teklife göre belirlenmesinin ayrıntıları, artırmanın başlangıç bedeli ve rüçhanlı alacak hesabı (m.115), altın ve gümüş gibi değerli eşyaların satış sınırı (m.117), ihale bedelinin yatırılması ve tescil koşulları (m.118) ile taşınmaz satışına özgü teminat ve ilan kuralları (m.124 ve m.126 atfı ile) düzenlenmemiştir; bu konular ilgili maddelerde ele alınır.

Artırma hazırlık tedbirleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Açık artırma

Satışın, belirlenen gün ve saatte birden fazla isteklinin teklif verdiği ve en yüksek teklifi verene ihalenin yapıldığı usul olarak yürütülmesidir. Madde bu usulü satışın genel biçimi olarak kabul eder.

Elektronik satış portalı

Artırma ilanının ve şartnamenin yer aldığı, tekliflerin elektronik ortamda verilebildiği sistemdir. Maddedeki ilan içeriği zorunlu olarak bu portalda yer alır ve portaldaki metin ilanlar arasındaki farkta esas alınır.

Basın İlân Kurumu İlan Portalı

Gazete ve internet haber sitesi ilanlarının aracılık yoluyla yayımlandığı kurumsal portaldır. Bu portalda yapılacak ilanlardan ücret alınmaz ve gazete ya da haber sitesindeki ilanla eş zamanlı duyurulur.

Muhammen bedel

Satışa konu malın değer takdiri sonucunda belirlenen tahmini kıymetidir. Teminat oranı, ihale sınırları ve ilan limitleri toplam muhammen bedele göre belirlenir.

Teminat

Artırmaya katılmak için satışı yapan icra dairesine gösterilmesi gereken, malın muhammen kıymetinin yüzde onu tutarındaki nakit ya da banka teminat mektubudur. Alacaklı satış talep ederse teminatı karşılayan alacağı oranında teminattan muaf tutulur.

Artırma şartnamesi

İlanda yer almayan ve artırmaya ilişkin tüm hususların yazıldığı belgedir. Satışa katılanlar bu belgeyi ekleriyle birlikte görmüş ve kabul etmiş sayılır.

Ortaklığın satış suretiyle giderilmesi

Paydaşlar arasındaki ortaklığın taşınmazın satışıyla sona erdirilmesidir. Yalnızca tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, birinci artırmanın yalnız malik mirasçılar arasında yapılmasına ilişkin ek cümle uygulanır.

Artırma hazırlık tedbirleri: hangi şartlar aranır?

• Satışın açık artırma usulüyle yapılması gerekir; ilan, birinci ve ikinci artırmanın gün ve saat aralığını içermek zorundadır.
• Birinci ve ikinci artırmanın gün ve saat aralığı, artırma başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilmelidir.
• Elektronik satış portalında ve Basın İlân Kurumu İlan Portalında yapılan ilan, artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulmalıdır.
• İkinci artırmanın başlangıç tarihi, birinci artırmanın bitiminden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde belirlenmelidir.
• Gazete veya internet haber sitesi ilanı, toplam muhammen bedel beş yüz bin Türk lirasına kadar olan satışlarda icra dairesinin alakadarların menfaatini dikkate alarak vereceği kararla yapılır; beş yüz bin lira ile iki milyon lira arasında olanlarda satış yerindeki yerel gazete veya haber sitesinde, iki milyon lira ve üzerinde olanlarda ise haber sitesinde veya günlük fiili satışı elli bin adedin üzerinde olan ulusal gazetede yayımlanmalıdır.
• Gazete veya haber sitesi ilanları eş zamanlı olarak Basın İlân Kurumu İlan Portalında duyurulmalıdır.
• Elektronik satış portalındaki ilanda malın cinsi, mahiyeti, önemli vasıfları, muhammen kıymeti, bulunduğu yer, varsa görselleri ve şartnamedeki diğer bilgiler yer almalıdır.
• Artırmaya katılmak için muhammen kıymetin yüzde onu tutarında teminat, icra dairesi hesabına yatırılmalı ya da kesin ve süresiz banka teminat mektubu tevdi edilmelidir.
• İhalenin kesinleşmesi için ihale bedelinin ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde icra dairesi hesabına ödenmesi gerekir; bedel yatırılmazsa ihale alıcısından alınan teminat iade edilmez.

Artırma hazırlık tedbirleri: hangi sonuçları doğurur?

• Birinci ve ikinci artırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önceden ilan edilmezse, ilanın eksik kalması satış işleminde usul hatası oluşturur.
• Muhammen bedel 500.000 TL'yi aşan satışlarda ilan zorunlu olarak gazete veya internet haber sitesinde yapılır; ilanın yapılmaması usulsüzlük sayılır.
• Elektronik satış portalındaki ilan metni ile diğer ilanlar arasında fark varsa elektronik satış portalındaki metin esas alınır.
• İlanlardaki hatalar ihale tarihi değiştirilmeden yalnızca elektronik satış portalında ilanen düzeltilir; bu düzeltme ilgililere ayrıca tebliğ edilmez.
• Gazete ilanına şartname eklenmez; yalnızca madde metninde sayılan asgari bilgiler yazılır ve şartnamenin geri kalanı portalda ya da şartnamede yer alır.
• Taraflar ilan metnini masrafını kendileri üstlenerek başka araçlarla ilan edebilir, ancak bu özel ilan resmi işlemleri etkilemez.
• Asgari ihale bedeli teklif edilmediği ya da ihale bedeli yatırılmadığı için ihale yapılamaz ya da iptal edilirse ikinci artırma ilk artırmadaki şartlarla tekrarlanır.
• İhalenin kesinleşmesi üzerine taşınırın teslimi veya taşınmazın tescili damga vergisi ve katma değer vergisinin yatırılmasından sonra gerçekleştirilir.
• İhale alıcısı bedeli süresi içinde yatırmazsa teminatı iade alamaz ve teklif ettiği bedelin yüzde beşi oranında idari para cezasına çarptırılır; bu ceza 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilir.

Artırma hazırlık tedbirleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Gazete ilanının zorunlu olmadığını düşünüp 500.000 TL üzerindeki satışta ilanı yapmamak; üst sınırı aşan satışta ilan zorunludur.
• Muhammen bedeli 2.000.000 TL'nin üzerinde olan satışta yerel gazeteyle yetinmek; bu durumda bir internet haber sitesi veya ulusal gazete gerekir.
• Teminat mektubu için nakit teminatın son saatini (önceki gün 23.30) uygulamak; teminat mektubunda en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimi esas alınır.
• Gazete ilanına satış şartnamesinin tamamını yazmak; yalnızca asgari bilgiler yazılır, kalan hususlar şartnameden öğrenilebilir.
• Portal ilanındaki hatayı ihale tarihini değiştirerek düzeltmek; düzeltme yalnızca portalda ilanen yapılır ve ihale tarihi değişmez.
• Taraflarca yapılan özel ilandaki eksikliğin ihalenin feshi sonucunu doğuracağını düşünmek; özel ilandaki hata feshe yol açmaz.
• Malik mirasçılar arası birinci artırmanın kural hâli olduğunu sanmak; bu usul yalnızca ilgili şartlarda ve bir defaya mahsus uygulanır.
• Ödeme süresini ihale tarihinden saymak; süre tutanağın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten başlar.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Taşınır satışlarında ilan Basın İlân Kurumu aracılığıyla gazetede yapılmasa da elektronik satış portalında yapılan ilanın bulunması ihale yönünden yeterli sayılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/617 E., 2023/107 K., 22.02.2023)
• Taşınır ihalelerinde satış ilanının borçlu, alacaklı ve ilgili üçüncü kişilere tebliğ edilmesi kanunda zorunlu tutulmamıştır; ancak uygulamada tarafların menfaati gözetilerek bildirim yapılabilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)
• Taşınmaz satışlarında ilanın ilgililere usulsüz tebliğ edilmesi, ilanın kanuni biçimde yapılmadığı yönünde şikâyet konusu olabilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/708 E., 2023/915 K., 11.10.2023)
• Artırma hazırlık tedbirlerine ilişkin 114. madde hükmünün, satış ilanına ve satış şartnamesine uyulup uyulmadığının denetiminde esas alınmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2013/1513 E., 2015/891 K., 04.03.2015; Hukuk Genel Kurulu, 2013/1369 E., 2015/817 K., 18.02.2015; Hukuk Genel Kurulu, 2013/1368 E., 2015/793 K., 28.01.2015)

Nasıl ispat edilir?

• İlanın kanuni süre ve biçimde yapıldığını gösterme yükü icra dairesindedir; ilanın elektronik satış portalındaki kaydı ve Basın İlân Kurumu kaydı bu konuda belirleyici belgedir.
• Satış ilanının ilgililere tebliğ edildiğini ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür; kanunda bildirim zorunluluğu bulunmadığından bu ispat yükü ancak icra memurunun tebliğ kararı varsa doğar.
• İlan metinleri arasında fark bulunduğunu ileri süren taraf farkı ve hangi metnin portalda yer aldığını belgelerle ortaya koymalıdır; portaldaki metin esas alınacağından bu belge belirleyicidir.
• Teminatın yatırıldığı, nakit ise banka hesabına 23.30'a kadar yatırıldığı, teminat mektubu ise iş günü mesaisi bitimine kadar tevdi edildiği banka dekontu ve icra dairesi kaydı ile ispatlanır.
• Bedelin yedi gün içinde ödenmediğini ileri süren icra dairesi veya taraf, ödeme kaydını ve ilanın tarihini esas alarak ihale alıcısının süresinde ödemediğini ortaya koymalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.115: Birinci ve ikinci artırmanın başlangıç bedeli, ihalenin yapılabilmesi için gereken oran ve rüçhanlı alacak koşullarını düzenler; bu madde ilan ve şartname hazırlığını düzenlediğinden ihale kurallarını tamamlar.
• 2004 sayılı Kanun m.118: İhale bedelinin ödenmesi, teslim ve tescil koşullarını düzenler; bu maddedeki yedi günlük ödeme süresi ve teslim koşulu ile doğrudan bağlantılıdır.
• 6183 sayılı Kanun: Maddenin 9. bendinde sözü edilen idari para cezasının tahsili bu kanun hükümlerine göre yapılır.
• 2004 sayılı Kanun m.117: Altın ve gümüş gibi değerli eşyanın madeninin değerinin altında satılamayacağını düzenler; bu madde ilanda yer alacak satış bilgilerinin sınırını belirler.
• 2004 sayılı Kanun m.124: Taşınmaz satışında teminat oranını ve ilan işlemlerini düzenler; bu maddeki teminat kuralı taşınmaz satışına özgü hükümlerin çerçevesini oluşturur.

İcra ve İflas Kanunu'nun 115. maddesi, haczedilen malların birinci ve ikinci artırma yoluyla ihalesinin usul ve şartlarını düzenler. Düzenlenen konular; artırmaya başlama bedeli, ihalenin en yüksek teklif verene yapılması, mülkiyetin geçişi, ihale bedelinin yatırılmaması hâli, artırma sonuç tutanağı, satış talebinin geri alınamaması ve borcun ödenmesiyle satışın durması, ikinci artırmanın koşulları, alıcı çıkmaması halinde satış isteme süresinin işleyişi ile elektronik satış portalında teknik sebeple teklif verilememesi hâlidir. Madde haczedilen mal bakımından, icra dairesinin yürüttüğü ilamsız takiplerdeki cebri satışa uygulanır. Madde, ihale bedelinin ödenmesi ve teslim ile tescil işlemlerini düzenlemez (m.118). Satış yasakları ile değeri altında satışın yasaklandığı haller maddede değil ayrı hükümlerde yer alır (m.117). Taşınmazların artırma şartları ve artırma şartnamesi, ilgili ayrı hükümlerinde düzenlenmiştir (m.124 ve devamı). Yönetmelik düzeyindeki ilan ve sonuç tutanağı ayrıntıları ilgili yönetmelikte yer alır.

İhalenin yapılması: hangi kavramlar bilinmeli?

Muhammen kıymet

Haczedilen malın icra dairesince belirlenen tahmini değeridir. Birinci ve ikinci artırmada başlangıç bedelinin hesabına esas alınır.

Rüçhanlı alacak

Satış isteyen alacaklının alacağına öncelik tanınan, malla güvence altına alınmış alacaklardır. Örnek olarak rehin alacakları verilir ve bunların toplamı ihale bedelinin aşması gereken bir alt sınır oluşturur.

Asgari ihale bedeli

Birinci ve ikinci artırmada teklifin ulaşması gereken alt sınırdır. Muhammen kıymetin yüzde ellisi ile rüçhanlı alacakların toplamından hangisi fazla ise o tutara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masrafları eklenerek hesaplanır.

Artırma sonuç tutanağı

İcra müdürünün artırma bittikten sonraki ilk iş gününde düzenlediği ve satış portalında aynı gün ilan ettiği tutanaktır. İhalenin sonucunu ve bedelin yatırılması süresini belirtir.

Satış isteme süresi

Alacaklının satış talebinde bulunabileceği süredir. Satış talebiyle birlikte durur ve ihalenin yapılamadığına ya da iptal edildiğine ilişkin tutanak tarihinden itibaren kaldığı yerden işler.

İhalenin yapılması: hangi şartlar aranır?

• Haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisi üzerinden birinci veya ikinci artırmanın icra müdürünce ilanda belirlenen gün ve saatte başlatılması gerekir.
• Artırma bedelinin muhammen kıymetin yüzde ellisi ile rüçhanlı alacakların toplamından hangisi fazla ise o miktarı ve buna ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi şarttır.
• Artırmanın sona erdiği gün ve saatte en yüksek teklif verenin bulunması gerekir; bu hâlde mal en yüksek teklif verene ihale edilir ve mülkiyet ihale alıcısına geçer.
• İhale alıcısının süresi içinde ihale bedelini yatırması gerekir; yatırılmazsa alınan teminat iade edilmez ve öncelikle satış masraflarından düşülerek hak sahiplerine mahsuben ödenir.
• Satış talebi teklif verme başladıktan sonra geri alınamaz; teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamen ödenmesi hâlinde satış durdurulur.
• Asgari ihale bedeli teklif edilmemişse, en yüksek teklif verenin bedeli yatırmadığı hâllerde ikinci artırma birinci artırmadaki şartlar çerçevesinde daha önce ilan edilen tarihte başlar.

İhalenin yapılması: hangi sonuçları doğurur?

• Şartlar gerçekleşmişse mal, artırmanın bittiği gün ve saatte en yüksek teklif verene ihale edilmiş olur ve mülkiyet ihale alıcısına geçer.
• Asgari ihale bedeli teklif edilmemişse ihale yapılamaz ve ikinci artırma birinci artırmadaki şartlarla yapılır.
• Alıcı ihale bedelini süresinde yatırmazsa teminat iade edilmez, önce satış masraflarına mahsup edilir, kalanı hak sahiplerine alacaklarına göre ödenir.
• Teklif verme süresinin bitiminden önce borç tamamen ödenirse satış durdurulur.
• Alacaklı satış talebini teklif verme başladıktan sonra geri alamaz.
• Alıcı çıkmaz veya şartlar gerçekleşmezse alacaklının önceki talepten kalan satış isteme süresi içinde yeni satış günü istemesi mümkündür.
• Teknik sebeple son on dakikada teklif verilememişse artırma süresi bir gün uzatılır; bu süre içinde yeni istekliler de teminat yatırarak katılabilir.

İhalenin yapılması: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Asgari ihale bedelini yalnızca muhammen kıymetin yüzde ellisi olarak hesaplamak; rüçhanlı alacakların toplamı ve satış masrafları eklenmeden yapılan hesap yanlıştır.
• Rüçhanlı alacakların toplamının yalnızca rehin tutarı olduğunu sanmak; ihale bedelinin yüzde elli ile bu toplamdan hangisi fazla ise onu ve ayrıca paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerekir.
• Alıcı bedeli yatırmadığında teminatı iade etmek; madde metni teminatın iade edilmeyeceğini ve satış masraflarına mahsup edileceğini açıkça söyler.
• Teklif verme süresinin bitiminden sonra ödenen borcun satışı durdurduğunu varsaymak; durdurma yalnızca teklif verme süresi bitmeden yapılan ödemede söz konusudur.
• Alacaklının alıcı çıkmadığında her zaman yeni satış günü isteyebileceğini sanmak; satış isteme süresinin dolup dolmadığı kontrol edilmelidir.
• Teknik sebeple uzatılan artırma süresini iki gün ya da başka bir süre olarak almak; madde metninde uzatma bir gündür ve başlangıç tarihi üç günü geçemez.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Rüçhanlı alacak ile satış masraflarının hesaba katılmasının, ihale bedelinin asgari sınırını yükselttiği ve yalnızca yüzde ellinin karşılanmasının yeterli sayılmadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2021/311 E., 2023/173 K., 08.03.2023)
• Madde değişikliğinden önceki kararların, ihale bedelinin asgari sınırını ve rüçhanlı alacakların öncelik sırasını değişiklik öncesi metne göre yorumladığı görülmektedir; bu nedenle güncel metinle karşılaştırılması gerekir. (2012/100 E., 2013/84 K., 04.07.2013)
• İhale bedelinin ödenmemesinin sonucunda ihalenin feshi ve ikinci artırmaya geçiş işleminin, madde metnindeki yedi günlük süreye bağlı olarak değerlendirildiği kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)
• Yedieminin ücret ve masraf alacaklarının rehin alacaklarından önce ödenmesinin yalnızca muhafaza tedbirinin uygulandığı dosyalar bakımından geçerli olduğu, bu nedenle diğer dosyalarda rüçhanlı alacak hesabına bu öncelikle dahil edilemeyeceği kabul edilmektedir. (10. Daire, 2016/9814 E., 2021/4956 K., 20.10.2021)

Nasıl ispat edilir?

• İhalenin artırma bedelinin yüzde elliyi ve rüçhanlı alacakların toplamını aşıp aşmadığını gösterme yükü, ihaleye itiraz eden veya ihalenin geçerliliğini ileri süren tarafta bulunur; bu tespit icra müdürünün tutanağı ile yapılır.
• Rüçhanlı alacakların varlığı ve miktarı, rehin sözleşmesi, tapu kaydı veya alacaklının belgesi ile ispatlanır; alacaklı bu belgeleri satış talebi sırasında ibraz etmelidir.
• Alıcının süresi içinde bedeli yatırdığını ispat yükü alıcıdadır; yatırma, icra dairesi hesabına yapılan banka dekontu ile kanıtlanır.
• Teknik sebeple son on dakikada teklif verilemediği iddiası, satış portalı kayıtlarından tespit edilir; kayıt dışında teklif verilemediğini ileri süren taraf, bu iddiayı portal kayıtlarıyla ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.118: Bedelin ödenmesi, teslim ve tescil işlemlerini düzenler; ihale alıcısının sonuç tutanağından itibaren yedi gün içinde bedeli ödemesi ve ihalenin kesinleşmesine kadar malın teslim edilmemesi bu maddeyle bağlantılıdır.
• 2004 sayılı Kanun m.117: Altın ve gümüş gibi değerli eşyanın madendeki değerinin altında satılamayacağını düzenler; bu maddenin satış bedeline ilişkin sınırını tamamlar.
• 2004 sayılı Kanun m.114: Taşınır ve taşınmazların paraya çevrilmesine ilişkin genel hükümleri içerir; ilan, teminat ve elektronik ortamda teklif gibi usullerin dayanağıdır.
• 2004 sayılı Kanun m.124: Taşınmazların satışında artırma şartnamesi ve ilanın düzenlendiği hükümdür; taşınır malın satışında bu madde ile birlikte bütüncül uygulanır.

İcra ve İflas Kanunu'nun 117. maddesi, altın ve gümüş eşyanın satışında alt sınırı düzenler: bu eşya, maden halindeki kıymetinin altında bir bedelle satılamaz. Madde, haczedilen altın ve gümüş eşyanın paraya çevrilmesi sırasında uygulanır ve ihale ile satışa ilişkin hükümlerin bu özel sınırla birlikte işlemesini sağlar. Madde, altın ve gümüş dışındaki kıymetli eşyanın satış sınırını, genel ihale bedeli hesabını (muhammen bedelin yüzde elli kuralı gibi) ve ihale usulünü düzenlemez; bunlar ilgili İİK maddelerinde yer alır. Ayrıca maddenin metninde süre, oran veya tutar bulunmaz; haczedilen değerli eşyanın muhafazası (m.30, m.88), artırma şartnamesi ve zabıt (m.32) ve ihalenin feshi (m.134) ayrı maddelerde düzenlenmiştir.

Altın ve gümüş eşya: hangi kavramlar bilinmeli?

Maden halindeki kıymet

Altın ve gümüş eşyanın içerdiği değerli madenin ağırlığına ve ayarına göre hesaplanan, işçilik ve sanatsal değer taşımayan kıymettir. Eşyanın sanatsal, tarihi veya kullanım değeri bu kavrama dahil değildir; hurda ya da ham madde fiyatıyla ifade edilir.

Altın ve gümüş eşya

Değerli madenden yapılmış ya da değerli maden içeren eşyadır. Maddenin korumasının kapsamı bu eşyayla sınırlıdır; madeni değeri bulunmayan kıymetli eşya bu sınırın dışındadır.

Altın ve gümüş eşya: hangi şartlar aranır?

• Satışa konu eşyanın altın ya da gümüş eşya olması gerekir.
• Teklif edilen bedelin, eşyanın maden halindeki kıymetinden aşağı olmaması gerekir.
• Maden kıymetinin altında kalan bir bedelle yapılan satış, ilk artırmada da ikinci artırmada da kabul edilemez; satışın yapılabilmesi için maden kıymetinin tam olarak teklif edilmesi gerekir.

Altın ve gümüş eşya: hangi sonuçları doğurur?

• Altın ve gümüş eşya, maden halindeki kıymetinden aşağı bir bedelle satılamaz.
• Maden kıymetinin altında verilen teklif kabul edilmez ve bu teklifle ihale yapılamaz.
• Maddeye aykırı olarak maden kıymetinin altında yapılan ihale hukuka aykırıdır ve ilgililer İİK m.134 uyarınca ihalenin feshini talep edebilir.
• Altın ve gümüş eşyanın satışında yüzde elli sınırı uygulanmaz; teklifin maden kıymetini tam karşılaması şarttır.

Altın ve gümüş eşya: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Altın ve gümüş eşyayı genel kuraldaki yüzde elli sınırıyla değerlendirmek; bu eşyada teklifin maden kıymetini tam karşılaması gerektiği göz ardı edilir.
• Maden kıymeti ile tahmin edilen piyasa değerini karıştırmak; sınır maden kıymetidir, tahmini değer değildir.
• Maddenin tüm değerli eşyaya uygulanacağını varsaymak; madde yalnızca altın ve gümüş eşyayı kapsar.
• Maden kıymetinin altında kalan ihalenin kendiliğinden geçersiz olduğunu düşünmek; ihale m.134 uyarınca fesh yoluyla ortadan kaldırılır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Altın ve gümüş eşyanın satışında yüzde elli kuralının değil, maden kıymetinin tam karşılanmasının esas alındığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)
• Maden özü bulunan eşyada asgari ihale bedelinin muhammen bedel üzerinden doğrudan hesaplanması gerektiği belirtilmektedir. (İkinci Bölüm, 2018/24538 E., 24.02.2021)

Nasıl ispat edilir?

• Maddeye aykırılığı ileri süren ilgili (borçlu, alacaklı veya ihaleye katılan) tarafın, ihalenin maden kıymetinin altında gerçekleştiğini ihale tutanağı ve bilirkişi raporu ile ispatlaması gerekir.
• Eşyanın maden halindeki kıymetini ispat yükü, bu değeri ileri süren tarafa aittir; tespit için değerli maden ağırlığı ve ayarına ilişkin bilirkişi incelemesi kullanılabilir.
• İhalenin m.117 kapsamında olup olmadığı eşyanın niteliğinden anlaşılır; eşyanın altın ya da gümüş olduğunu iddia eden taraf bunu belgeyle göstermelidir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.134: Maddeye aykırı yapılan ihalenin feshi yolunu gösterir; m.117 ihlali bu yolla ileri sürülür.
• 2004 sayılı Kanun m.30: Haczedilen altın ve gümüş eşyanın kasada ya da bankada muhafaza edilmesini düzenler; satıştan önceki aşamayı tamamlar.
• 2004 sayılı Kanun m.88: Haczedilen altın, gümüş ve diğer kıymetli şeylerin borçluya ya da üçüncü kişiye bırakılamayacağını düzenler.
• 2004 sayılı Kanun m.32: Artırma şartnamesi ve zabıt düzenini belirler; m.117'deki sınırın ihale tutanağına yansıtılması bu madde ile ilgilidir.

İİK m.118, taşınırların açık artırmayla satışında ihale alıcısının satış bedelini ödeme süresini ve ödeme gerçekleşmeden malın teslim ile tescilinin yapılamayacağını düzenler. Madde, ihalenin feshinin istenmiş olmasının ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığını da belirtir. Ödeme süresinin icra müdürünce uzatılması, ihalenin kesinleşme koşulları ve ihalenin feshi işlemlerinin ayrıntıları bu maddede düzenlenmez. Birinci ve ikinci artırmanın şartları (m.115), taşınmazlara ilişkin ödeme ve teslim hükümleri (m.130-131, m.134-135) ve ihale kesinleşmesi ile şikâyet süresi ayrı maddelerde yer alır; bunlar bu maddenin dışındadır.

İhale bedelinin ödenmesi ve malın teslimi: hangi kavramlar bilinmeli?

Satış bedeli

İhale alıcısının en yüksek teklifle ödemekle yükümlü olduğu tutardır. Madde bu bedelin nakden ödenmesini öngörür; çek, senet veya benzeri araçlarla ödenmesi bu hükmün karşılığı sayılmaz.

Artırma sonuç tutanağı

İcra müdürünce artırma bittikten sonra düzenlenen ve ihalenin sonucunu gösteren tutanaktır. Yedi günlük ödeme süresi bu tutanağın ilanından başlar; tutanağın ilanı olmadan süre işlemez.

İhalenin feshi talebi

İhalenin usulsüzlük veya başka bir nedenle geçersiz olduğu iddiasıyla yapılan ve icra mahkemesinde incelenen talep türüdür. Bu talebin yapılması alıcının bedel ödeme yükümlülüğünü durdurmaz.

İhalenin kesinleşmesi

İhalenin şikâyet veya fesih talebi yoluyla geri alınamaz hale gelmesi durumudur. Madde metni kesinleşmeyi tanımlamaz; ancak malın teslim ve tescil engeli bu kavrama bağlıdır.

Nakden ödeme

Bedelin para olarak icra dairesine yatırılmasıdır. Alıcının borcunu başka bir değerle kapatması bu şekle uygun değildir.

İhale bedelinin ödenmesi ve malın teslimi: hangi şartlar aranır?

• Taşınır malın açık artırma sonunda en yüksek teklifi veren kişiye ihale edilmiş olması gerekir.
• Artırma sonuç tutanağının ilan edilmiş olması gerekir; yedi günlük süre bu ilanla başlar.
• Alıcının satış bedelini ilandan itibaren yedi gün içinde nakden ödemesi gerekir.
• İhalenin feshi talep edilmiş olsa bile ödeme yükümlülüğü devam eder; fesih talebi bu süreyi durdurmaz.
• Malın teslim edilebilmesi için ihalenin kesinleşmiş olması ve bedelin ödenmiş olması gerekir; bu iki koşul birlikte aranır.
• Resmî sicilde alıcı adına tescil yapılabilmesi için ihalenin kesinleşmiş olması gerekir.

İhale bedelinin ödenmesi ve malın teslimi: hangi sonuçları doğurur?

• Alıcı yedi gün içinde satış bedelini nakden öderse ihale kesinleşme sürecine ve teslim-tescil işlemlerine geçilebilir.
• Alıcı ihalenin feshi talep edilmiş olsa bile bedeli yedi gün içinde ödemek zorundadır; fesih talebi ödeme borcunu ortadan kaldırmaz.
• Satılan mal ihale kesinleşmeden alıcıya teslim edilemez.
• Resmî sicilde alıcı adına tescil ihale kesinleşmeden yapılamaz.
• Bedelin ödenmesi ile ihale kesinleşmesi birlikte gerçekleşmediği sürece malın teslimi ve tescili olanaksızdır.

İhale bedelinin ödenmesi ve malın teslimi: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yedi günlük süreyi ihalenin yapıldığı gün yerine artırma sonuç tutanağının ilanından saymak; süre ilandan başlar.
• İhalenin feshi talep edildiği için ödeme süresinin durduğunu sanmak; madde fesih talebine rağmen ödemeyi öngörür.
• Icra müdürünün bu süreyi yedi günden fazla uzatabileceğini düşünmek; kanun süreyi yedi günle sınırlar.
• Malın bedel ödenmeden ya da ihale kesinleşmeden teslim edileceğini varsaymak; madde bunu açıkça yasaklar.
• Taşınmaz satışındaki on günlük süre kuralını taşınır mala uygulamak; taşınır malda ödeme süresi yedi gündür.
• Ödeme yapıldığında tescilin kendiliğinden yapılacağını düşünmek; tescil ihalenin kesinleşmesine bağlıdır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• İhalenin feshi talebinin yapılmış olması, alıcının bedel ödeme yükümlülüğünü durdurmadığı kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025; 2023/123 E., 2024/202 K., 04.12.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2022/5520 E., 2024/2090 K., 14.03.2024)
• Madde metninde yer alan ödeme süresinin icra müdürünce uzatılamayacağı ve bu sürenin hak düşürücü niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025; 11. Hukuk Dairesi, 2022/5520 E., 2024/2090 K., 14.03.2024)
• Alıcının bedeli ödememesi halinde icra müdürünün ihaleyi kendiliğinden feshedeceği ve bu fesih kararı üzerine tamamlayıcı artırma yapılamayacağı kabul edilmektedir. (2022/6 E., 2024/225 K., 25.12.2024; Birinci Bölüm, 2020/19773 E., 20.03.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Ödeme yükümlülüğünün ihlali iddiasını ileri süren alacaklı, borçlu veya icra dairesi, artırma sonuç tutanağının ilan tarihini ve ödemenin yapılmadığını belgelemekle yükümlüdür.
• Bedelin nakden ödendiği, icra dairesinin tahsilat makbuzu veya banka kaydı ile ispatlanır; çek, senet veya teminat mektubu bu ödeme biçimi sayılmaz.
• İhalenin kesinleşmediğini ya da teslim yapılmadığını ileri süren tarafın, şikâyet veya fesih talebinin sonucunu gösteren icra mahkemesi kararı ile ispat yapması gerekir.
• Alıcının ödemeyi yedi gün içinde yaptığını savunması halinde, ödemenin ilan tarihinden itibaren yedi gün içinde yapıldığını gösteren belge alıcıya aittir.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.115: Artırmanın şartlarını, asgari bedeli ve ihalenin hangi koşullarda yapılacağını düzenler; m.118 bu ihalenin gerçekleşmesi sonrasındaki ödeme ve teslim aşamasını düzenler.
• 2004 sayılı Kanun m.130: Taşınmaz satışında bedelin ödenmesi ve icra müdürünün süre vermesini düzenler; m.118 taşınır mal için bu boşluğu kendi hükmüyle doldurur.
• 2004 sayılı Kanun m.134: İhalenin kesinleşmesi, feshin talep edilmesi ve mülkiyetin geçişi ile ilgilidir; m.118 ödeme ve teslim koşulunu bu kesinleşme kavramına bağlar.

İİK m.119, hacizde taşınır malların pazarlık yoluyla satılabileceği beş hali sınırlı olarak sayar: bütün ilgililerin istemesi, borsa veya piyasa fiyatının teklif edilmesi, maden değerinin teklif edilmesi, 113. maddenin ikinci fıkrasındaki hallerin bulunması ve mahcuz malın tahmin edilen değerinin parasal sınırı geçmemesi. Hüküm haciz yoluyla yapılan takipte taşınırlar bakımından uygulanır ve icra müdürünün pazarlık yoluyla satış kararında dayanağıdır. Taşınmazların satışını düzenlemez; taşınmazlar açık artırma yoluyla satılır (m.123). Açık artırmanın usulü, ihale şartları ve ihalenin feshi (m.112-118 kapsamındaki düzenlemeler), pazarlık yoluyla satışta bedelin ödenmesi ve teslim (m.118), iflas masasında pazarlıkla satış (İİK m.241) ve pazarlıkla satışın iptali için şikâyet yolu (m.16) bu maddede düzenlenmez.

Pazarlık suretiyle satış: hangi kavramlar bilinmeli?

Bütün ilgililer

Alacaklı, borçlu ve malın üzerinde hak sahibi olduğunu ileri süren kişilerdir. Rehin alacaklısı ve geçici haciz sahibi alacaklılar da bu kapsamdadır. Birinci hal bakımından bunların tamamının istemesi gerekir.

Mukarrer fiyat

Borsa veya piyasada o gün oluşan fiyattır. Pazarlıkla satış bu fiyatın teklif edilmesi halinde mümkün olur ve bu fiyatın altında satış yapılamaz.

Maden değeri

Altın ve gümüş eşyanın maden halindeki kıymetidir. Önce açık artırmada bu değere ulaşılamamış olmalıdır ve pazarlıkla satış ancak bu değerin teklif edilmesiyle mümkündür.

Kıymeti süratle düşen veya muhafazası masraflı mal

113. maddenin ikinci fıkrasında yer alan mal grubudur. Bu malların pazarlıkla satışı için 119/4 hali oluşur.

Tahmin edilen değer

Mahcuz malın icra dosyasında belirlenen değeridir. Pazarlıkla satış sınırı bu değere göre uygulanır ve sınır, madde metnindeki tutarın güncel hali ile belirlenir.

Pazarlık suretiyle satış: hangi şartlar aranır?

• Malın taşınır olması gerekir; taşınmazlar bu yolla satılamaz.
• Beş halden en az birinin gerçekleşmesi gerekir: bütün ilgililerin istemesi, borsa veya piyasa fiyatının teklif edilmesi, maden değerinin teklif edilmesi, 113/2 halinin bulunması veya tahmin edilen değerin sınırı geçmemesi.
• Birinci halde bütün ilgililerin, yani alacaklılar, borçlu ve rehin alacaklısı gibi hak sahiplerinin satışı birlikte istemesi gerekir.
• Borsa veya piyasa fiyatı halinde o günkü fiyatın teklif edilmesi gerekir; bu fiyatın altında satış yapılamaz.
• Altın ve gümüş eşya için önce açık artırmada maden değerine ulaşılmamış olmalı, ardından maden değeri teklif edilmelidir.
• Beşinci halde mahcuz malın tahmin edilen değeri madde metnindeki sınırı geçmemelidir.

Pazarlık suretiyle satış: hangi sonuçları doğurur?

• Beş halden birinin gerçekleşmesi halinde taşınır mal pazarlıkla satılabilir.
• Hiçbir hal gerçekleşmezse mal pazarlıkla satılamaz ve açık artırma yolu uygulanır.
• Borsa veya piyasa fiyatının altında teklif kabul edilemez.
• Altın ve gümüş eşya maden değerinin altında pazarlıkla satılamaz.
• Birinci halde ilgililerden birinin muvafakatinin bulunmaması pazarlıkla satışı engeller.
• Pazarlıkla satış ile yapılan satışta da ilgililerin koyduğu şartlara uyulmaması, satışın iptali sonucunu doğurabilir.
• Pazarlıkla satış peşin para ile yapılır ve alıcıya kısa bir süre verilebilir (m.118 uygulanır).

Pazarlık suretiyle satış: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Taşınmazlara da pazarlıkla satış uygulamak; madde yalnız taşınırlar için düzenleme getirir ve taşınmazlar açık artırmayla satılır.
• Birinci hali sadece bir kısım ilgilinin istemesiyle yeterli saymak; oybirliği aranır.
• Tahmin edilen değer sınırını madde metnindeki eski tutar üzerinden hesaplamak; güncel tutar esas alınır.
• Altın ve gümüş eşyada açık artırma denemeden doğrudan pazarlıkla satışa gitmek.
• Borsa fiyatının altında teklifi kabul etmek; bu fiyatın altında satış yapılamaz.
• 119/5 sınırının, ilgililerin muvafakatinin de aranacağını sanmak; bu halde muvafakat şartı yoktur.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Pazarlıkla satış için icra müdürünün önce açık artırmayı denemesi ve ardından pazarlıkla satış kararı vermesi gerektiği yönünde uygulama vardır. (Hukuk Genel Kurulu, 2023/802 E., 2025/335 K., 21.05.2025)

Nasıl ispat edilir?

• Pazarlıkla satışı talep eden taraf, hangi haldeki koşulların gerçekleştiğini icra dosyasına yazılı belgeyle ortaya koymalıdır.
• Birinci halde bütün ilgililerin satışa muvafakat ettiğini gösteren yazılı beyan veya tutanak gerekir; eksik muvafakatin bulunduğunu iddia eden taraf bunu ispatlamalıdır.
• Borsa veya piyasa fiyatı halinde o günkü fiyatı gösteren belge ile teklifin bu fiyata uygunluğu ortaya konur.
• Tahmin edilen değerin sınırı aşmadığını iddia eden taraf, icra dosyasındaki kıymet takdirini ve gerekirse bilirkişi raporunu gösterir.
• Kıymeti süratle düşen veya masraflı mal halini ileri süren taraf bu durumu somut olgularla ispatlamalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.113: İkinci fıkradaki hızla değer kaybeden veya masraflı malların satılması, 119/4 halinin kaynağıdır.
• 2004 sayılı Kanun m.117: Altın ve gümüş eşyanın maden değerinin altında satılamayacağını düzenler; 119/3 halinin dayanağıdır.
• 2004 sayılı Kanun m.118: Pazarlıkla satışta bedelin ödenmesi ve teslim koşullarını tamamlar.
• 2004 sayılı Kanun m.123: Taşınmazların açık artırma ile satılacağını düzenler; 119'un taşınmazlara uygulanmadığını gösterir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 120. maddesi, haczedilen alacakların paraya çevrilmesinin iki yolunu düzenler: borçlunun borsada ve piyasada fiyatı olmayan alacaklarının itibari değerle ödeme yerine geçmek üzere devri (birinci fıkra) ile borçlunun üçüncü kişideki alacağının veya dava hakkının tahsil için devri (ikinci fıkra). Maddenin üçüncü fıkrası, bu yolla elde edilen paranın önce devralanların alacak ve masraflarına ayrılmasını öngörür. Madde, hacze iştirak eden alacaklılar bakımından uygulanır. Madde, haciz koyduran alacaklının tek başına talebi üzerine yapılan devri de kapsar ve bu hâlde diğer alacaklıların muvafakati aranmaz. Madde, borçlunun üçüncü kişiye karşı alacağın varlığına ilişkin tespit yargılamasını, paraya çevirme için ayrı bir satış usulünü ve haczedilen alacağın 89. madde çerçevesinde haciz ihbarnamesiyle tahsilini düzenlemez (m.89). Taşınırların paraya çevrilmesi usulü (m.106 ve devamı) ve haczedilen alacaklara ilişkin genel haciz hükümleri de bu maddede düzenlenmemiştir.

Ödeme yerine alacakların devri: hangi kavramlar bilinmeli?

Ödeme yerine devir

Borçlunun borsada ve piyasada fiyatı olmayan alacağının, takip alacaklısının alacağına karşılık itibari değeriyle devredilmesidir. Devir, alacaklıların muvafakatiyle icra dairesi eliyle gerçekleşir ve devralan alacaklı devrettiği tutar kadar takip alacaklısının yerine geçer.

Tahsil için devir

Borçlunun üçüncü kişideki alacağının tahsilini ya da bu kişiye karşı dava hakkının kullanılmasını, alacaklının adına değil borçlunun adına yürütmek üzere devralınmasıdır. Devralan alacaklı borçlunun haklarına halef olmaz, yalnızca takip ve dava yetkisi kazanır.

Hacze iştirak eden alacaklılar

Borçlunun malları üzerinde haciz işlemine katılmış, hacizden yararlanan alacaklılardır. Muvafakat koşulu bu alacaklılar bakımından aranır.

Halef olma

Devralan alacaklının devrettiği alacağın sahibi sıfatıyla borçlunun üçüncü kişiye karşı hakkını kendi adına kullanabilmesidir. Bu, devralınan alacak miktarı ile sınırlıdır.

Masraf ve alacakların önceliği

Tahsil için devirde elde edilen paranın, önce devralan alacaklının alacak ve masraflarına ayrılmasıdır. Bu öncelik kanunda açıkça düzenlenmiştir.

Ödeme yerine alacakların devri: hangi şartlar aranır?

• Borçlunun devrine konu alacağın borsada ve piyasada fiyatı olmayan bir alacak olması gerekir (ödeme yerine devirde).
• Hacze iştirak eden bütün alacaklıların devre muvafakat etmiş olması gerekir; haciz koyduran alacaklı tek başına talep ederse diğer alacaklıların muvafakati aranmaz.
• Devir icra dairesi aracılığıyla yapılmalı ve alacak itibari kıymetiyle devredilmelidir.
• Tahsil için devirde alacaklılar borçlunun üçüncü kişiye karşı alacağının tahsilini veya dava hakkının kullanılmasını üstlenmelidir; bu, alacaklının masrafına ait olmalıdır.
• Tahsil için devirde haklara halel gelmemesi şarttır; borçlunun takip alacaklısına karşı haklarına zarar verilemez.
• Tahsil için devralınan alacak miktarı, devralanın alacağı ve masraflarıyla sınırlı olarak kullanılmalıdır.

Ödeme yerine alacakların devri: hangi sonuçları doğurur?

• Tüm hacze iştirak eden alacaklıların muvafakati varsa borçlunun piyasada fiyatı olmayan alacağı itibari değeriyle devralanlara devredilir.
• Ödeme yerine devirde devralan alacaklılar alacakları oranında borçlunun haklarına halef olur.
• Ödeme yerine devirde takip alacağı devralınan tutar kadar ödenmiş sayılır ve takip bu oranda sona erer.
• Tahsil için devirde devralan alacaklı borçlunun adına üçüncü kişiye karşı dava açabilir veya icra takibi yapabilir.
• Tahsil için devirde borç alacaklıya ödenmiş sayılmaz; alacak tahsil edilinceye kadar mevcut kalır.
• Tahsil için devralanın yaptığı takip ve dava giderleri ona aittir, ancak tahsil edilen paradan önce bu giderler ödenir.
• Muvafakat sağlanmazsa devir yapılamaz ve alacaklılar m.89 uyarınca haciz yolunu kullanmak zorunda kalır.

Ödeme yerine alacakların devri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Haciz koyduran alacaklı tek başına talep ettiğinde diğer alacaklıların muvafakatini aramak; bu halde muvafakat koşulu aranmaz.
• Tahsil için devri ödeme yerine devirle karıştırmak; tahsil için devralan alacaklıyı borçlunun haklarına halef saymak yanlıştır.
• Tahsil için devirde borcun ödenmiş sayılacağını düşünmek; alacak tahsil edilinceye kadar takip alacağı sona ermez.
• Devralınan alacak miktarını aşan dava açmak veya devrin yetki sınırını gözden kaçırmak.
• Alacağın çekişmeli olduğu hâlde ödeme yerine devri tercih etmek; çekişmeli alacakta tahsil riski alacaklı üzerinde kalır, bu nedenle tahsil için devir uygundur.
• Madde 120 ile m.89 arasında zorunlu sıralama olduğunu sanmak; alacaklı iki yoldan birini seçebilir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Tahsil için devir kararının, devralan alacaklıya davayı alacak miktarı ile sınırlı olmak üzere açma yetkisi verdiği kabul edilmektedir. (5. Hukuk Dairesi, 2024/4615 E., 2024/10718 K., 26.12.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2023/4102 E., 2024/5955 K., 04.09.2024)
• Tahsil için devir yetkisi, borçlu ile üçüncü kişi arasındaki alacağın çekişmeli olduğu hallerde başvurulan yol olarak kabul edilmektedir. (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2024/84 E., 2024/218 K., 31.01.2024; 5. Hukuk Dairesi, 2022/11402 E., 2023/4370 K., 04.05.2023)
• Devralan alacaklının yetkisinin kapsamı, icra dairesinin verdiği yetki belgesinin sınırıyla belirlenmektedir; alacak miktarını aşan dava açılamaz. (5. Hukuk Dairesi, 2024/4615 E., 2024/10718 K., 26.12.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2023/4102 E., 2024/5955 K., 04.09.2024)
• Tapu iptali ve tescil gibi talepler içeren davalarda, icra dairesi yetkisinin İİK m.94/2 hükmüne uygun olup olmadığı ve m.120 kapsamına girip girmediği ayrıca incelenmektedir. (4. Hukuk Dairesi, 2022/12936 E., 2025/7714 K., 14.05.2025)
• Alacaklılardan birinin açtığı davanın m.120/2 kapsamında yetkiye dayandığının ileri sürülmesi halinde, yetki belgesinin dosyaya sunulması usul bakımından önem taşımaktadır. (11. Hukuk Dairesi, 2023/4988 E., 2024/8035 K., 19.11.2024)

Nasıl ispat edilir?

• Ödeme yerine devri talep eden alacaklı, hacze iştirak eden bütün alacaklıların muvafakatini icra dairesi kayıtlarıyla ispatlamakla yükümlüdür.
• Alacağın borsada ve piyasada fiyatı olmadığı, devrin itibari değerle yapıldığı icra dosyasındaki belgelerle ispat edilir.
• Tahsil için devirde yetki, icra dairesinin devir belgesiyle ispat edilir; dava açan alacaklı bu belgeyi dava dilekçesine eklemelidir. (5. Hukuk Dairesi, 2024/4615 E., 2024/10718 K., 26.12.2024; 11. Hukuk Dairesi, 2023/4102 E., 2024/5955 K., 04.09.2024)
• Üçüncü kişinin alacağın varlığına itiraz etmesi halinde, alacağın varlığı ve miktarı yazılı kayıt ile tanık gibi delillerle ispatlanır; alacağın varlığı çekişmeli ise bu yol uygundur.
• Karşı taraf, devrin muvafakat koşuluna uyulmadığını veya alacağın devralanın alacağını aştığını ileri sürerse bu savunmayı ispatla yükümlüdür.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.89: Haczedilen üçüncü kişi alacağının haciz ihbarnamesiyle paraya çevrilmesini düzenler; m.120 bunun alternatifidir ve alacaklı hangisini isteyeceğini seçer.
• 2004 sayılı Kanun m.106: Haczedilen alacakların taşınır hükmünde sayılmasına ilişkin hükümdür; alacaklıya paraya çevirme için taşınırlar gibi yol açar.
• 2004 sayılı Kanun m.99: Üçüncü kişinin elindeki borçluya ait malın istihkakına ilişkin olup, m.120 ile karıştırılmamalıdır.
• 6098 sayılı Kanun m.185: Ödeme yerine devrin kanun gereği gerçekleşen bir devir olduğu, devir hükümlerinin uygulanacağı çerçevesini verir.
• 6098 sayılı Kanun m.186: Devirden borçlunun borçlusuna bildirim yapılmasına ilişkin hükümdür; icra müdürünün bildirimi bununla karşılaştırılır.
• 6100 sayılı Kanun m.53: Tahsil için devralan alacaklının dava takip yetkisine dayanak olan temsil hükmüdür.

İİK m.121, intifa hakkı, taksim edilmemiş miras, şirket payı veya iştirak halinde tasarruf olunan mal payı gibi taşınır, taşınmaz ve alacak dışında kalan malvarlığı haklarının paraya çevrilmesinde uygulanacak usulü düzenler. Haczedilen hakkın satışının nasıl yapılacağına icra müdürünün icra mahkemesinden karar istemesini ve icra mahkemesinin bu konudaki seçeneklerini gösterir. Maddenin kapsamı sayma yoluyla sınırlı değildir; "gibi" ifadesi ile diğer benzer haklar da kapsama girer. Maddenin düzenlemediği konular: taşınır malların paraya çevrilmesi (m.106 vd. ve m.112 vd.), taşınmazların satışı (m.126 vd.), alacakların paraya çevrilmesi (m.89, m.120), şirket payının haczi ve TTK'daki fesih ve tasfiye hükümleri, ortaklığın giderilmesi davası ile aile mal ortaklığının ayrıntıları (MK m.331).

Paraya çevirmenin diğer tarzı. İştirak halinde mülkiyet hisseleri: hangi kavramlar bilinmeli?

Paraya çevirmenin diğer tarzı

Taşınır, taşınmaz ve alacak dışında kalan malvarlığı haklarının paraya çevrilmesi için kanunun öngördüğü özel usuldür. Kenar başlığı bu kapsamı belirler.

İntifa hakkı

Bir malın kullanım ve yararlanma hakkının başkasına tanınmasıdır. Haczedilen intifa hakkı, icra mahkemesinin kararıyla açık artırmayla, memur marifetiyle ya da başka bir tedbirle paraya çevrilebilir.

Taksim edilmemiş miras payı

Mirasçılar arasında henüz paylaşılmamış terekenin içindeki mirasçının payıdır. Elbirliği mülkiyetinin özel bir halidir.

İştirak halinde tasarruf olunan mal payı (elbirliği mülkiyeti hissesi)

Birden çok kişinin ortak bir mal üzerinde elbirliği halinde mülkiyet sahibi olması durumunda her birinin ortaklık içindeki payıdır. Hisse, tasfiye payı üzerindeki haktır ve paylaştırma yapılmadan doğrudan satılamaz.

Şirket payı

Ortağın şirketteki sermaye veya kâr payı üzerindeki hakkıdır. Şirket türüne göre paraya çevrilme usulü farklılık gösterir ve TTK hükümleri ile birlikte değerlendirilmelidir.

Yetki belgesi

Alacaklının, elbirliği mülkiyetinin ortaklığının giderilmesi davasını açabilmesi için icra mahkemesinden aldığı izni gösteren belgedir.

Paraya çevirmenin diğer tarzı. İştirak halinde mülkiyet hisseleri: hangi şartlar aranır?

• Haczedilen hak, m.121 kapsamındaki bir malvarlığı hakkı olmalıdır; taşınır, taşınmaz veya alacak niteliğinde bulunmamalıdır.
• Hakkın satılması gerektiğinde icra müdürü satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesine sormalıdır.
• İcra mahkemesi, yerleşim yerleri bilinen ilgilileri davet etmeli ve gelenleri dinlemelidir.
• Mahkeme, açık artırma yaptırma, satış için bir memur tayin etme veya iktiza eden diğer bir tedbiri alma seçeneklerinden birini kararlaştırmalıdır.
• Şirket payı söz konusuysa, TTK'daki özel hükümler saklı kalmak üzere her şirket türü ayrıca değerlendirilmelidir.

Paraya çevirmenin diğer tarzı. İştirak halinde mülkiyet hisseleri: hangi sonuçları doğurur?

• Mahkeme açık artırma yoluyla satışa karar verirse taşınır ve taşınmaz satışına ilişkin kurallar burada da uygulanır.
• Mahkeme satış için bir memur tayin ederse satış bu memur eliyle yapılır.
• Mahkeme iktiza eden başka bir tedbire karar verirse, örneğin intifa hakkı için kira gelirinden alacağın ödenmesi, bu tedbir uygulanır.
• İlgililerin yerleşim yeri bilinmiyorsa davet yapılamaz; bu hâlde mahkeme gelenleri dinleyerek karar verir.
• Maddede yer alan 'gibi' ifadesi nedeniyle sayılan haklar sınırlı değildir; benzer diğer haklar da bu hükme göre satılır.

Paraya çevirmenin diğer tarzı. İştirak halinde mülkiyet hisseleri: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Taşınmaz veya taşınır satışı gibi icra müdürünün kendisinin usul belirlediğini sanmak; m.121 kapsamındaki hisselerde usul icra mahkemesi kararına bağlıdır.
• Sermaye şirketi payını m.121 kapsamında icra mahkemesinden usul sorarak satmak; TTK m.133/2 gereği bu paylar taşınır hükümlerine göre paraya çevrilir.
• Paylı mülkiyet hissesi ile elbirliği mülkiyeti hissesini karıştırmak; birincisinde m.121 uygulanmaz, ikincisinde yetki belgesi gerekir.
• Kollektif veya komandit şirkette tasfiye payına doğrudan m.121 kararıyla haciz ve satış yapmak; TK m.249/2 nedeniyle bu karar verilmemelidir.
• Mahkemenin seçeneklerini tek bir yöntemle sınırlı saymak; mahkeme açık artırma, memur tayini veya başka bir tedbir arasında seçim yapabilir.
• Kiraya verme tedbiri kararlaştırıldığında gelirin borçluya verilebileceğini düşünmek; borç ödenene kadar gelir icra dairesi veya memur tarafından kullanılır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Elbirliği mülkiyeti hissesinin haczedilebileceği ve paraya çevrilebileceği kanunda açıkça düzenlenmiştir, bu hisse m.121 ve m.94 kapsamında değerlendirilmektedir. (Hukuk Genel Kurulu, 2017/763 E., 2019/344 K., 26.03.2019)
• Hisse kavramı, mal varlığı hissesi değil, ortağın ortaklık sıfatından doğan hak ve yükümlülüklerinin toplamı olan ortaklık anlamındaki hisse olarak anlaşılmaktadır. (Hukuk Genel Kurulu, 2024/787 E., 2025/367 K., 18.06.2025)
• Elbirliği mülkiyetinde alacaklının ortaklığın giderilmesi davası açabilmesi için icra mahkemesinden yetki belgesi alınması gerekmektedir; bu yetki belgesi m.121 uyarınca verilir. (7. Hukuk Dairesi, 2023/5670 E., 2024/608 K., 05.02.2024; 2023/31 E., 2023/24 K., 16.02.2023)
• Ortaklığın giderilmesi davası m.121 uyarınca alınan yetki belgesine dayanılarak açılabilmekte ve satış suretiyle giderilmesine karar verilebilmektedir. (7. Hukuk Dairesi, 2025/3798 E., 2025/4220 K., 10.10.2025; 7. Hukuk Dairesi, 2023/1426 E., 2023/2561 K., 15.05.2023)
• Paylı mülkiyet hissesi söz konusu olduğunda m.121 uygulanmaz ve alacaklıya dava açması için ayrıca yetki verilmesi gerekmez. (7. Hukuk Dairesi, 2025/3798 E., 2025/4220 K., 10.10.2025)

Nasıl ispat edilir?

• İcra müdürünün satış usulünü icra mahkemesine sorduğunu gösteren yazı ve mahkeme kararı, satışın m.121 kapsamında yapıldığını ortaya koyar; ispat yükü satış talebini ileri süren alacaklıdadır.
• Elbirliği mülkiyeti hissesinin varlığı ve oranı tapu kaydı ile ispatlanır; kayıtta hissenin 'Elbirliği No' hanesinde mi yoksa 'Hisse Pay/Payda' hanesinde mi gösterildiği belirleyicidir.
• Alacaklının yetki belgesi alması gerektiğini ileri süren taraf, hissenin elbirliği mülkiyetine ait olduğunu ispatlamalıdır; paylı mülkiyet hissesi olduğunu savunan taraf bunu tapu kaydı ile göstermelidir.
• Şirket payı satışında payın türü ve şirketin tasfiye ya da kâr payı durumu, şirket ana sözleşmesi ve ticaret sicili kayıtları ile ispatlanır.
• Mahkemenin kararı öncesinde ilgililerin davet edilip dinlendiği, tebligat belgeleri ve duruşma tutanağı ile ispatlanır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.106: Hacizli hissenin satılması talebinin dayanağı olan haciz hükümleridir; m.121 satış aşamasını düzenler.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.89: Alacakların paraya çevrilmesi hakkında olup m.121'in kapsamı dışında kalan kurallardır.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.120: Alacakların paraya çevrilmesi ile ilgili kurallar içerir; m.121 kapsamında değildir.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.122: Aile mal ortaklığında bir hissenin satışının m.121'e göre yapılacağını belirtir.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.112: Taşınırların paraya çevrilmesine ilişkin kurallardır; m.121 kapsamında hisse satışında bu hükümler kıyas yoluyla uygulanabilir.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.12: Elbirliği mülkiyeti hissesinin haczini düzenleyen hükümdür ve ortaklığın giderilmesi usulünü belirler.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: Ortaklığın giderilmesi davasının usul kurallarını düzenler.
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.701: Elbirliği mülkiyetinin tanımını verir ve hisse satışının dayandığı hukuki durumu belirler.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.133: Limited ve sermaye şirketlerinde ortağın payı ile kâr payının haczi ve paraya çevrilmesine ilişkin özel kuralları içerir.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.249: Şirket feshi davası ve borcun ödenmesi hâlinde davanın düşmesi kuralını içerir; tasfiye payı hakkında m.121 kararı verilmesine gerek olmadığını gösterir.

İİK m.122, aile mal ortaklığında bir hissenin satışının hangi usulle yapılacağını düzenler; hisse satışının İİK m.121'deki taksim edilmemiş miras, iştirak halinde mülkiyet ve benzeri hallerin paraya çevrilme usulüne bağlandığını söyler. Ayrıca TMK m.331 hükümlerinin saklı olduğunu belirtir. Maddenin uygulanması, borçlunun aile mal ortaklığında hissesi bulunan bir kişi olduğu icra takiplerinde söz konusudur. Madde, ortaklığın kuruluşunu, ortaklığa giren malların belirlenmesini, ortaklığın yönetimini ve ortaklıktan çıkmanın koşullarını düzenlemez (TMK m.374-384 ilgili hükümleri). Aile mal ortaklığının sona ermesinden doğan tasfiye ve paylaşma davasının esasını da düzenlemez (TMK m.331 ve ilgili hükümler). Hissenin haczi ve haciz işlemlerinin usulü de bu maddede yer almaz (İİK m.105 vd.).

Aile mal ortaklığı: hangi kavramlar bilinmeli?

Aile mal ortaklığı

Hısımların kendilerine geçen miras veya başka mallarla kurdukları, ortaklığın tüzel kişiliği bulunmayan ve mallarını elbirliğiyle elinde tuttuğu ortaklıktır. Hısım olmayan kişiler bu ortaklığa giremez.

Hisse

Aile mal ortaklığındaki ortağın ortaklık malları üzerindeki payıdır. Bu hisse, paylı mülkiyetteki kesin paydan farklı olarak ortaklık devam ettikçe belirli ve ayrılmış değildir; ortaklığın tasfiyesi ile somutlaşır.

Elbirliği mülkiyeti

Birden çok kişinin bir malın tamamı üzerinde, paylara bölünmeden birlikte hak sahibi olduğu mülkiyet biçimidir. Bu bağlamda ortaklar mallar üzerinde elbirliğiyle hak sahibidir.

İİK m.121 usulü

Taksim edilmemiş miras veya iştirak halinde tasarruf olunan mal hissesi gibi, İİK'nın özel satış hükümlerinde sayılmayan malların satışında icra dairesinin icra mahkemesinden satış usulünü sormasını öngören yoldur. İcra mahkemesi açık artırma yaptırabilir, satış için memur atayabilir veya başka tedbir alabilir.

Aile mal ortaklığı: hangi şartlar aranır?

• Satılacak varlığın aile mal ortaklığında bir ortağın hissesi olması gerekir.
• Hissenin satışının İİK m.121 uyarınca yapılması gerekir; icra dairesi satış usulünü icra mahkemesinden sormalıdır.
• İcra mahkemesi, ilgilileri (özellikle alacaklıları ve ortakları) dinledikten sonra açık artırma, satış memuru atanması veya başka bir tedbire karar verir.
• TMK m.331 hükümlerinin saklı olduğu dikkate alınmalı; ortaklığın sona ermesi veya tasfiyeye ilişkin koşullar varsa bunlar da gözetilmelidir.

Aile mal ortaklığı: hangi sonuçları doğurur?

• Aile mal ortaklığında bir hissenin satışı, İİK m.121'de öngörülen yolla yapılır; icra dairesi satışın nasıl yapılacağını icra mahkemesine sorar.
• İcra mahkemesi, ilgilileri dinledikten sonra açık artırma yaptırabilir, satış için bir memur tayin edebilir veya uygun gördüğü başka bir tedbire karar verebilir.
• Madde, TMK m.331 hükümlerinin saklı olduğunu belirtir; bu nedenle ortaklığın tasfiyesine ilişkin özel hükümler satış usulünün önüne geçmez.
• Aile mal ortaklığında hisse, paylı mülkiyet hissesi gibi doğrudan haczedilip satılamaz; satış için İİK m.121 yolu izlenir.

Aile mal ortaklığı: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Aile mal ortaklığı hissesini paylı mülkiyet hissesi gibi görüp doğrudan haczedip satmak; bu durumda İİK m.121 usulü atlanmış olur.
• İcra dairesinin satış usulünü icra mahkemesine sormadan doğrudan açık artırmaya çıkması; m.122 atfı gereğince yetki ve usul kararı zorunludur.
• TMK m.331 saklı hükmünü gözden kaçırıp ortaklığın tasfiyesi ve giderilmesi hükümlerini satış usulüyle karıştırmak.
• Madde metnindeki "saklı" ifadesini ortaklık hükümlerinin uygulanmayacağı anlamına gelecek biçimde yorumlamak; bu hükümler yürürlükte kalır.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Yargıtay, aile mal ortaklığı hissesinin satışında İİK m.121 yolunun izlenmesi gerektiğini kabul etmektedir.
• Yargıtay, paylı mülkiyet hissesi ile elbirliği mülkiyeti hissesini ayırmakta; paylı mülkiyet hissesinde İİK m.121 uygulanmayacağını, elbirliği hissesinde ise alacaklıya ortaklığın giderilmesi davası için yetki belgesi verilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
• Yargıtay, elbirliği mülkiyetinde ortaklığın giderilmesi talep edilmemişse alacaklıların doğrudan tahsil yapamayacağını, önce icra mahkemesinden yetki belgesi alınması gerektiğini kabul etmektedir.

Nasıl ispat edilir?

• Hissenin aile mal ortaklığına ait olduğunu iddia eden alacaklı veya icra dairesi, bunu ortaklık sözleşmesinin resmi şekilde yapıldığını gösteren noter belgesi ile ispatlar; sözleşmenin bütün ortakların veya temsilcilerinin imzasını taşıdığı da bu belgeden anlaşılmalıdır.
• Hissenin paylı mülkiyet değil elbirliği mülkiyeti niteliğinde olduğunu iddia eden taraf, tapu kaydında hissenin "Elbirliği No" hanesinde gösterildiğini ispatlamalıdır; kayıt incelemesi bu konuda temel delildir.
• Borçlunun payını önceden devrettiğini savunan taraf, devir işleminin resmi senet ile yapıldığını ve bu işlemin hissenin ortaklık dışına çıktığını ispatlamakla yükümlüdür.
• İcra mahkemesinin usul kararı yazılı olmalıdır; yetki belgesi veya satış usulüne ilişkin karar, takibin dayanağı olarak icra dosyasında bulunmalıdır.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı İİK m.121: Maddenin doğrudan atıf yaptığı hükümdür; taksim edilmemiş miras ve iştirak halinde mülkiyet hissesi gibi malların satış usulünü düzenler ve m.122 bu usulü aile mal ortaklığı hissesine uygular.
• 4721 sayılı TMK m.331: Maddenin metninde saklı tutulan hükümdür; aile mal ortaklığının tasfiyesi ve ortaklığın giderilmesine ilişkin esasları içerir ve satış usulünün üzerine uygulanır.

Madde, hacizli taşınmazların satışında icra dairesinin satış talebinden sonra satışı yapması için tanıdığı süreyi düzenler. Satışın yalnız açık artırma yoluyla yapılacağı, pazarlık usulünün uygulanmayacağı ve satışın hangi icra dairesince yapılacağı kuralları ile ilan, şartname, teminat ve ihale aşamaları bu maddede yer almaz; bu konular madde 124 ila 127 ve madde 360'ta düzenlenmiştir. Madde, satış isteme süresini ve paraya çevirme yetkisinin kendisini düzenlemez; satış isteme süresi madde 106'da yer alır. Madde, ilgili icra dairesinin satış talebinden sonraki eylemini bağlar; alacaklının satış talebinin usulünü ve hangi hallerde talebin geri alınabileceğini düzenlemez. Taşınırların satışı da bu maddenin kapsamında değildir.

Satış müddeti: hangi kavramlar bilinmeli?

Satış talebi

Alacaklının veya maddi hukuki koşullara göre borçlunun, haczedilmiş taşınmazın paraya çevrilmesini icra dairesinden istemesidir. Madde 123'teki üç aylık süre bu talepten itibaren işler; talep tarihi haczin tarihinden ayrı bir kavramdır.

Açık artırma

Yeri, zamanı ve koşulları önceden belirlenmiş olan, hazır bulunanlar arasında en yüksek bedeli teklif edene yapılan satış biçimidir. Taşınmazlarda satış yalnız bu biçimde yapılabilir.

Düzenleyici süre

Yükümlülüğün yerine getirilmesi için kanunun icra dairesine tanıdığı süredir. Bu süre aşılsa da yapılan satış geçerlidir; süre aşımı yalnız icra dairesinin sorumluluğunu doğurur.

Özel yetki kuralı

Taşınmazın satışının, taşınmazın bulunduğu yer icra dairesince yapılmasını öngören yetki kuralıdır. Takip dairesi taşınmazın bulunduğu yerde değilse satış istinabe yoluyla yapılır.

Satış müddeti: hangi şartlar aranır?

• Satış talebinin icra dairesine yapılmış ve bu talebin dosyaya girmiş olması gerekir; süre bu andan itibaren işler.
• Taşınmazın haczedilmiş ve haczin kesinleşmiş olması gerekir; haciz kesinleşmemişse satış talebi de bu madde kapsamında bir sonuç doğurmaz.
• Satış, icra dairesi tarafından açık artırma yoluyla yapılmalıdır; pazarlık usulü taşınmazda uygulanamaz.
• Satışın, satış talebinden itibaren üç ay içinde yapılması icra dairesinin yükümlülüğüdür; üç ay bu talep tarihinden başlar.
• Satışın istinabe yoluyla yapılması gerekiyorsa, taşınmazın bulunduğu yer icra dairesi satışı yürütür ve üç aylık süre bu daire açısından da geçerlidir.

Satış müddeti: hangi sonuçları doğurur?

• Satış talebinden itibaren üç ay içinde açık artırma yapılırsa satış, düzenleyici sürenin gözetilmesi açısından tam uygun olur.
• Üç ay geçtikten sonra yapılan satış da geçerlidir; icra müdürünün süreyi geçirmesi satışı geçersiz kılmaz.
• Süre aşımı, icra dairesinin gecikmeden satışı yapma görevinin ihlali olarak değerlendirilebilir; bu ihlal sorumluluk doğurabilir.
• Satış talebi yoksa bu madde işlemez ve icra dairesi kendiliğinden satış süresi başlatmaz.
• Taşınmaz pazarlıkla satılamaz; pazarlık yoluyla yapılan satış bu maddeye uygun sayılmaz.

Satış müddeti: sık yapılan hatalar nelerdir?

• Üç aylık süreyi hak düşürücü süre saymak; bu süre düzenleyici süredir ve geçmesi satışı geçersiz kılmaz.
• Satış talebi tarihini haciz tarihiyle karıştırmak; üç aylık süre talep tarihinden başlar.
• Taşınmazda pazarlık usulünün istisnai hallerde mümkün olduğunu düşünmek; taşınmazda pazarlık hiçbir halde uygulanmaz, iflas dışındaki takipte yalnız açık artırma vardır.
• Taşınırdaki iki aylık süreyi taşınmaza uygulamak; taşınmazda süre üç aydır.
• Yetki çevresi dışındaki taşınmazda üç ayı icra dairesinin kendisinin hesaplaması; satış istinabe yoluyla yapılır ve süre bu şekilde değerlendirilir.

Uygulamada nasıl yorumlanıyor?

• Üç aylık sürenin geçmesinin satışı geçersiz kılmadığı, icra müdürünün bu süreyi geçirmesinin yalnız düzenleyici bir eksiklik olduğu kabul edilmektedir. (İkinci Bölüm, 2014/17682 E., 08.03.2017)
• Satış talebi ile satış günü arasındaki sürenin hesabında, ilan ve şartname işlemlerinin süreye dahil edilip edilmeyeceği uygulamada tartışmalıdır. (Hukuk Genel Kurulu, 2022/1036 E., 2023/714 K., 05.07.2023)

Nasıl ispat edilir?

• Satış talebinin ne zaman yapıldığını, talebin icra dosyasına girdiğini gösteren belge ile ispat yükü talep sahibindedir.
• Satışın üç ay içinde yapılıp yapılmadığı, icra dosyasındaki satış günü tutanağı ve ilan belgeleriyle ispatlanır.
• Üç aylık sürenin aşıldığını ileri süren taraf, bunu icra dosyasındaki tarihlerle ortaya koymalıdır; icra dairesi süre içinde satışın yapılamamasının nedenini gösteren belge sunabilir.
• Satış talebinin yapıldığı tarih ile haciz tarihi arasındaki süre, madde 106 bakımından ayrıca ispat konusu olur.

Hangi maddelerle birlikte okunmalı?

• 2004 sayılı Kanun m.106: Alacaklının hacizden itibaren bir yıl içinde satış talebinde bulunmasını düzenler; madde 123'teki üç aylık sürenin ön koşulu olan satış talebinin zamanını belirler.
• 2004 sayılı Kanun m.124: Açık artırma şartnamesinin hazırlanmasını düzenler; üç aylık sürenin içinde yapılması gereken hazırlık işlemlerinden biridir.
• 2004 sayılı Kanun m.126: Artırma ilanını düzenler; satış için zorunlu ön işlem olup üç aylık süre içinde tamamlanmalıdır.
• 2004 sayılı Kanun m.360: Taşınmazın yetki çevresi dışında bulunması halinde satışın istinabe yoluyla yapılmasını düzenler; madde 123'ün uygulanmasında yer değişikliğini belirler.