Kat irtifakı nedir?

Arsa üzerinde, kat mülkiyetinin kurulamadığı hallerde bağımsız bölümler için kurulan, arsa payına bağlı bir haktır. Eşya hukukunda düzenlenen irtifak hakkı türlerinden biri değil, eşyaya bağlı bir borç niteliğindedir.

Arsa üzerinde, bağımsız bölümler için kişisel ve üst hakkı niteliğinde bir kat irtifakı kurulmuş olmasıdır. Kat mülkiyetinden farklı olarak arsa malikinin mülkiyeti sürer ve madde bu haldeki taşınmazlar için de paylaşma davasını yasaklar.

Arsa payına bağlı bir irtifak türüdür. Madde 9 kat irtifakı sahipleri bakımından da aynı başvuru sırasını öngörür.

Henüz inşası tamamlanmamış ya da inşasına başlanmamış bir yapı için, arsa payına bağlı olarak kurulan ve yapı tamamlanınca kat mülkiyetine dönüşmesi öngörülen irtifak hakkıdır. Bu maddede kat mülkiyetiyle birlikte aynı resmi senet ve tescil koşuluna bağlanmıştır.

Bir arsa üzerinde, ilgili bağımsız bölüme tahsis edilen arsa payı ile kurulan ve bağımsız bölümün kat mülkiyetine konu olacak şekilde ileride oluşacağı bir hakdır. Kat mülkiyetinden farklı olarak henüz oluşmamış bir bölüm için kurulabilir.

Paylı mülkiyete tabi arsa üzerinde, arsa payının malikine bağlı olarak yapı inşa etme ve kat mülkiyeti kurma borcunu ifade eden kurumdur. Madde metninde irtifak, bağımsız bölüme tahsis edilecek arsa payı ile birlikte kurulur.

Yeni bağımsız bölümün arsa payı üzerinde 14. madde uyarınca kurulan ve kat mülkiyeti kütüğündeki irtifaklar hanesine tescil edilen haktır.

Harap olan bağımsız bölümler üzerindeki kat mülkiyetinin, yeniden yapım süresi içinde kendiliğinden kat irtifakına dönüşmesidir. Bu dönüşüm bölüm yapılana kadar sürer ve kütüğe geçici şerh ile işlenir.

Paylı mülkiyete tabi arsa üzerinde, arsa payına bağlı olarak bina inşa etme ve kat mülkiyeti kurma borcunun yüklendiği irtifak türüdür. Kişisel bir borç ilişkisinden farklı olarak borç, arsa payının sahibine geçtikçe yeni malike de bağlanır.

Bir taşınmazın üzerinde, başkasına ait arsada paylı mülkiyet temeline dayanan ve bağımsız bölüm sahibine lehine kurulan irtifak niteliğindeki kat hakkıdır. Madde 52/b uyarınca hava hakkı sahibi lehine bu şekilde kurulur.

Bir gayrimenkulün paydaşlardan birinin, kat maliki gibi o gayrimenkulün belirli bir bölümünden tek başına yararlanmasını sağlamak amacıyla kurulan irtifak hakkıdır. Madde, bu hakkın kat mülkiyetine çevrilinceye kadar geçen dönemi kapsar.

Bir yapının bağımsız bölümlere ayrılarak her birinin ayrı mülkiyet konusu yapılmasını sağlayan hukuki rejimdir. Maddeye göre kat irtifakının tüketici adına tapuya tescili, tescil edilen konutun zilyetliğinin devrini de sağlıyorsa teslim gerçekleşmiş sayılır.