Anayasa Madde 48IV. Çalışma ve sözleşme hürriyeti
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Anayasa'nın 48. maddesi, herkesin dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahip olmasını, özel teşebbüs kurma serbestisini ve devletin özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alma ödevini düzenler. Hüküm herkese, yani gerçek ve tüzel kişilere, bu hürriyetler bakımından uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.
Bu maddedeki kavramlar
- Çalışma hürriyeti
- Güvenlik ve kararlılık içinde çalışma
- Milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürütme
- Özel teşebbüs kurma hürriyeti
- Sözleşme hürriyeti
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
32 karar arasından seçildi- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi · E. 2023/1395 · K. 2023/1316 · T. 25.10.2023İstinafRet
taraf vekillerince temyizi üzerine, anılan Yargıtay ilamı ile özetle, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 48 inci maddesine göre, herkesin, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahip olduğu, 6098 sayılı Kanun'un 444 ve devamı maddelerinde de rekabet yasağı kaydı veya sözleşmesinin koşulları ile sınırlarının düzenlendiği, söz konusu rekabet yasağı kaydı veya sözleşmenin geçerli olabilmesi koşullarından birinin de,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/7253 · K. 2023/1376 · T. 07.03.2023Daire kararıBozma
2. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 48 inci maddesine göre, herkesin, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahip olduğu, 6098 sayılı Kanun'un 444 ve devamı maddelerinde de rekabet yasağı kaydı veya sözleşmesinin koşulları ile sınırları düzenlenmiştir.
- Hukuk Genel Kurulu E.2024/568 K.2025/526 T.2025-09-17Hukuk Genel KuruluBozma
Buna karşılık, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın (Anayasa) 48. maddesinde güvence altına alınan işçinin dilediği alanda “çalışma ve sözleşme özgürlüğü”, onun hayatını kazanması yanında yine Anayasa’da öngörülmüş olan maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıyla (md. 5, 17) doğrudan ilgilidir.
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddenin ders anlatımı
- Çalışma ve Sözleşme HürriyetiAnayasa Hukuku · 2.3 Sosyal ve Ekonomik Hak ve Ödevler · 7:35
Bu maddeye özel soru
Çalışma ve sözleşme hürriyeti kapsamında aşağıdakilerden hangisi Devletin bir görevi olarak düzenlenmiştir?
- A) Tüm özel teşebbüsleri kamulaştırmak.
- B) Özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini sağlamak.
- C) Sözleşme hürriyetini tamamen ortadan kaldırmak.
- D) Fiyatları her sektörde doğrudan belirlemek.
- E) Özel teşebbüs kurmayı izne bağlamak.