TTK Madde 121I - Sebepleri
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 121. maddesi, acentelik sözleşmesinin belirsiz süreli ve belirli süreli hallerde feshini, süre dolduktan sonra devamın sözleşmeyi belirsiz süreliye çevirmesini, müvekkil veya acentenin iflası, ölümü ve kısıtlanmasının etkisini ve bu sebeplerle sona eren sözleşmede acenteye verilecek uygun tazminatı düzenler. Hüküm, acentelik sözleşmesinin taraflarını, yani müvekkil ile acenteyi ilgilendirir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Belirsiz bir süre için yapılmış olan acentelik sözleşmesini, taraflardan her biri üç ay önceden ihbarda bulunmak şartıyla feshedebilir. Sözleşme belirli bir süre için yapılmış olsa bile haklı sebeplerden dolayı her zaman fesih olunabilir.
(2)Belirli süre için yapılan bir acentelik sözleşmesinin, süre dolduktan sonra uygulanmaya devam edilmesi hâlinde, sözleşme belirsiz süreli hâle gelir.
(3)Müvekkilin veya acentenin iflası, ölümü veya kısıtlanması hâlinde, Türk Borçlar Kanununun 513 üncü maddesi hükmü uygulanır.
(4)Haklı bir sebep olmadan veya üç aylık ihbar süresine uymaksızın sözleşmeyi fesheden taraf, başlanmış işlerin tamamlanmaması sebebiyle diğer tarafın uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır.
(5)Müvekkilin veya acentenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası sebebiyle acentelik sözleşmesi sona ererse, işlerin tamamlanması hâlinde acenteye verilmesi gereken ücret miktarına oranlanarak belirlenecek uygun bir tazminat acenteye ya da bu maddede yazılı hâllere göre onun yerine geçenlere verilir.
Madde gerekçesi
İkinci fıkra: Birinci ve üçüncü fıkraları 6762 sayılı Kanunun 133 üncü madde sinden alınmış olan bu maddenin ikinci fıkrası yenidir. Yeni hüküm belirli süreli acentelik sözleş mesinin, süre dolduktan sonra uygulanmaya devam edilmesiyle belirsiz süreli hâle geleceğini belir terek genel kuralı tekrarlamıştır. Maddenin birinci ve üçüncü fıkraları 6762 sayılı Kanunun 133 üncü maddesinden, dördüncü ve beşinci fıkraları ise aynı Kanunun 134 üncü maddesinden dili sadeleştirilerek alınmıştır. Dördüncü ve beşinci fıkralar tamamlanmamış işler hakkında olduğu için, 122 nci maddeyle bir çelişme veya tekrar söz konusu değildir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Atıflar(1)
Bu maddenin atıf yaptıkları
Bu maddedeki kavramlar
- Haklı sebep
- Acentelik sözleşmesi
- Başlanmış işler
- Belirli süreli acentelik
- Belirsiz süreli acentelik
- Denkleştirme tazminatı
- Üç aylık fesih ihbarı
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
35 karar arasından seçildi- Hukuk Genel Kurulu E.2023/103 K.2023/1185 T.2023-11-29Hukuk Genel KuruluBozma
böylece şekli iradeye değil sözleşmenin devamına yönelik bu açık fiili iradeye üstünlük tanınması gerektiği, Türk mevzuatında distribütörlük sözleşmesine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı için acentelik sözleşmelerini düzenleyen hükümlerin kıyasen uygulanacağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 121/2 maddesi gereğince belirli süre için yapılan bir acentelik sözleşmesinin süre dolduktan sonra uygulanmaya devam edilmesi hâlinde sözleşmenin belirsiz süreli hâle geleceği,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/3891 · K. 2024/6504 · T. 18.09.2024Daire kararıOnama
taraflar arasındaki 01.07.2016 tarihinden sonra devam eden ticari faaliyetin dava konusu acentelik sözleşmesi kapsamında olduğu, davalının davacıya gönderdiği 10.11.2017 tarihli cevabi ihtarname içeriğinden, sözleşme ilişkisinin sürenin bitimine rağmen devam ettirildiğinin anlaşıldığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 121 inci maddesi uyarınca belirli süre için yapılan acentelik sözleşmesinin, süre dolduktan sonra uygulanmaya devam edilmesi nedeniyle belirsiz süreli hale geldiği, acentelik sözleşmesinin belirsiz süreli hale geldiği kabulüne göre;
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2023/835 · K. 2024/4131 · T. 21.05.2024Daire kararıOnama
fesih hakkının 15 gün içinde kullanılmaması durumunda, artık bu tespit nedeni ile fesih hakkının kullanılamayacağını, sözlemenin 16.2.3. maddesinin haksız şart olmasına rağmen, Digitürtk’ün 15 gün önceden bildirimde bulunmak kaydı ile sözleşmeyi hiçbir sebep göstermeden feshedebileceğinin düzenlendiğini, 6102 sayılı Kanun'un 121 inci maddesine göre belirsiz süreli bu tür sözleşmelerin biri üç ay önceden ihbarda bulunmak şartıyla feshedilebileceğini, bu kapsamda haklı neden bulunması halinde sözleşmenin derhal feshedilebileceğini,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Merkezi Konya’da bulunan Bereket Traktör A.Ş.'nin, sözleşme akdetme yetkisi bulunmayan Adana acentesi olan Toprak Tarım işletmesinin sahibi Kemal ile Ceyhanlı çiftçi Salih, bir biçerdöver alımı için sözleşme yapmış ve kaporayı ödemiştir. Ancak biçerdöverin teslimatı iki ay gecikince Salih zarara uğramıştır. Bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Bereket Traktör A.Ş., sözleşmenin yapıldığını öğrendikten sonra derhal Salih’e icazet verdiğini bildirmezse, sözleşmeye icazet vermemiş sayılır.
- B) Bereket Traktör A.Ş., Toprak Tarım ile aralarındaki belirsiz süreli acentelik sözleşmesini yalnızca haklı bir nedenin varlığı hâlinde feshedebilir.
- C) Toprak Tarım işletmesinin sahibi Kemal, tahsil ettiği kaporayı zamanında Bereket Traktör A.Ş.'ye göndermezse, ödemesi gereken tarihten itibaren gecikme faizi ödemekle yükümlü olur.
- D) Salih, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık sebebiyle acente Kemal’e karşı dava açabilir.
- E) Bereket Traktör A.Ş. ile acente Kemal arasında çıkan uyuşmazlıklarda, Türk Ticaret Kanununda acenteliğe ilişkin hüküm bulunmayan hâllerde simsarlık (tellallık) hükümleri uygulanır.
Bu maddeyle ilgili 4 soru daha var
Soruların tamamını çözmek ve açıklamalı cevapları görmek için Hukuksal Eğitim platformuna katıl.
Platforma katıl