TTK Madde 353XIV - Fesih davası
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Madde, anonim şirketin kuruluşunda kanuna aykırılık nedeniyle mahkemece feshine ilişkin koşulları düzenler; butlan ve yokluk kararının verilemeyeceği kuralını, fesih davasının açılabilmesi için gereken koşulları, davacıların sınırlı sayısını, mahkemenin ara tedbir ve eksiklik süresi yetkisini, delil sunma usulünü, süreyi ve tescil ve ilan yükümlülüğünü içerir. Kanun, kuruluştan sonraki bir fesih gerekçesini değil, kuruluş işlemine ilişkin aykırılığı konu alır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
(1)Anonim şirketin butlanına veya yokluğuna karar verilemez. Ancak, şirketin kurulmasında kanun hükümlerine aykırı hareket edilmek suretiyle, alacaklıların, pay sahiplerinin veya kamunun menfaatleri önemli bir şekilde tehlikeye düşürülmüş veya ihlal edilmiş olursa, yönetim kurulunun, Gümrük ve Ticaret Bakanlığının, ilgili alacaklının veya pay sahibinin istemi üzerine şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesince şirketin feshine karar verilir. Mahkeme davanın açıldığı tarihte gerekli önlemleri alır.
(2)Eksikliklerin giderilebilmesi, esas sözleşmeye veya kanuna aykırı hususların düzeltilebilmesi için mahkeme süre verebilir.
(3)Dava dilekçesine deliller ile gerekli bütün bilgiler eklenir. Yargılama aşamasında delil sunulamayacağı gibi bir davanın beklenilmesi ve bilgi getirtmesi de mahkemeden istenemez. Ancak, somut olayın haklı göstermesi hâlinde, mahkeme, kesin süreye bağlayarak, davacının delil sunma ve bilgi getirtme istemini kabul edebilir. Dava, acele işlere ilişkin usule tâbîdir.
(4)Davanın, şirketin tescil ve ilanından itibaren üç aylık hak düşürücü süre içinde açılması şarttır.
(5)Davanın açıldığı ve kesinleşmiş olan mahkeme kararı, mahkemenin bildirimi üzerine, derhâl ve resen ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur. Ayrıca, yönetim kurulu, tescil ve ilanı yapılan hususu, (…)1 internet sitesine koyar.
- 1.(5. fıkra)26/6/2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tirajı ellibinin üzerinde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan en az bir gazetede ilan eder;” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Madde gerekçesi
559 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan 6762 sayılı Kanunun 299 uncu maddesinin beşinci fıkrası hükmünün yerini tutmak amacıyla kaleme alınan bu madde, aynı zamanda AET'nin şirketlere ilişkin 68/151/AET sayılı Birinci Yönergesinin 11 ve 12 nci maddelerine de uygundur. Hükmün benzerleri AB ülkeleri ile İsviçre'de de (İsv. BK 643 (3)) mevcuttur. Kuruluştan itibaren, aylarla ifade edilen çok kısa bir süre geçtikten sonra anonim şirketin but lanına veya yokluğuna karar verilememesi, tescilin her türlü hukukî sakatlığı onarması (sağlığa ka vuşturması) ilkesi, işlem güvenliğinin korunması gereğinin zorunlu sonucu ve anonim şirketler hu kukunun bir temel ilkesidir. Bu ilkenin Türk Medenî Kanununun 47 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü dışında istisnası yoktur. Türk Medenî Kanununun 47 nci maddesinin ikinci fıkrasının ano nim şirketlere uygulanması ise sorgulanabilir. Bu sebeple, İsv. MK 52 (3) hükmüne dayanılarak İs viçre doktrininde savunulan geçersizlik hallerini Türkiye'ye uygulamak, tartışılması gereken bir ko nudur. Diğer yandan fesih menfaatler dengesine daha çok uymaktadır. Kuruluşta ve sermaye artırı mında bazı önemli sebeplerin varlığında şirketin feshine karar verilebilir. Bu fesih kararı mahkeme tarafından verilmiş şirketin feshi kararı gibi sonuç doğurur ve şirketin tasfiyesini zorunlu kılar. Fes he sebep olan kanun hükümlerine aykırılığın alacaklıların, paysahiplerinin ve kamunun menfaatini önemli şekilde tehlikeye düşürmüş veya ihlâl etmiş olması şarttır. "Önemli" sözcüğü hem menfaati hem de ihlâli kapsar. Maddede fesih davasının davacıları sınırlı sayıda (numerus clausus) gösterilmiştir. Hükümde eksikliklerin giderilebilmesi ve aykırılıkların düzeltilebilmesi için mahkemenin sü re verebileceği açıkça belirtilerek tartışma yaratabilecek bir noktaya açıklık getirilmiştir. Buna kar şılık, mahkemenin gerekli tedbirleri davanın açıldığı tarihte alması bir zorunluluktur. Deliller ve belgeler, ilk celseye kadar hazır olmalıdır. Yargılama aşamasında dosyaya hiçbir belge giremez. Hüküm, kamu düzeni ile ilgilidir. Fesih kararı, işlem düzeni ve güvenliğini etkiler. Hem davanın açıldığı hem de kesinleşen karar, mahkeme tarafından resen ticaret siciline bildi- rilip tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilân olunur. Ayrıca yönetim kurulu, tescil ve ilân edilen hususu tatmin edici tiraja sahip olan gazetelerde ilân eder; web sitesine koyar.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Değişiklik geçmişi(1)
- 26.06.20125. fıkra 26.06.2012 tarihinde 6335 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
Maddenin eski metinleri gösterilmiyor; yalnız hangi bölümün ne zaman, hangi kanunla değiştiği.
Bu maddedeki kavramlar
- Fesih
- Kesin süre
- Acele işler usulü
- Butlan ve yokluk
- Önemli tehlike veya ihlal
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
16 karar arasından seçildi- Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/954 · K. 2024/401 · T. 29.02.2024İstinafRet
şirkete ait tüm bilgi ve belgeleri davacıdan gizlediğini, bu nedenlerle davacının şirket ortaklığından çıkartılmasına ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ana sözleşmede öngörülen ortaklık pay miktarı olan 51.000,00-TL’lik değerin karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin hesaplanarak davacıya ticari faizi ile birlikte ödenmesini, olmadığı takdirde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 353.maddesi gereğince şirketin feshine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
- Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2017/148 · K. 2019/293 · T. 03.05.2019İlk dereceRet
TL’lik değerin karar tarihine en yakın tarihteki gerçek değerinin hesaplanarak davacıya ticari faizi ile birlikte ödenmesini, olmadığı takdirde 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 353.maddesi gereğince şirketin feshine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2017/1572 · K. 2018/7205 · T. 20.11.2018Daire kararıOnama
davalı şirketin ana sözleşmesinin 4. maddesinde şirketin yeni adresinin süresi içinde tescil ettirilmemesi halinde bu durumun şirket için fesih sebebi sayılacağının düzenlendiği, fakat bu durumda da davacı tarafından fesih talebinde bulunulamayacağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 353. ve 210. maddelerinde belirtilen hallerde de Ticaret Bakanlığının fesih isteminde bulunabileceği,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
Bu maddeye özel soru
Anonim şirketin kuruluşunda kanuna aykırı hareket edilerek kamu düzeni veya pay sahiplerinin menfaati önemli ölçüde ihlal edilmişse, şirketin feshine karar verilebilir. Bu "Fesih Davası"nı açmak için öngörülen hak düşürücü süre ne kadardır?
- A) Şirketin tescil ve ilanından itibaren 1 ay
- B) Şirketin tescil ve ilanından itibaren 3 ay
- C) Şirketin tescil ve ilanından itibaren 1 yıl
- D) Usulsüzlüğün öğrenilmesinden itibaren 6 ay
- E) Süresizdir.