Hakkaniyet nedir?

Hakkaniyet sorumluluğunda kusur aranmaz; hâkim hakkaniyet ölçütüyle karar verir.

Kusur sorumluluğunda (m.49) fail kusurlu olmalıdır.

Ayırt etme gücünden yoksun kişi kusur sorumluluğuna göre sorumlu tutulamaz; yalnızca hakkaniyet ölçütüyle sorumlu olabilir.

Bu maddede sorumluluk, ayırt etme gücünden yoksun kişinin verdiği zarardan doğar ve hakkaniyete dayanır.

Özen sorumluluğunda (m.66, m.67, m.68) bir yardımcının ya da malikin özen ödevi ihlal edilmiştir; tehlike sorumluluğunda (m.71) tehlikeli işletmenin faaliyeti esas alınır.

Ayırt etme gücünden yoksun kişinin zararı özen ya da tehlike sorumluluğu hükümlerine göre değil, m.65 çerçevesinde değerlendirilir; bu hükümler aynı zararda birlikte uygulanmaz.

Hakem, sözleşme hükümlerine ve seçilen hukuk kurallarına göre karar verir.

Hakem, hakkaniyet ve nasafet kurallarına göre ya da dostane aracı olarak karar verir.

İkinci yol ancak tarafların açık yetkisiyle mümkündür; yetki yoksa hakem hukuk kurallarına bağlıdır.

Mahkûmiyet hâlinde giderlerin tamamının sanığa yüklenmesi kuralı (fıkra 1).

Araştırma veya işlemlerin sanık lehine sonuç vermesi ve yüklemenin hakkaniyete aykırı olması hâli (fıkra 3).

Fıkra 3 hâlinde mahkeme giderleri kısmen veya tamamen Devlet Hazinesine yükleyebilir; bu hâlde sanık sorumlu tutulmaz.

TBK m.59 kapsamında failin, ayırt etme gücünü kaybetmesinde kusuru olup olmadığı belirleyicidir.

TBK m.65 kapsamında hakkaniyet gerektiriyorsa tazminat yükümlülüğü doğar ve kusur aranmaz.

Geçici kayıpta kusurlu olmayan fail m.59'a göre sorumlu olmaz; ancak hakkaniyet gerektirirse m.65 uyarınca yine sorumlu tutulabilir.