Şerh nedir?
Kısaca
Şerh, 10 kanunda 18 maddede geçen bir kavramdır; anlamı bağlama göre değişir.
- TMK m.830 · diğer hükümler: Tapu kütüğünde taşınmaz üzerindeki bir hak veya durumun üçüncü kişilere karşı duyurulması amacıyla yapılan kayıttır.
- TBK m.242 · kullanılması ve hükümleri: Önalım hakkının tapu siciline kaydedilmesi işlemidir.
- TTK m.978 · verilmesi: Gemi siciline, bir hakkın varlığı veya kısıtlandığı yönünde yapılan ve üçüncü kişilere karşı bilinebilirlik sağlayan sicil kaydıdır.
Kanunda nerede geçiyor
18 maddeden 16'iTürk Medeni Kanunu
- TMK m.254 · IV. Aile konutu ve ev eşyası — 1. İptal veya boşanma hâlinde
Konutta kalma hakkının tapu kütüğüne kaydedilmesidir. Şerh, hakkın üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlar; şerhi isteme hakkı, hakkı elde eden eşe aittir.
- TMK m.689
Taşınmazla ilgili paydaş anlaşmasının tapu kütüğüne kaydedilmesidir. Şerh, paydaşlardan birinin başvurusu üzerine ve imzaların noterlikçe onaylanması koşuluyla verilebilir.
- TMK m.731 · I. Genel olarak
Tapu kütüğünde ilgili kayda eklenen, kısıtlamanın ortadan kaldırılmasına veya değiştirilmesine ilişkin sözleşmenin varlığını gösteren kayıttır. Bu madde kapsamında kısıtlamanın kaldırılması veya değiştirilmesi geçerlilik şartı olarak şerhi gerektirir.
- TMK m.736 · 3. Alım ve geri alım hakları
Hakkın tapu kütüğüne kaydedilerek üçüncü kişilere karşı duyurulmasıdır. Şerhin etkisi, şerhte belirtilen süre ile ve her hâlde şerh tarihinden itibaren on yıl ile sınırlıdır.
- TMK m.830 · 3. Diğer hükümler
Tapu kütüğünde taşınmaz üzerindeki bir hak veya durumun üçüncü kişilere karşı duyurulması amacıyla yapılan kayıttır. Maddeye göre bu anlaşmalar tapu kütüğüne şerh edilebilir; şerh zorunlu değildir.
Türk Ticaret Kanunu
- TTK m.978 · 2. Verilmesi
Gemi siciline, bir hakkın varlığı veya kısıtlandığı yönünde yapılan ve üçüncü kişilere karşı bilinebilirlik sağlayan sicil kaydıdır. Maddeye göre şerh, ihtiyati tedbir kararına veya ilgili kişinin onayına dayanarak verilir.
- TTK m.981 · 5. Silinmesi
Gemisi veya hakkı sınırlandırılan kişinin, sınırlandırma hakkını teminat altına almak amacıyla başvurduğu ve alacaklı lehine kaydedilen teminat kaydıdır. Şerhin silinmesi, bu teminatın ortadan kaldırılmasını ifade eder.
- TTK m.1121 · C) Sicile şerh
Sözleşmenin sicil kaydına eklenerek kamuya açık hale getirilmesidir. Şerh, sözleşmenin sonradan gemiyi edinen kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağlar.
Türk Borçlar Kanunu
- TBK m.238 · I. Süresi ve şerhi
Hakkın tapu kütüğüne kaydedilmesi ve böylece üçüncü kişilere karşı etkili hale gelmesidir. Şerhin etkisi maddede düzenlenen süreyle sınırlıdır.
- TBK m.242 · 3. Kullanılması ve hükümleri
Önalım hakkının tapu siciline kaydedilmesi işlemidir. Şerhli hak, taşınmazın sonradan alıcıya geçmesi hâlinde alıcıya karşı ileri sürülebilir; şerhsiz hak yalnızca satıcıya karşı ileri sürülebilir.
İcra ve İflas Kanunu
- İİK m.28 · Taşınmaz davalarında hükümlerin tapu sicil dairesine tebliği:
Taşınmaz kaydına, hükmün varlığını ve taşınmazın üzerindeki sınırlamayı gösteren notun düşülmesidir. Şerh, Türk Medeni Kanunu m.1010 ikinci fıkrasına tabidir; bu nedenle şerhli taşınmazda sonraki tasarruflar hükme karşı ileri sürülemez.
- İİK m.150/C · Tapu idaresine haber verme
Tapu siciline, taşınmazla ilgili bir hukuki durumun kayıt altına alınmasıdır. Bu maddede şerh, ipoteğin paraya çevrilmesi takibinin başladığını tapu siciline görünür kılmak için kullanılır.
Harçlar Kanunu
- Harçlar K. m.3 · Hakem kararları
Hakem kararının icrasının gerektiğine dair mahkeme başkanı veya hakim tarafından verilen yazılı işlemdir. Harcın doğup doğmadığını gösteren asıl olaydır; şerhin verilmesi harç alınmasını tetikler.
Kat Mülkiyeti Kanunu
- KMK m.24 · VII - Yasak işler
Kurulun bu kararının bütün bağımsız bölümlerin kat mülkiyeti kütüğü sayfasına yazılmasıdır. Yönetici veya kat maliklerinden birinin isteğiyle yapılır ve kararın kamuya açıklanmasını sağlar.
Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanun
- Arsa Üretimi ve Değerlendirilmesi Hakkında Kanun m.11
Tapu siciline, taşınmaz üzerindeki bir kısıtlamanın belirtilmesi amacıyla konulan kayıt. Madde bakımından şerh, satış şartlarına uyulmadan üçüncü kişiye satış, devir ve temlik ile haczin önüne geçmek için konur.
Noterlik Kanunu
- Noterlik Kanunu m.99 · Yabancı dildeki kağıdın örneği
Noterin örneğin üzerine yazdığı, tercümenin örneğe bağlandığını ve örneğin bu yolda düzenlendiğini belirten kayıttır.
Terim 2 kanunda daha geçiyor.
Karıştırılan kavramlar
Haber verme yükümlülüğü ile şerh işlemi arasındaki fark nedir?
İcra memurunun tapu idaresine haber verme yükümlülüğü, takibin tapu tarafından bilinmesini sağlayan ön adımdır.
Tapu memurunun şerh işlemi, bu bilginin tapu siciline yansıdığı ve üçüncü kişilere karşı sonuç doğuran adımdır.
Şerh verilmeden tebligattan kaçınma sonucu doğmaz; sonucun doğması için şerhin tapu siciline işlenmiş olması gerekir.
İhtiyati tedbir kararına dayalı şerh ile onaya dayalı şerh arasındaki fark nedir?
İhtiyati tedbir kararına dayalı şerhte şerhin dayanağı mahkemenin verdiği tedbir kararıdır.
Onaya dayalı şerhte dayanak, gemisi veya hakkı sınırlanan kişinin rızasıdır ve bir yargı kararı aranmaz.
İki hal de şerhin verilmesine dayanak oluşturur; tedbir kararı varsa yaklaşık ispat şartı aranmaz, onay varsa karar aranmaz.
Türk Gemi Siciline şerh ile özel sicile şerh arasındaki fark nedir?
Geminin Türk Gemi Siciline kayıtlı olduğu hâlde şerh, bu sicilin tuttuğu kayda yapılır.
941. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca Bakanlık tarafından tutulan özel sicile kayıtlı gemilerde şerh bu sicile yapılır.
Şerhin hangi sicile işleneceği geminin kayıtlı olduğu sicile göre belirlenir; her iki hâlde de sonraki maliklere karşı aynı hüküm uygulanır.
Şerh talebi ile aksi kararlaştırma arasındaki fark nedir?
Taraflar sözleşmede aksi kararlaştırmadıkça şerh talep edebilirler.
Taraflar sözleşmede şerhi dışlamış ise şerh talep edilemez.
Sözleşmede şerh yasağı bulunması hâlinde kiracının şerhle sağlayacağı koruma ortadan kalkar.
Asıl kâğıt ile mektup veya şerh arasındaki fark nedir?
Asıl kâğıt, vergiye tabi olduğu tabloda yazılı olan ilk belgedir ve kendi mahiyetine göre vergilendirilir.
Mektup veya şerh, asıl kâğıdın hükmünü yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan ayrı belgedir; kendi başına vergi doğurur.
Her iki belge de ayrı ayrı vergiye tabidir. Sözleşmeyi uzatan tek satırlık bir şerh dahi kâğıt sayılarak vergilendirilir.
Hükmü değiştiren şerh ile hükme etkisi olmayan ibare arasındaki fark nedir?
Hükmü yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan şerh m.2 kapsamındadır.
Asıl kâğıdın hükmünü etkilemeyen, yalnızca bilgi veren bir ibare bu tanıma girmez.
Yalnızca birinci grup belgeler m.2 uyarınca vergiye tabidir; ikinci gruptakiler için m.2 gerekçesi bulunmaz.
İlgili konular
- Taşınmaz satışı ve satış ilişkisi doğuran haklarBorçlar Hukuku Özel Hükümler
- Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamalarıMedeni Hukuk
- Harçlar kanunu ve mükellefiyetİcra Müdürlüğü Mevzuatı
- İlamların icrası, taşınmaz tahliye ve teslimiİcra ve İflas Hukuku
- Takip talebi ve ödeme emri, ipoteğin paraya çevrilmesiİcra ve İflas Hukuku
- Birlikte mülkiyetMedeni Hukuk
Örnek kararlar
3 karar- 2025/93 E., 2025/153 K., 10.07.2025İlgili madde: TMK m.731
- 2024/152 E., 2025/116 K., 03.06.2025İlgili madde: TMK m.736
- 2003/34 E., 2007/94 K., 12.12.2007İlgili madde: TMK m.736
Terimin geçtiği maddeye bağlı ve tam metninde terimi anan kararlar. Tam metin karar deposundan istek üzerine yüklenir. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.
İlgili terimler
- Geri alım hakkı
- Alım hakkı
- Hulâsa
- Aile konutu
- Asliye hukuk mahkemesi
- Ekonomik bakımdan satışa eşdeğer işlem
- Sözleşmeden doğan önalım hakkı
- Dayanak belgesi
Aynı maddelerde birlikte geçen kavramlar.
Tanımlar ve madde bağlantıları güncel kanun metninden derlendi (2026-10-21). Hukuki tavsiye değildir.