TBK Madde 235IV. Alıcının temerrüdü — 1. Satıcının dönme hakkı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, satış sözleşmesinde alıcının satış bedelini ödemekte temerrüde düşmesi hâlinde satıcının sözleşmeden dönme hakkını düzenler. Dönme hakkının peşin satışta kullanım koşulunu, bildirim yükümlülüğünü ve zilyetliği bedel ödenmeden devredilen vadeli satışta sözleşmede açıkça saklı tutulma şartını kapsar. Hüküm, ticari veya adi satış ayrımı yapmaksızın satış sözleşmelerinde uygulanır.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Satılanın, ancak satış bedeli ödendikten sonra veya ödenme anında devredilmesi gereken durumlarda alıcı temerrüde düşerse satıcı, herhangi bir işlem gerekmeksizin satıştan dönebilir.
Bu hakkını kullanmak isteyen satıcı, durumu gecikmeksizin alıcıya bildirmek zorundadır.
Satılanın zilyetliği satış bedeli ödenmeden alıcıya devredilmişse, alıcının temerrüdü sebebiyle satıcının dönme hakkını kullanarak satılanı geri alması, bu hakkın sözleşmede açıkça saklı tutulmasına bağlıdır.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 211 inci maddesini karşılamaktadır. Tasarının üç fıkradan oluşan 234 üncü maddesinde, alıcının temerrüdü durumunda, satıcının sözleşmeden dönme hakkı düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 211 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan "IV. Alıcının temerrüdü / 1. Satıcının fesih hakkı" şeklindeki ibareler, Tasarıda "IV. Alıcının temerrüdü / 1. Satıcının dönme hakkı" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 211 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan "hiçbir merasime muhtaç olmaksızın" şeklindeki ibare, Tasarıda "herhangi bir işlem gerekmeksizin" şekline - 1 1 1 - dönüşmrülmüştür. Bu ibareyle, fıkrada öngörülen durumlarda, satıcının, temerrüde düşen alıcıya Tasarının 122 nci maddesinde öngörülen ek süreyi vermek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönme hakkını kullanabileceği kastedilmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 211 inci maddesinin ikinci fıkrasının sonunda kullanılan "mükelleftir." şeklindeki ibare, bu fıkrada satıcıya düşen bir yükümlülük değil, bir yük (külfet) söz konusu olduğu için, Tasarıda "zorundadır." şeklinde düzeltilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 211 inci maddesinin son fıkrasında kullanılan "Satılan alıcıya tes lim edilmiş ise" şeklindeki ibare, Tasarıda "Satılanın zilyetliği satış bedeli ödenmeden alıcıya devredilmişse" şeklinde düzeltilmiştir. Metninde yapılan düzeltme ve anlaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Gecikmeksizin bildirim
- Vadeli satış
- Herhangi bir işlem gerekmeksizin
- Peşin satış
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
24 karar arasından seçildi- 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/8220 · K. 2023/888 · T. 15.02.2023Daire kararıOnama
ancak buradaki zamanaşımının defi niteliğinde olduğu, davalı ... tarafından zamanaşımı itirazının yapılmadığı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un (6098 sayılı Kanun) 235 inci maddesinin son fıkrası (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 211 inci maddesinin son fıkrası) gereğince davacının dönme hakkı bulunmadığı, çekin hisse senetlerinin devrinden sonra tahsil amaçlı alındığının sabit olduğu,
- 11. Hukuk Dairesi · E. 2021/7486 · K. 2023/1504 · T. 13.03.2023Daire kararıOnama
bu durumda satıcının temerrütü koşulları oluşmayıp davacı alıcının satıma konu malın bedelinin sözleşmeye uygun ifası konusunda temerrüde düştüğü gibi sözleşmeye uygun ifa gerçekleştirmeyerek kendisinin temerrüde düştüğü, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 235 inci maddesi gereği davalı satıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanabilecekken bu hakkını kullanmayarak kendi edimini yerine getirmemeyi tercih ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
- Hukuk Genel Kurulu E.2019/722 K.2022/297 T.2022-03-10Hukuk Genel KuruluOnama
Türk Borçlar Kanunu’nun “Alıcının Temerrüdü” başlıklı “Satıcının dönme hakkı” alt başlıklı 235. …
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.