TBK Madde 2362. Zararın hesaplanması ve giderimi
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Bu metin, tarihine kadar Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikleri içerir.
Kısaca
Bu madde, alıcının satış bedelini ödemede temerrüdü hâlinde satıcının uğradığı zararın hesaplanmasını ve giderilmesini düzenler. Düzenlediği konular; alıcının borcunu ifa etmemesinin zarar doğurması, somut (ikame satışına dayalı) hesaplama yöntemi ve borsaya kayıtlı ya da piyasa fiyatı bulunan mallarda soyut hesaplama yöntemidir. Madde, satış sözleşmesinde alıcının bedel ödeme borcunun temerrüdüne uygulanır; hem adi hem ticari satışlarda ve hem parça hem çeşit satışlarında geçerlidir.
Bu açıklama madde metninin yerini tutmaz; bağlayıcı olan aşağıdaki metindir.
Borcunu ifa etmeyen alıcı, satıcının bu yüzden uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.
Satıcı, satış bedelini ödemede temerrüde düşmüş olan alıcıdan, bu bedel ile satılanın başkasına dürüstlük kurallarına uygun olarak satışından elde ettiği bedel arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir.
Satılan, borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan mallardan ise satıcı, böyle bir satışa gerek kalmaksızın alıcıdan, satış bedeli ile malın belirlenmiş ödeme günündeki fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir.
Madde gerekçesi
818 sayılı Borçlar Kanununun 212 nci maddesini karşılamaktadır. Tasannın üç fıkradan oluşan 235 inci maddesinde, alıcının temerrüdü hâlinde, satıcının uğradığı zararın hesaplanması düzenlenmektedir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 212 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan "2. Zarar ve ziyanın nasıl hesap edileceği" şeklindeki ibare, Tasarıda "2. Zararın hesaplanması ve giderimi" şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununda bulunmamakla birlikte, satıcının temerrüdüne ilişkin 188 inci mad denin birinci fıkrası hükmüne paralel olarak, Tasannın 235 inci maddesinin birinci fıkrasına da, alıcının temerrüdüne ilişkin olmak üzere, benzer bir hüküm eklenmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 212 nci maddesinin birinci fıkrasında, satıcının temerrüdüne ilişkin 188 inci maddesine benzer şekilde, ticarî satışlarda alıcının temerrüdü hâlinde, satıcının uğradığı zarann, öğretide somut yöntem olarak adlandınlan hesaplanma tarzı düzenlenmektedir. Öğre tide, fark teorisinin yasal bir örneği olan bu hesaplama tarzının, âdi satışlarda da uygulanmasının, hakkaniyete daha uygun olacağı ve zararın hesaplanmasında fark teorisinin mübadele teorisine ter cih edilmesi gerektiği görüşü ileri sürülmektedir. Bu nedenle, 818 sayılı Borçlar Kanununun 212 nci maddesinin birinci fıkrasının başında kullanılan "Ticarî muamelelerde satıcı" şeklindeki ibare, Tasarıda "Satıcı satış bedelini ödemede temerrüde düşmüş olan alıcıdan" şeklinde değiştirilmiştir. Böylece, menfaatler durumunda farklılık olmadığı gözetilerek, hem âdi satışlarda hem de ticarî satışlarda alıcının temerrüdü hâlinde, satıcıya, somut yönteme göre hesaplanacak zararını alıcıdan is teme hakkı tanınmıştır. Bu hükme göre, alıcının temerrüdü hâlinde satıcı, sözleşme konusu taşınır malı, başka bir alıcıya, dürüstlük kurallanna uygun olarak, "ikame satımı" yoluyla satmışsa, ilk alıcının öde meyi üstlendiği bedele göre, yeni alıcıdan elde ettiği satış bedeli farkından doğan zararının, alıcı tarafından giderilmesini isteyebilir. Maddenin son fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununda olduğu gibi, alıcının temerrüdü hâlinde satıcının uğradığı zararın, öğretide "soyut yöntem" olarak adlandınlan hesaplanma tarzı düzenlen mektedir. Buna göre, satılanın borsaya kayıtlı veya piyasa fiyatı (cari fiyatı) bulunan mallardan ol ması koşuluyla, ikame satımı yapmak zomnda olmaksızın, satıcı alıcıdan, satış bedeli ile malın ödeme günündeki fiyatı arasındaki farktan doğan zararının giderilmesini isteyebilir. - 1 1 2 - ÜÇÜNCÜ AYIRIM Taşınmaz Satışı ve Satış İlişkisi Doğuran Haklar 818 sayılı Borçlar Kanununun 213 üncü maddesiyle başlayan "Üçüncü Fasıl / Gayrimenkul satımı" şeklindeki alt başlık, Tasanda "Üçüncü Ayınm / Taşınmaz Satışı ve Satış İlişkisi Doğuran Hak lar" şeklinde değiştirilmiştir.
Gerekçe kanun koyucunun açıklamasıdır, hüküm değildir; çelişirse madde metni esastır. Kaynak belge
Bu maddedeki kavramlar
- Belirlenmiş ödeme günü
- Fark teorisi
- İkame satışı
- Somut hesaplama yöntemi
- Soyut hesaplama yöntemi
Bağlantılı kavramın sözlükte tanımı, geçtiği öteki maddeler ve örnek kararları var.
Bu maddeyi uygulayan kararlar
6 karar arasından seçildi- Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi · E. 2023/743 · K. 2024/610 · T. 01.10.2024İlk dereceRet
sözleşme ilişkilerinin sonlandırılmasındaki temel saikin, dövizdeki artış, sözleşme konusu emtianın sözleşme tarihinden sonra piyasa değerinin düşmesi ve piyasada daha uygun fiyatlara bulunulabilmesinden kaynaklandığını, müvekkili şirketin zararının yapılacak bilirkişi incelemesi ile tespit edilip, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 236. maddesi uyarınca hesaplanarak hüküm altına alınması gerekeceğini, davalı alıcının teslime hazır edilen emtiayı teslimden imtina etmesi,
- Hukuk Genel Kurulu E.2019/722 K.2022/297 T.2022-03-10Hukuk Genel KuruluOnama
24. Türk Borçlar Kanunu’nun “Alıcının Temerrüdü” başlıklı “Zararın hesaplanma ve giderimi” alt başlıklı 236. maddesi ise,
Seçim otomatiktir: kararın maddeyi uygulayan cümlesi, mahkemenin bağlayıcılık derecesi, maddenin sonraki değişiklikleri ve kararın bu maddeye özgülüğü birlikte puanlanır. Hukuki tavsiye değildir; kararın güncelliğini ayrıca denetleyin.